آروماتوراپي يا رايحه درماني يعني استفاده از عطرها در درمان . در اين روش از روغن هاي گياهي خوشبو مانند گل سرخ ، ليمو ، سنبل ، يا نعنا براي درمان استفاده مي شود . اين عصاره ها را به صورت ماساژ روي سطح پوست يا در شستشو يا تنفس مستقيم يا پخش کردن در محل زندگي به کار مي برند . از اين روش براي تسکين درد ، مواظبت از پوست ، کاهش اضطراب . خستگي و نيرو بخشيدن به بدن استفاده مي شود . عطرها مي توانند روي حالات خلقي مؤثر باشند ، خستگي و اضطراب را کاهش دهند و باعث آرامش شوند .
هنگامي که عطرها استشمام مي شوند ، از طريق پياز بويايي و تحريک اعصاب روي مغز اثر مي گذارند .
روغن ها يا عصاره هاي مورد استفاده در اين روش ، اسانس هاي آروماتيکي (معطر ) هستند که از گياهان ، گلها ، درختان ، ميوه ها ، پوست درختان ، علف ها و دانه ها استخراج مي شوند و از آنها براي درمان بيماري هاي جسمي يا رواني مشخصي استفاده مي شود و مي توانند باعث بهبود يا پيشگيري از بيماري ها شوند . در اين روش از حدود يکصد و پنجاه عصاره استفاده مي شود . بيشتر اين مواد خاصيت ضد عفوني کننده دارند . برخي نيز خواص ضد ويروسي و ضد التهابي ، کاهش دهنده ي درد ، ضد افسردگي يا خلط آور دارند . اين مواد مي توانند خواص ديگري مانند ايجاد آرامش ، بهتر کردن هضم غذا و افزايش دهنده ادرار داشته باشند . براي ايجاد بهترين آثار درماني ، اين اسانس ها بايد از مواد اوليه خالص و طبيعي تهيه شوند و مواد مصنوعي چنين خواصي ندارند .
رايحه درماني يکي از روش هايي است که نسبت به ساير روش هاي درماني از پيشرفت سريعي برخوردار بوده و به صورت گسترده اي در منازل ، کلينيک ها و بيمارستان ها براي موارد مختلفي از جمله کاهش درد حين زايمان ، کاهش درد ناشي از عوارض شيمي درماني در بيماران سرطاني و توانبخشي بيماران قلبي استفاده مي شود .
در کشور ژاپن مهندسان از عطرها براي طراحي فضاي داخلي استفاده مي کنند .به طور مثال از رايحه ي سنبل يا رزماري که بين مشتري ها منتشر مي شود ، براي آرامش بخشيدن به کساني که منتظر هستند استفاده مي شود يا از عطر ليمو و اوکاليپتوس براي جلوگيري از کاهش هوشياري کارمندان بانک به کار مي رود .
ـ تاريخچه ي رايحه درماني :
اين روش سابقه ي شش هزار ساله يا بيشتر دارد . در يونان ، روم و مصر باستان همگي از مواد معطر براي درمان استفاده مي کردند . به توصيه پزشک مصري ، ايمهوتپ ، از روغن هاي معطر براي استحمام ، ماساژ دادن و موميايي کردن اجساد در شش هزار سال پيش استفاده مي کردند . در مصر باستان ايمهوتپ خداي طبابت و درمان بود . هيپوکارت ( در يونان باستان ) خداي پزشکي بود و از حمام هاي رايحه درماني و ماساژ و از دود کردن مواد معطر براي درمان مردم آتن استفاده مي کرد .
رايحه درماني نوين در سال 1930 دوباره شکل گرفت . هنگامي که شيميدان فرانسوي ، رنه موراسين گاته فوس ، واژه آروماتراپي ( رايحه درماني ) را براي استفاده درماني از عطرها ابداع کرد . او شيفته ي خواص سنبل در درمان زخم هاي سوختگي دست خود بدون بر جا گذاشتن هيچ اثري ( اسکار زخم ) شد . سپس شروع به تحقيق در مورد خواص درماني عطرها در درمان بيماري هاي جسمي و رواني کرد . در طول جنگ جهاني دوم جراح فرانسوي ارتش ، دکتر جين والنت ، از عصاره هاي معطر به عنوان ضد عفوني کننده استفاده کرد .پس از آن مادام مارگارت ماروي ، رايحه درماني را به عنوان يک روش درماني گسترش داد . از عطرهاي مختلف را براي درمان بيماري ها تجويز کرد . او به استفاده از عطرها براي ماساژ دادن در درمان اعتبار بخشيد . رايحه درماني هنگامي که عطرها به صورت همزمان بر جسم و ذهن اثر کنند بيشترين تأثير را دارد .
ـرايحه درماني چه کار مي کند ؟
عطرها حس قدرتمند بويايي را تحريک مي کنند . بوهايي که ما استشمام مي کنيم ، آثار مشخصي روي احساسات ما دارند . پزشکان دريافته اند در بيماراني که حس بويايي خود را از دست داده اند ، در ريسک ابتلا به مشکلات رواني مانند افسردگي و اضطراب قرار دارند . ما انسان ها قدرت تشخيص 10/000 نوع بوي مختلف را دارا هستيم .
تحريکات بوهاي مختلف از طريق مژک هاي بويايي به سيستم ليمبيک ( قسمتي از مغز که خلق و خو ، روحيات و قدرت يادگيري ما را کنترل مي کند ) مي روند . مطالعات ما استفاده از امواج مغزي نشان دادند که بوي سنبل امواج آلفاي مغز را در قسمت پشت سر افزايش مي دهد ، که اين امواج نشان دهنده ي آرامش هستند . بوي ياس امواج بتا را در ناحيه ي جلوي مغز افزايش مي دهد ، که با وضعيت هوشياري بيشتر در ارتباط است .
مطالعات دانشمندان نشان داده است عطرها از موادي تشکيل شده اند که مي توانند آثار خاصي بر جسم و روح ما داشته باشند . ترکيبات شيميايي آنها پيچيده است ولي بيشتر شامل الکل ها ، استرها و آلدييدها هستند .
منبع:مجله خدايا کمکم کن،شماره 6/خ