اشاره
«اینترنت» و یا «شبكه جهانی كامپیوتر» كه گاه از آن به عنوان «بزرگراههای اطلاعاتی» نیز یاد میشود، محصولی دیگر از فناوری ارتباطات است كه در سراسر جهان تسلط یافته و این امكان را برای همگان فراهم ساخته است تا با داشتن یك خط تلفن، یك رایانه و یك وسیله جانبی رایانهای به نام «مودم» به بانكهای اطلاعاتی رایانهای موجود در دنیا دسترسی پیدا كند . از طریق این شبكه، نه تنها میتوان به اخذ متون و اطلاعات مكتوب و مسطور پرداخت، بلكه صدا، تصویر و فیلم نیز قابل دریافت است .
اینترنت نیز به مانند دیگر محصولات فناوری ارتباطات، شمشیر دو دمی است كه میتواند به كار صلاح و فساد بشر، هر دو، آید، برخلاف پارهای از اظهارنظرهای خوشبینانهای كه مطرح میشود، بسیاری از صاحبنظران و حتی برخی دولت مردان غربی هماكنون نگران آثار مخرب فرهنگی واخلاقی این محصول هستند .
البته بین «اینترنت» و «ماهواره» این تفاوت وجود دارد كه بر خلاف ماهواره، برای كشورهای جهان سوم امكان بیشتر و بهتری بر انتقال و ارائه اطلاعات، پیامها و حرفهایشان از طریق اینترنت وجود دارد و این خود عامل نگرانی غربیها بوده است . به هر حال این ضرورت وجود دارد كه پیش از همهگیر شدن این محصول در كشورمان، آن را به درستی بشناسیم و برای چگونگی و نوع استفاده از آن نه منفعلانه كه مبتكرانه و آگاهانه اقدام نماییم تا بتوانیم از آسیبهای احتمالی آن در امان بمانیم .
نشریه دیدارآشنا قصد دارد در چند قسمتبه درج مقالاتی برگرفته از نشریات خارجی و نقطه نظرات كارشناس برجسته علوم ارتباطات پرفسور سیدحمید مولانا و شهید سید مرتضی آوینی، بپردازد . بدان امید كه روشنگری نسبتبه این پدیده تازه وارد فناوری گامی زده باشد . اكنون همه از اینترنت صحبت میكنند زیرا اینترنت نمونه شاهراه اطلاعاتی است . ولی خیل عظیم مقالاتی كه در مورد اینترنت نوشته شده به ندرت پاسخ پرسشهای اساسی مربوط به خود شبكه را در بردارد . در اینجا سعی شده است تا از طریق پاسخگویی به چند سؤال اصلی مشخصات شبكه اینترنتبیان شود .
منشا اینترنت چیست؟
در سالهای دهه شصت، وزارت دفاع آمریكا به منظور تحقیق در مورد ارتباطات انعطافپذیر، یعنی شبكههایی كه بتواند از پیامدهای یك روز انهدام جزیی نظیر یك جنگ هستهای در امان باشند، سرمایهگذاری كرد . به همین منظور، پروتكل اینترنت تهیه گردید و حقیقتا نیز این شبكه مبدل به ابزاری برای مرتبط ساختن همه انواع رایانهها شد و توانست در طول دهه هفتاد با شبكههای پژوهشی و دانشگاهی نیز منطبق گردد .
اینترنت چیست؟
اینترنتشبكهای متشكل از مجموعه شبكههای رایانهای است كه به وسیله خطوط تلفن، فیبرهای نوری سیمهای زیردریا، و كانالهای ماهوارهای به یكدیگر مرتبط میشوند . در حدود 8/3 میلیون میهمان متصل به اینترنت (كامپیوترهای انفرادی یا شبكههای كامپیوتری) وجود دارد كه همگی قادر به گفتوگو باهم میباشند . آنها شامل شبكههای دانشگاهی، رایانههای دولتی، رایانههای تجارتی و نیز میلیونها فردی میشوند كه از این شبكه استفاده میكنند . بدین ترتیب، میتوان اینترنت را، به نوعی، یك ساختار متصل ازاین رایانهها و شبكهها و نیز ارتباط میان آنها دانست . ولی در عین حال، اینترنتبسیار فراتر از مجموعه اجزای تشكیلدهنده آن و نیز خطوط ارتباط میان آنها میباشد . اینترنت در حقیقت، یك ساختار وسیع اطلاعاتی و یك فضای اطلاعاتی عملا نامحدود است . اینترنت متشكل از یك سلسله جوامع و مردمی است كه به مكانهای مختلف تعلق داشته، اما از طریق شبكه به یكدیگر پیوند یافتهاند .
