افزایش سرعت رشد در سن بلوغ برای دختران در حدود 9 سالگی و برای پسران در حدود 11 سالگی است.رشد سریع در طول بلوغ ،برای دختران وپسران طی 6-4سال ادامه مییابد.و از سن 20-18 سالگی حدود3-2 سانتی متر اضافه میشود.
در بدن ، هورمونی به نام هورمون رشد موجود است که در سنین کودکی و نوجوانی تکثیر سلولی ، در این مناطق غضروفی را تحریک و موجب افزایش استخوان سازی می شود. استخوان سازی تا پایان سنین بلوغ ، ادامه دارد یعنی تا اوایل 20 سالگی هنوز امکان افزایش قد وجود دارد. بعد از سخت شدن قسمت نرم وغضروفی استخوانهاو توقف رشد طولی ان ها قد فرد دیگر افزایش نخواهد یافت.برای افزایش هورمون رشد داشتن خواب كافی،استفاده از 6 وعده غذایی به جای 3 وعده،ورزش كردن،استفاده از مواد غذایی غنی از كلسیم :شیر ولبنیات،كاهش استرس مهم است.
پروتئین یکی از عوامل تاثیرگذار بر رشد قدی تغذیه است . در میان مواد مغذی مصرف به اندازه ی پروتئین ها و املاح بسیار اهمیت دارد. یک نوجوان باید پروتئین مورد نیازش را هر روز و به خصوص چند مرحله در طول روز دریافت کند. بهتر است پروتئین مصرفی از منابع پروتئین حیوانی باشد مثل گوشت گوسفند و گاو ، مرغ و ماهی ، تخم مرغ و شیر. در میان املاحی که برای رشد قدی لازم اند کلسیم ، فسفر ، منیزیم ، روی و فلوئور از اهمیت ویژه برخوردار هستند. منابع کلسیم: لبنیات مثل شیر ، ماست ، پنیر خامه و بستنی است . فسفر و منیزیم در گوشت و دیگر منابع پروتئین و حبوبات فراوان است. فلوئور نیز در آب موجود است و آب مصرفی بایستی محتوی ppm 1 فلوئور باشد.
تحقیقات اخیر ، اذعان می دارد که مصرف " روی " به مقدار کافی موجب رشد قدی مناسب خواهد شد ، در خاورمیانه و خصوصاً ایران مصرف کم روی موجب کوتاه قدی میشود به علاوه با کمبود روی سطح توانایی های مغزی و ایمنی بدن پائین آمده و ابتلا به بیماریهای مسری زیاد تر رخ می دهد.
توصیه متخصصان تغذیه برای نوجوانان ، مصرف روزانه 150 گرم گوشت ، نصف تا 1 لیوان حبوبات پخته ، 2 تا 3 لیوان شیر و لبنیات دیگر به همراه سبزیجات فراوان است.

نوجوانانی که در سنین رشد هستند و افزایش قد خوبی ندارند می توانند با مصرف مکمل ویتامینها و املاح ، طبق دستور و مصرف هفتگی آهن ، رشد قدی شان را بهبود بخشند. پس توصیه می شد کسانی که می خواهند قد بلند تری داشته باشند هفته ای یکبار جگر و دو بار غذای دریایی میل کنند و هر روز چند عدد ، بادام ، بادام زمینی و گردو بخورند .
غذاهای دریایی مثل ماهی ، میگو ، جگر و دانه های روغنی حاوی املاح زیادی هستند و فوائد بسیاری برای نوجوانان دارند.
یک نکته بسیارمهم در افزایش قد ، انجام فعالیت های ورزشی است . هر چه تحرک ما بیشتر باشد گردش املاح استخوانی بیشتر خواهد بود و این مساله به رشد قدی کمک خواهد کرد. ورزشهایی مثل بسکتبال ، والیبال ، شنا ، بدمینتون و تنیس برای کمک به افزایش قد بسیار مفید اند.

علل اصلی كوتاه قدی

كوتاه قدي يا معضل عدم برخورداري از قد مناسب در افراد تا حدي به عوامل ژنتيكي و صفات وراثتي بستگي دارد، اما عوامل ديگري نيز در بروز چنين معضلي دخالت دارد كه از جمله عمده ترين آن مي تواند به موارد زير اشاره نمود:
1)ابتلا به بيماري عدم تحرك يكنواخت و متناسب اندام حركتي
2)سوء تغذيه و عدم برخورداري از رژيم غذايي مناسب
3)وارد آمدن فشار بر عصب نخاع و دفُرمه شدن شكل ديسك ها
4)ايجاد شكاف و فاصله ميان ديسك ها
5)به كار گيري حركات ورزشي و كششي نامناسب جهت افزايش قد
6)كاهش ميزان ترشح هورمون رشد انسان
7)وضعيت نامناسب بدن در حالت ايستادن و نشستن

عوامل باز دارنده افزايش قد

1-چاقي (. ميزان انرژي كه اغلب مردم در طي روز نياز دارند، به طور متوسط (معمول) براي زنان حدود 2000 كالري و براي مردان 2500 كالري مي باشد. اين ميزان براي يك ورزشكار حرفه اي 4000 كالري بيشتر است و براي يك زن حامله و شيرده 500 ـ 300 كالري بيش از كالري مورد نياز يك زن در حالت عادي است. بدن هرگز نمي تواند پروتئين و كبربوهيدرات خورده شده را به چربي تبديل و ذخيره مي كند. يك پوند چربي (حدود450گرم) تقريباً 3500 كالري انرژي توليد مي كند، بنابراين در مصرف مواد غذايي بايد تعادل برقرار باشد. تا مازاد آنها به شكل چربي ظاهر نگردد. كلسترول بالا و اختلالات كليه و كيسه صفرا در افراد چاق باعث افزايش خطر بيماري و مرگ مي گردد. همچنين چاقي باعث افزايش خطر ابتلا به بعضي از انواع سرطان به خصوص سرطانهاي كيسه صفرا ـ رحم و پستان مي باشد. در افراد چاق خطر ايجاد سنگ كيسه صفرا سه برابر افراد ديگر است. همچنين چاقي يك فاكتور خطر براي پيشرفت بيماري ورم و سائيدگي ( استئوآركريت) و اختلالات تنفسي حين خواب مي باشد. عامل ژنتيك در ايجاد و پيشرفت چاقي نقش به سزايي دارد. احتمال چاقي در بچه هاي والدين چاق نسبت به بچه هاي داراي وزن نرمال 10 برابر بيشتراست.)
منبع: پایگاه امدادگران ایران
/س