استاد علي کسمايي در دوبله همان مقامي را دارد که اديبي روسي درباره گوگول و شنل نوشته او گفته است:« ما همه از زير شنل گوگول بيرون آمده ايم.» بسياري از آنهايي که امروز به عنوان استادان مسلم دوبله مي شناسيم يا کارشان را با شروع کرده اند يا شاگرد مستقيم او بوده اند. استاد کسمايي با نوشتن مقاله کارش را شروع کرد و ازدانشگاه حقوق فارغ التحصيل شد. فرانسه را بسيار خوب مي داند و به کار ترجمه نيز پرداخته وکتابي از اشعارش را هم منتشر کرده است. او با ترجمه فيلم نامه اي از نشريه اي فرانسوي نوشتن فيلم نامه را فرا گرفت و در پاريس فيلم با اسماعيل کوشان همکاري مي کرد. استاد کسمايي به اين نکته اشاره کرده که دوبله در ايران در واقع با دوبله فيلم هاي فارسي رونق گرفت. سيامک ياسمي، شاپور ياسمي، عطاء زاهد، محمد علي زرندي، مهين کسمايي و ديگران به جاي بازيگران ايراني حرف مي زدند. کسمايي علاوه بر دوبله فيلم هاي خودش فيلم هاي خارجي فراواني را نيز دوبله کرده است. صاحبان استوديو مولن روژ پس از موفقيت آثاري که مرحوم ايرج دوستدار براي شان دوبله کرد، تصميم گرفتند کارشان را گسترش دهند(نصرت الله محتشم ابتدا به جاي جان وين حرف مي زد ولي بعدها که پستي دولتي گرفت، از اين کار کناره گيري کرد و دوستدار با اجازه او به جاي وين حرف زد. افسانه گم شدگان براي اولين بار با زير نويس فارسي به نمايش در آمد اما با دوبله دوستدار به شدت مورد استقبال واقع شد و چند بار شيشه هاي سينمايي نمايش دهنده اش بر اثر ازدحام جمعيت شکست).

براي استاد ساختماني در طبقه دوم استوديو در نظر گرفتند و او به کار مشغول شد و طبقه پنجم اين ساختمان در اختيار ايرج دوستدار بود. به اين ترتيب تاريخ دوبله فيلم هاي خارجي با فيلم هايي که کسمايي دوبله کرد، ورق خورد. از فيلم هايي که کسمايي در آن سالها و سال هاي بعد کار کرده، مي توان به شاهزاده روباهان (1949) ساخته هنري کينگ اشاره کرد که او نامش را به « بهار خونين» تغيير داد و در 1333 آن را دوبله کرد. در اين فيلم مهين کسمايي، احمد رسول زاده، سيامک ياسمي و حسين امير فضلي حرف زده اند. استاد کسمايي آن قدر به آموزش دوبله اعتقاد داشت که بخشي از فضاي کارش را به اين امر اختصاص داد و به بسياري از علاقه مندان، دوبله را آموخت. بسياري از بزرگان دوبله او را استاد خود مي دانند اما به طور مشخص از آن هايي که نزد استاد کارآموزي کرده اند بايد از سعيد مظفري، پرويز نارنجيها، عباس نباتي و حسين عرفاني نام برد. منوچهر والي زاده که خود را شاگرد کسمايي مي داند در 1339 و هنگام دوبله فيلم دختر بنفشه فروش خليل وثوقي راد را به عنوان جواني که مشتاق کار دوبله است به استاد معرفي کرد. او در اين فيلم يکي دو جمله را گفت و بعدها به سوي بازيگري رفت و در فيلم هاي تنگسير، گرگ بيزار، سازش و گوزن ها که کسمايي مدير دوبلاژ آن ها بود، به جاي خودش حرف زد. گفته مي شود بعدها که سنديکاي گويندگان تشکيل شد از او خواستند که ديگر کار آموزش را ادامه ندهد، به هر حال برخي بر اين اعتقاد هستند که تشکيل چنين سنديکايي باعث شد تا در بزرگي که روي دوبلاژ باز بود، به تدريج به دري کوچک و کوچک تر بدل شود. از ديگر فيلم هايي که کسمايي دوبله کرده مي توان به آخرين پل (برنهارد ويکي) اشاره کرد که در 1334 دوبله شد ومهين کسمايي به جاي ماريا شل حرف زد. دروازه پاريس ( رنه کلر) که در 1338 دوبله شد و منوچهر اسماعيلي به همراه کنعان کياني در آن حرف زده اند. قايق رانان ولگا که جليلوند به جاي جان درک حرف زده، جنگ و صلح (کينگ ويدور) در 1338 که استاد از پرويز بهرام خواست نقش ناپلئون را بگويد. ناگهان تابستان گذشته (جوزف منکه ويتس) با صداي منوچهر اسماعيلي و مهين کسمايي، دنياي سوزي وانگ با صداي مهين کسمايي به جاي نانسي کوآن، و مي خواهم زنده بمانم (رابرت وايز) در سال 1341 که رفعت هاشم پور به جاي سوزان هيوارد صحبت کرده است. از فيلم هاي خاطره انگيزي که کسمايي در سال هاي دور دوبله کرده و نسخه اي از آن نديده ايم ببر بنگال (فريتز لانگ) است.
علي کسمايي بجز مواردي اندک، تقريبا هيچ گاه خودش به عنوان گوينده کار نکرده اما خيلي از بزرگان دوبله بر اين باورند که تبحر او در فن بيان و چگونگي اداي کلمات توسط گويندگان جزو تخصص هاي انکار ناپذير اوست. کسمايي سال هاست که ديگر کار نمي کند و خود را بازنشسته کرده اما « آثارش» هم چنان و هر بار که مي بينيم، با طراوت و ماندگارند. بانوي زيباي من، اشک ها و لبخندها و هملت همواره با دوبله او در ياد ما مانده اند. آثاري از اين دست براي ما زنده کننده کهکشان دوبله اند. فراز و نشيب هاي دوبله از دوران طلايي اش تا امروز انکار ناشدني است. خيلي از فيلم هاي دوبله شده را ديده ايم که پس از مدتي ديگر در يادمان نمانده اند اما با قاطعيت مي توانيم اميدوار باشيم که هيچ گاه آثاري مانند دوبله هزار دستان در فهرست دوبله هاي فراموش نشدني قرار نخواهند گرفت و اين را مديون نام استاد علي کسمايي، بزرگ دوبله ايران هستيم.
منبع:ماهنامه سينمايي فيلم 406
/ن