اینترنت چگونه كار میكند؟
تا اندازهای مانند یك سیستم پستی، كه در آن هر نشانی به منزله یك دفتر طبقهبندی است از آنجا كه میلیونها رایانه مرتبط با شبكه وجود دارد، دارا بودن تنها یك مركز غیر ممكن است و از اینرو، میان خود تقسیم كردهاند فرض كنید كه یك دانشجوی ایرلندی قصد دارد پیامی را برای رایانه در ایالات متحده امریكا ارسال كند ولی یك مركز عظیمی كه بتواند رایانه آن دانشجو را با مقصدش مرتبط كند وجود ندارد . از اینرو، اینترنت اقدام به ایجاد مدارهای فرضی میان رایانه مینماید . در آغاز رایانه دانشجو كه نخستین حلقه از این مقدار محسوب میشود، اقدام به توزیع پیام به صورت بستههای كوچك میكند . هر بسته ممهور به نشانی الكترونیكی دانشجو و نشانی مقصد شده و سپس وارد شبكه میگردد و به سمت مقصد پیش میروند . بستههای مزبور میتواند از راههای مختلفی عبور كرده و لازم نیست كه حتما به ترتیب به مقصد برسند . هنگامی كه بستههای فوق كره زمین را در نوردیده و به مقصد خود رسیدند، نشانی آنها جدا شده و به یكدیگر متصل میگردند . آنگاه رایانه مقصد میتواند آنها را بخواند .
آیا هركسی میتواند از اینترنت استفاده كند و مسؤول فعالیتهای آن واقعا كیست؟
هر كسی كه دسترسی به یك مهمان (رابط) اینترنت داشته باشد، میتواند از طریق رایانههای دانشگاه به یك مهمان اینترنت ارتباط پیدا كند . در حقیقت، یك كنترل مركزی وجود ندارد . این شبكه به طور كلی همگانی و بدون كنترل است . هر سیستم رایانهای كه مایل باشد میتواند به آن بپیوندد . برخی از اتصالات شبكه توسط مقامات یك دولت و یا یك دانشگاه كنترل میشوند ولی این پیامها كه ممكن است در برخی از بخشهای شبكه ممنوع باشند، معمولا راههای جایگزین دیگری برای رسیدن به مقصد خود مییابند .
اینترنت چه نوع خدماتی را در دسترس استفادهكنندگان قرار خواهد داد؟
سطح پایه خدمات كه یكی از سودمندترین آنها نیز میباشد، پست الكترونیكی است . پیامها سریعتر از پستبه مقصد رسیده و هزینه آنها از تلفن یا فاكس كمتر است و هنگامی كه به مقصد میرسند به شكل پیامهای رایانهای هستند و همین امر موجب میشود كه بتوان آنها را به عنوان مثال، در فایلهای موجود در پردازندههای متن قرار داد . علاوه بر ارسال پیام، میتوان از پست الكترونیكی برای ارسال صدا و تصویر نیز سود جست . علاوه بر پست الكترونیكی میان اشخاص، لیست نشانیها وجود دارد .
یك گروه از اشخاص كه دارای علایق مشابهی هستند یك لیست از نشانیها به وجود میآورند به نحوی كه هر كدام از اعضای این گروه، حال چه شامل ده نفر عضو باشد ویا هزاران نفر، هر پیامی را كه به مقصد آن لیست مخابره شود، دریافتخواهد كرد . در حال حاضر هزارها لیست اینچنینی وجود دارد كه موضوعات مختلفی را از هنر آشپزی گرفته تا تحقیقات فیزیك دربر میگیرند . یكی از اركان این شبكه، موسوم به «یوزنت نیوز» میباشد . در این روش، هزارها گفتوگوی مستقیم صورت میگیرد كه در آنها از موضوعات دانشگاهی گرفته تا موضوعات عجیب و غریب و گاه مطالب خسته كننده سخن به میان میآید و هركدام از شركت كنندگان در آن گفتوگوها میتواند ازعقاید دیگران مطلع گردد .
این گفتوگوها اغلب به شیوه موسوم به «جنگ شعلهها» كه در آن هر كدام از شركتكنندگان میتواند به نظرات دیگر شركتكنندگان حمله نماید، امتیازبندی میشود . از دیگر خدمات پیشرفته این شبكه، میتوان «تل نت» (ورود از طریق شبكه به رایانه دیگر، درست مانند اینكه مقابل آن باشید). «اف . تی . بی» (پروتكل انتقال فایلها: مبادله فایل با رایانهای كه در مكان دوری قرار دارد). و خدمات دیگری نظیر گریز و وایز (كه امكان و جستوجوی اطلاعات را فراهم میآورند) نام برد . ولی از همه جالبتر سیستم «ورلد واید وب» (W.W.W) است كه از طریق آن میهمانهای ویژه اینترنتبه مشتریان خود اجازه میدهند كه بدون به كار بردن فرامین پیچیده در طول شبكه به حركتبپردازند . نرمافزار براورز به آنها این امكان را میدهد تا با استفاده از یك ماوس به انتخاب و فراخواندن آنچه كه دلشان میخواهد بپردازند . فراخواندن یك صفحه از وب در نیویورك میتواند به منزله آغاز یك تحقیق در یكی از كتابخانههای سوئیس و یا ارتباط با یك میهمان شبكه در استرالیا باشد . میزان استفاده از وب كه راهگشای بسیاری از خدمات مدیر بازرگانی در شبكه میباشد به شكل [تصاعد] هندسی رو به افزایش است . (1)
ادامه داردپینوشت:
1) مطالب علمی برگرفته از: مجله ال پائیس - اگوست 1995، چاپ اسپانیا، مترجم: وظیفهشناس