پس از سقوط خرمشهر، آبادان در محاصره بعثي عراق قرار گرفت تا از طرف شرق کارون و شمال بهمنشير، آبادان را به اشغال در آورد. اين اقدام دشمن بعثي شرايط را براي رزمندگان اسلام بسيار سخت کرده بود. امام راحل پس از شنيدن اين وضعيت در تاريخ 14 آبان 1359 طي بياناتي فرمودند: «حصر آبادان بايد شکسته شود.»
اين پيام براي رزمندگان و کليه نيروهاي مسلح و تمامي متصديان امور جبهه و جنگ جنبه ي تکليف شرعي پيدا کرد و تلاش هاي فراواني شد تا جلو پيش روي دشمن را بگيرد. مدت ها حالت رکود و توقف در جبهه هاي خودي و دشمن حاکم شده بود. جريان ليبرال ها که در حاکميت ايران راه يافته بودند و بني صدر به عنوان رئيس جمهور فرمانده کل قوا به اختلاف هاي بين رزمندگان دامن مي زد و شرايط را سخت تر کرده بود . اما پس از سقوط بني صدري ها در تابستان 1360 فضاي عمومي در راستاي وحدت و اتحاد بيشتر فراهم شد و رزمندگان ، پاسداران و ارتشي ها به اتفاق يکديگر اقدام به طراحي و برنامه ريزي براي انجام عمليات جهت آزاد سازي آبادان کردند . در 15 شهريور 1360 طرح عملياتي ثامن الائمه تکميل شد . سرانجام در ساعت 1 بامداد روز 5 مهر 1360 رزمندگان با رعايت اصل غافلگيري کامل و پس از گسترش نيروهاي مرزي روي خط در برابرمواضع مقدم دشمن هجوم بردند و خاکريزهاي اوليه را بدون زد و خورد آزاد کردند . با سپري شدن تاريکي، نيروهاي هوايي طرفين وارد کارزار شده و هليکوپترها نيز به پرواز در آمدند. پشتيباني آتش هاي توپخانه ي هر دو طرف با شدت هر چه تمامتر به مرحله اجرا در آمد و دشمن به ناچار نيروهاي احتياط خود را در منطقه شمال محور ماهشهر-آبادان وارد عمل کرد .
با وجود گرماي شديد و آتش سنگين دشمن، رزمندگان ، مقاومت سرسختانه دشمن را در هم شکستند و بعد از 42 ساعت تلاش مداوم لشکر 77 ارتش و رزمندگان سپاه ونيروهاي مردمي عمليات ثامن الائمه را با موفقيت کامل به پايان رساندند.
شهر آبادان از محاصره دشمن آزاد شد. بيش از 150 کيلومتر مربع از اراضي اشغال شده آزاد شد و بيش از سه هزارنفر از نيروهاي دشمن کشته و زخمي شدند و 1656 نفر به اسارت نيروهاي اسلام در آمدند . تعداد 90 دستگاه تانک و نفربر، 100 دستگاه انواع خودروهاي دشمن منهدم و تعداد 3 فروند هواپيما و يک فروند هليکوپتر عراق نيز سرنگون شد. بسياري از تانک ها و تجهيزات ديگر نظامي به غنيمت گرفته شد . فرماندهان ارشد ارتش و سپاه اين پيروزي را به امام راحل تبريک گفتند . اما خميني (ره) نيزطي پيامي خطاب به فرماندهان مرقوم فرمودند: «اينجانب اين پيروزي بزرگ را به فرماندهان تمامي نيروهاي مسلح و به سربازان ارجمند و سپاهيان نيرومند تبريک مي گويم و اميد است اين سرافرازي ها را که براي اسلام و ميهن فراهم مي کنند، منظور مبارک ولي الله الاعظم بقيه الله (ارواحنا له الفدا) باشد و آخرين پيروزمندي را که بيرون راندن نيروهاي متجاوزکافر از سرزمين ميهن مان است، ملت شريف ايران به زودي مشاهده کند...»
اگر بخواهيم به صورت مختصر عوامل اين پيروزي را فهرست کنيم، عوامل متعددي دخيل بوده است، اما مهم ترين آنها عبارتند از:
1- فرمان و فرماندهي امام راحل مؤثرترين نقش را در اين پيروزي داشت که از عالي ترين نوع فرماندهي قلب ها را داشت.
هنگامي که در جماران سخن مي گفت، سرباز، پاسدار، افسر درجه دار در سنگر صداي معنوي امام را از طريق راديو مي شنيد، قلبش از بيانات امام تکان مي خورد و برخود مي باليد و مي لرزيد و اين بهترين نوع فرماندهي بود که امام داشت و تمامي فرماندهان و متصديان امور جبهه و جنگ کاملا متأثر از رهنمودهاي امام راحل بودند.
