عبداللَّه طالع همدانى هنرشناس نامى ایران به سال 1292 شمسى در همدان متولد شد، تحصیلات خود را در مدارس آلیانس و تائید انجام داد كه به زبانهاى فرانسه و انگلیسى تسلط یافت. نخستین جلوه‏هاى ذوق ادبى او از دوازده سالگى ظاهر شد و در بیست سالگى به عضویت انجمن ادبى همدان درآمد. همزمان با فعالیت در این امور چون صاحب صوتى خوش و طبع شعر روانى بود به موسیقى نیز علاقه یافت و در اندك مدتى كه نزد تقى‏خان شایگان (ویلونیست زبردست آن زمان در همدان) به فراگیرى ویولن پرداخت به كلیه دستگاهها و گوشه‏هاى موسیقى سنتى آشنا گردید.
او از نخستین تصنیف‏سازان نسل بعد از عارف و همزمان با محمدعلى امیر جاهد و از معدود كسانى مى‏باشد كه كلام و آهنگ تصانیف را تواماً ساخته است. طالع همدانى نخستین تصنیف خود را به سال 1310 شمسى با نام (باد خزان) در سن 18 سالگى ساخت و مورد توجه ابوالقاسم عارف قزوینى (كه در آنزمان ساكن همدان بود) واقع شد. پس از آن به طور جدى كار تصنیف‏سازى، نواپردازى و اجراى موسیقى را با منظومه‏سرائى ادامه داد تا مدتى كه در همدان اقامت داشت افتخاراً كنسرتهائى به نفع امور خیریه با خوانندگان مشهور آن زمان در همدان چون اباذرى- سید رضا عطار- سید رضا فرشچى اجرا كرد.
كنسرتهائى كه در آنها شخص طالع گاه سراینده كلام، سازنده آهنگ- نوازنده ویولن و خواننده بود. طالع همدانى از صدائى بس پرقدرت و پرطنین و رسا بهره‏مند بود او صلابت لطیف حنجره خود را تا حدود هفتاد سالگى حفظ كرد و اكنون نیز كه 78 بهار از عمر وى مى‏گذرد داراى صدائى گرم و پخته مى‏باشد. در سال 1310 با شادروان استاد مرتضى‏خان نى‏داود و خانم قمرالملوك وزیرى كه براى افتتاح سینما الوند به همدان آمده بودند آشنا شد و این دوستى تا آخر عمر با آن دو هنرمند بزرگ ادامه یافت. طالع در ثناء و رثاى این دو بزرگوار مشهور اشعار بسیارى سروده كه براى نمونه بیتى از غزلى است كه بر سنگ مزار شادروان قمرالملوك وزیرى در مقبره ظهیرالدوله نقر گردیده است:
تنها نه قمر بود هنرمند بعالم
روح ملكى بود كه از جسم بشر رفت
طالع همدانى در سال 1323 با عنوان (خواننده گمنام) به توصیه آقاى ابراهیم سپهرى رئیس رادیو به رادیو وارد و افتخاراً به اجراى برنامه پرداخت. نواى ساز و صداى آواز وى مدتى از رادیو گاه و بیگاه در خانه‏هاى مردم تهران طنین‏انداز بود و چندین تصنیف از ساخته‏هاى او را خوانندگانى چون قمرالملوك وزیرى- ملوك ضرابى كاشانى و عزت روحبخش و داریوش رفیعى در رادیو مى‏خواندند. اما بعد از مدتى چون هنرمندان دیگر، رادیو را ترك و به شغل اصلى خود به تجارت پرداخت ولى همواره در كار هنر علاقمند و كوشا بود و در اواخر سالهاى 1325 چند صفحه از صداى ساز و آواز رساى او پر شد.
طالع با وجود مشغله زیاد و عهده‏دارى خدمات گسترده و سنگین براى امور اجتماعى و خیریه هیچگاه دامان هنر را رها نكرد و همواره در این راه كوشا بوده است. از آن جمله برگزارى كنسرتهاى بسیار جهت امور خیریه، همكارى با خوانندگان و نوازندگان موسیقى ایرانى براى خلق آثار بدیع و سرودن بیش از هفت هزار بیت نظم پارسى و كلام بسیارى تصانیف دیگر به زبان راجى (كه زبان كلیمیان مقیم همدان و كاشان و اصفهان و خوانسار است) مى‏باشد. تسلط به علوم زبان و زبانهاى متعدد براى اهداف فرهنگى وى مفید واقع شده و همواره یار و دوستدار گشاده‏روئى براى محققین موسیقى ایرانى است.
شرح زندگى و آثار عبداللَّه طالع همدانى در تذكره و مجلات مختلف بارها به چاپ رسیده است دیوان اشعارش به همراه نت آهنگها، كلام آنها و شرح زندگانى وى در مرحله چاپ و انتشار مى‏باشد كتاب دیگرى نیز در زمینه لغات و اصطلاحات زبان راجى از مشارالیه در دست تهیه است. بزرگترین خصوصیت برجسته طالع، تعهد او به صفاى خصایل انسانى و صفاى باطن است وى در زمانى كه رسیدن به نام و نان از راه هنرفروشى به راحتى میسر بود هنر را با تجارت نیامیخت و همواره اصل و فاخر بر مقامگاه خود باقى ماند.
طالع نمونه‏اى از اخلاق خوش و صفاى نفس روى گشاده همراه با مراتب درویش مسلكى در عین برخوردارى از فضل و ادب و هنر است كه در میان هنرمندان امروزه چنین نمونه‏هائى بسیار كمیاب است. نمونه معتبرى از وحدت هنر و انسانیت كه با اشعارش، تصانیفش صداى ساز و آوازش و خدمات انسانى‏اش همواره در حافظه تاریخ موسیقى معاصر ایران عزیز و گرامى خواهد ماند.
(تو 1292 ش). موسیقیدان. خواننده و شاعر، متخلص به طالع. در همدان به دنیا آمد و تحصیلات خود را در مدارس آلیانس و تأیید ادامه داد و به زبانهاى فراسنه و انگلیسى تسلط یافت. سپس به تهران آمد و در رشته ادبیات و زبان فارسى فارغ‏التحصیل شد. وى علاوه بر عضویت در انجمن ادبى همدان و داشتن طبع شعر، به موسیقى هم علاقه‏مند بود و در نزد تقى شایگان به فراگیرى ویولن و دستگاههاى موسیقى پرداخت. او از نخستین تصنیف‏سازان نسل بعد از عارف است كه كلام و آهنگ تصانیف را توأم ساخته است. وى اولین تصنیف خود را به نام «باد خزان» در هجده سالگى ساخت و مورد توجه عارف قزوینى واقع شد. او با رادیو تحت عنوان خواننده‏ى گمنام همكارى داشت و در كنسرتهایى كه به نفع امور خیریه اجرا مى‏شد، شركت مى‏جست. از وى «دیوان» شعرى به همراه نت آهنگها به چاپ رسیده و كتاب دیگرى نیز در زمینه‏ى لغات و اصطلاحات زبان راجى (زبان یهودیان مقیم همدان و كاشان و اصفهان و خوانسار) تألیف نموده است.[1]