" شب چله " يادگاري شيرين از قرن ها پیش ، شب ستايش از داده‌هاي خداوند است. و باز در ميان ازدياد دود و آهن و سياست،يادگاري از گذشتگان در راه است و چه بهتر كه درمیان ، شيريني يادگار نياكان مان را دريابيم.
سرما تقريبا در همه كهن زادبوممان فراگيرشده و شادي خريد هندوانه،دانه هاي ياقوتي انار، آجيل شب چله و حافظ و نيايش در راه است.
"فريدون جنيدي" شاهنامه‌پژوه ايرانی در این خصوص می گوید : ايرانيان در شب چله كه بلندترين شب سال بوده است با شادي تاطلوع مهر به نيايش مي‌پرداختند.
وي گفت: اهميت باطني اين شب براي نياكان ما بدليل بزرگداشت دانش نجوم و اختر ماران بوده‌است.
وي افزود : در آن زمان با استفاده از دانش نجوم و رياضي گاه‌شماري بر اساس عدد چهل بدست آورده بودند كه اين روز را بعنوان بلندترين شب سال دانسته و از فرداي آن روز خورشيد و فروغ سپيده دم هر دو هر روز يك دقيقه زودتر طلوع مي‌كند.
وي اضافه كرد:امروزه، ظاهري از شب چله از پدربزرگان و مادربزرگان بهشتي روان اين مرزو بوم برجاي مانده كه شادي ، قصه و هفت ميوه ماندگار (بيرون از يخچال مي‌مانند) و هفت چينه (آجيل) است.
اما، در گيلان نيز تقريبا همه خانواده‌ها در تدارك برپا كردن اين شب باشكوه ايراني هستند.
طولاني‌ترين شب سال در گيلان فرصتي است براي آموختن‌هاي بسيار و بازآموزي شيوه‌ها و راهكارها و انتقال تجربيات گذشتگان به نسل جديد براي زندگي بهتر و پشت سر گذاشتن دشواري‌ها و رسيدن به سپيده دمان نوبختي.
در اين شب پيران و جوانان به دور هم‌حلقه مي‌زنند و از تجربيات گذشتگان پند مي‌گيرند و دور هم نشيني خانواده‌هاي گيلاني در شب چله نشان از انجام صله رحمي دارد كه از ديرباز به آن اعتقاد دارند.
در اين شب قصه‌گويي پيران از افسانه‌هاي ايراني و اتفاقات گذشته براي كوچكترهاي خانواده جلوه‌اي ديگر دارد.
دراين شب از ميهمانان با انواع ميوه‌هاي پاييزي چون انار، پرتقال ، گلابي ، خوج " گلابي محلي "، به ،نارنگي ، ليمو، ازگيل و از همه مهمتر هندوانه به عنوان نشانه اصلي شب چله پذيرايي مي‌شود.
تفال به اشعار حافظ شيرازي و گشتن سرنوشت خانواده در دل اشعاراين پير عارف ايراني از ديگر جلوه‌هاي شب چله است .
سبزي پلو با ماهي به ويژه ماهي شور دراين شب يكي‌از غذاهاي سنتي و مهمي است كه خانواده‌ها براي پذيرايي از ميهمانان تهيه مي‌كنند و در كنار ساير غذاها با آن از ميهمانان پذيرايي مي‌كنند.
شب چله گيلاني براي زوج‌هاي جوان هم شبي به يادماندني است و در اين شب خانواده داماد براي عروس خود هدايا به همراه انواع ميوه‌هاي شب چله مي فرستند و دو خانواده به همراه ميهماناني ديگر به خوشي و شادماني اين شب بلند پاييزي را به سپيده دم خوشبختي پيوند
علاوه بر این در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می كنند و معتقدند كه هر كس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی كند و در زمستان سرما را حس نخواهد كرد. «آوكونوس» یكی دیگر از میوه هایی است كه در این منطقه در شب یلدا رواج دارد و به روش خاصی تهیه می شود. در فصل پاییز، ازگیل خام را در خمره می ریزند، خمره را پر از آب می كنند و كمی نمك هم به آن می افزایند در خم را می بندند و در گوشه ای خارج از هوای گرم اتاق می گذارند. ازگیل سفت و خام، پس از مدتی پخته و آبدار و خوشمزه می شود. آوكونوس ازگیل در اغلب خانه های گیلان تا بهار آینده یافت می شود و هر وقت هوس كنند ازگیل تر و تازه و پخته و رسیده و خوشمزه را از خم بیرون می آورند و آن را با گلپر و نمك در سینه كش آفتاب می خورند.
منبع:ایرنا