سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
 

«اصل الدين قمرزاده» معروف به «اصيل زاده سمرقندي» يکي از دانشمندان و اديبان پارسي گوي ازبکستان است که در سال 1941 در دهستان «دشتک بالا» در حومه سمرقند به دنيا آمد. براي تحصيل به سمرقند رفت و در دانشکده زبان و ادبيات تاجيکي و ازبکي پذيرفته شد و پس از فارغ التحصيلي، در گروه زبان و ادبيات تاجيکي دانشگاه دولتي سمرقند، به عنوان استاديار به تدريس پرداخت.
نخستين داستان کوتاه و نيز مقالات پژوهشي قمرزاده، در دهه پنجاه ميلادي در روزنامه ها و مجلات تاجيکستان و ازبکستان به چاپ رسيد. وي در کنار داستان نويسي و مقاله نويسي، به کار تحقيق نيز پرداخت و از پايان نامه دکتري خود، تحت عنوان «وحدت ادبيات ملل آسياي ميانه و قزاقستان با موفقيت دفاع کرد و در سال 1987 کتابي با همين نام به روسي در تاشکند به چاپ رسانيد.»
تاکنون در نشريه هاي علمي و مجموعه هاي مختلف ادبي ازبکستان، تاجيکستان، قزاقستان، روسيه و ايران، بالغ بر صد مقاله پژوهشي او به چاپ رسيده و مورد استفاده علاقه مندان حوزه هاي علمي و ادبي قرار گرفته است. «نقش هنر در شکل گيري زيباشناختي شخصي» (تاشکند، 1987) و «همنفس زمان» (تاشکند، 1988، به ازبکي) از جمله کتابهاي مهم او به شمار مي آيد.
قمرزاده، در سالهاي اخير به تحقيق پيرامون جايگاه اديبان سمرقند در ادبيات روشنفکري اواخر سده 19 و اوايل سده 20 ازبکستان مشغول است. به ويژه پژوهش درباره روزگار و آثار «حاجي معين شکرالله زاده» يکي از شاعران، نويسندگان، نمايشنامه نويسان و معرفت پروران اوايل قرن بيستم ميلادي، در محور تحقيقات وي قرار دارد.
اصيل زاده سمرقندي همزمان با تدريس در دانشگاه، در طول سال هاي 1963 تا 1965 کارمند برنامه هاي تاجيکي راديو سمرقند و در طول سال هاي 1992- 1999 سردبير برنامه هاي تاجيکي سازمان راديو و تلويزيون استان سمرقند بود. وي همچنين رئيس شوراي زبان و ادبيات فارسي مرکز آموزش و تعليم ازبکستان و از سال 1992 عضو اتحاديه نويسندگان ازبکستان و از سال 1996 عضو اتحاديه نويسندگان تاجيکستان مي باشد.
وي، مؤلف يک سلسله مقالات و رساله هاي آموزشي و کتب درسي براي مدارس متوسطه و دانشگاه نيز هست. کتاب هاي درسي «ادبيات ازبک» (2002)، «ادبيات جهان» (2003) براي دانشجويان دانشکده زبان و ادبيات تاجيکي و کتاب درسي «ادبيات» براي کلاس پنجم مدارس تاجيکي (2004)، کتاب درسي «ادبيات» براي کلاس يازدهم مدارس تاجيکي (تاشکند، 2005) و گزيده آموزشي «گلستان ادب» از جمله کارهايي است که او در اين زمينه انجام داده است.
با سعي و تلاش او در سمرقند، محفل ادبي «صيقل»- بخش ادبيات تاجيکي شعبه سمرقند اتحاديه نويسندگان ازبکستان- تشکيل شد که در رشد و کمال اديبان جوان سمرقندي و محيط ادبي فارسي نقش مؤثري داشته و دارد. همچنين با کوشش او در سال 1989 گزيده نظم و نثر اديبان پارسي گوي سمرقند، تحت عنوان «گلدسته سمرقند» به چاپ رسيد که چند فقره از اشعار و داستان هاي خود او را نيز دربردارد. اين کتاب، پس از کتاب «نمونه ادبيات تاجيک» استاد عيني ثابت نمود که شاخه ادبيات فارسي در اين سرزمين پربار است.
اصيل زاده در زمينه ترجمه ادبي نيز مهارت خود را آزموده و در ترجمه داستانهايي از اديبان ازبک، همچون عبدالله قهار، اولمس عمربيک اف، سيد احمد، عادل يعقوب اف، سيده زنون آوا، اوتکور هاشم اف و ديگران موفق بوده است.
منبع:یزدان پرست، حمید؛ (1387) نامه ایران؛ مجموعه مقاله ها، سروده ها، و مطالب ایران شناسی، جلد چهارم، به کوشش حمید یزدان پرست، تهران، اطلاعات، چاپ یکم.