2- درجه ي بالاي اخلاص رزمندگان بود که لطف الهي و عنايت خاص حضرت ولي عصر (عج) شامل آنها شد و جملگي از خداوند مدد مي خواستند و دعا مي کردند که اين عمليات با موفقيت به پيروزي برسد . شب عمليات نماينده امام راحل (ره) در سپاه يعني شهيد محلاتي که به منطقه عملياتي رفته بود گفته بود چه کمکي از دست من ساخته است؟ رزمندگان از ايشان تقاضا مي کنند که با امام تماس بگيرند و از امام بخواهند که براي پيروزي اين عمليات دعا کنند و ايشان با دفتر امام از طريق تلفن تماس مي گيرد و به صورت رمز از امام خواسته بودند که دعا کنند . همه دغدغه پيروزي بر دشمن را داشتند و اين عامل مهمي در پيروزي بود .
3- روح برادري و انسجام و اتحادي که بين نيروهاي مسلح از قبيل ارتش، سپاه، بسيج و غيره حاکم شده بود و جملگي در يکديگر ادغام شده و در کنار هم در يک سنگر مي جنگيدند و فقط به يک مسئله فکر مي کردند آن پيروزي وغلبه بر دشمن متجاوز بود و براي رسيدن به اين هدف از جان مايه مي گذاشتند و در کنار يکديگر به شهادت مي رسيدند و مسئله دوئيت و جدايي کاملا از بين رفته بود .
4- از عوامل مهم ديگر اين پيروزي طرح و برنامه ريزي دقيق متصديان و فرماندهان جبهه و جنگ بود که بي وقفه جماعتي تلاش کردند تا اطلاعات لازم از موقعيت دشمن را به دست آورند. با توجه به اينکه از عمر تازه تأسيس سپاه دوسال مي گذشت و هيچ تجربه جنگ را نداشت و همچنين ارتش هم بعد از انقلاب از زير سلطه مستشاران خارجي رها شده بودند و چندان جنگي را تجربه نکرده بودند، اما برنامه ريزي از يک استقلال و خودکفايي و جامعيت عملي برخوردار بود و نتيجه داد .
5- اداره و همدلي عامه مردم از جهات مختلف بخصوص از طريق پشتيباني هاي عمومي مادي و حمايت هاي معنوي بسيار وسيع و همه جانبه در پيروزي کارساز بود و علاوه بر آن حضور نيروهاي جوان و آمادگي براي رزم از شهرهاي مختلف پاي کار آمده بودند و بعضا پشت سلاح هاي سبک و سنگين بسيار حيرت انگيز بود. با توجه به اينکه حدود يک سال جنگ در شرايط خوبي نبود، اما روح اميد به پيروزي در جمع کثيري از جوانان موج مي زد.
با وجود اين عوامل که پيروزي بزرگي را نصيب رزمندگان کرد، فتح بابي شد که عمليات هاي بزرگ ديگري پس از آن به وقوع بپيوندد و دشمن متجاوز را تنبيه کند و به عقب براند . آنچه که مهم است شکستن حصر آبادان، آينده پيروز جبهه و جنگ را رقم زد. و با وجود اينکه عمليات ثامن الائمه با موفقيت به پايان رسيد، اما حادثه دلخراشي را هم به دنبال خود داشت و آن اينکه قرار شد 5 تن از فرماندهان رده بالاي ارتش و سپاه جهت تقديم گزارش به امام خميني عازم تهران شوند . به اين منظور يک فروند هواپيماي سي -130 در ساعت 18:43 با 40 نفر سرنشين و 27 مجروح و 32 نفر شهداي عمليات ثامن الائمه از فرودگاه اهواز به مقصد تهران به پرواز درآمد.
هواپيما در ساعت 19:59 روز 7 مهر ماه در 17 مايلي فرودگاه مهر آباد تهران در ناحيه کهريزک دچار سانحه شد و به علت نامشخصي هر چهار موتور هواپيما هم زمان خاموش شد!
خلبان چرخ هاي هواپيما را به وسيله دستگيره دستي باز کرد و هواپيما در زمين ناهموار فرود آمد و پس از طي مسافتي قريب به 270 متردر نقطه اي متوقف شد . اما بال چپ به زمين اصابت کرد و هواپيما متلاشي شد و آتش گرفت. در نتيجه 49 نفر از سرنشينان هواپيما از جمله اين 5 شخصيت نظامي شهيد شدند:
- سرلشکر ولي الله فلاحي جانشين رئيس ستاد مشترک ارتش؛
- سرلشکر يوسف کلاهدوز قائم مقام سپاه پاسداران انقلاب اسلامي؛
- سرلشکر سيد موسي نامجو وزير دفاع؛
- سرلشکر فکوري مشاور جانشين رئيس ستاد مشترک ارتش؛
- سرلشکر جهان آرا فرمانده سپاه خرمشهر و آبادان؛
روحشان شاد و يادشان گرامي باد که امام راحل فرمودند:
«ما اگر چه عزيزان ارزشمندي را از دست داديم، لکن هدف به قوت خود باقي است.»
منبع:مجله شاهد جوان 15
/خ