خواجه ناصر الدين عييد الله بن محمود بن شهاب الدين سمرقندي مشهور به عبيد الله احرار در سال 806 در روستاي كو ماگران در نزديكي سمرقند وبنا به قول برخي در روستاي باغستان در تاشكند در خانواده مردي صوفي مسلك متولد شد .و در شهر چاچ (تاشكند )مشغول به تحصيل شد و سفرهايي به بخارا و سمرقند و در آنجا حلقه ارادت خواجه بهايه الدين نقشبندي برگردن آويخت تا آنجا كه به مقام جانشيني وي دست يافت و در سمرقند به تبليغ مشغول شد و شاگردان بسياري چون عبد الرحمان جامي وسلطان علي اوبهي را تر بيت كر د و مورد احترام بسياري از سلاطين تيموري بويژه سلطان ابوسعيد بود وي در سال 895 ه.ق در گذشت و كتاب مشهور تحفه الاحرار را درباره اصول عرفاني را از خود به جاي نهاد.گروه : علوم انسانيرشته : علوم اسلاميگرايش : عرفان اسلاميوالدين و انساب : راوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : پدر ناصرالدين عبيد الله احرار ،محمود بن شهاب الدين از مشايخ تصوف و ساكن تاشكند بود. تولد وي در زمان سلطان شاهرخ تيموري صورت پذيرفت كه نسبت به دوره حملات تيمور ،مقطعي نسبتاً آرام و پر رونق بود.تحصيلات رسمي و حرفه اي : ناصر الدين عبيد الله احرا ر در چاچ به تحصيل مشغول شد. او در سفرهايي كه به سمرقند و بخارا داشت، مريد و خليفه بهاءالدين نقشبند شد.استادان و مربيان : ناصر الدين عبيد الله احرار علاوه برخليفه و جانشيني بهاءالدين نقشبندي، مريد يعقوب بن عثمان بن محمود بن محمد غزنوي چرخي معروف به يعقوب چرخي نقشبندي و شاه نظام الدين محمد خاموش (متوفي 860) از مشايخ معروف سلسله نقشبندي در ماوراءالنهر بود و مولف كتاب مرات الايمان بوده است.همسر و فرزندان : ازفرزندان ناصر الدين عبيد الله احرار ،‌خواجوي محمد يحيي بن عبيد الله احرار، طبيب و خوشنويس برجسته و خواجوي خضر را مي توان نام برد، نوادگان وي عبارت بودند از :خواجوي خاوندمحمود و پسرش خواجه معين الدين كه در دربارهاي گوركانيان هندو شاه كاشغر احترام فوق العاده اي داشته اند.نياز خواجه (متوفي 1229)كه از فرزندان خواجه محمد يحيي بي عبيد الله احرار ،نيز ازبازرگانان وي بود خواجه عبد الشهيد از بازماندگان خواجه عبيدالله احرار بود كه در هند وستان در خانقاهي به تعليم علوم ديني مشغول بوده و در آخر عمر در 983 به سمر قند بازگشت، خواجه محمد علي ظهوري از شاعران ماوراءالنهر واز بازرگانان شيخ خاوند ظهور از مشايخ آن سرزمين بوده و در ضمن با خواجه عبيد الله احرار خويشاوندي داشته و خود صوفي مشرب و شاعر بود.وقايع ميانسالي : پس از وفات سلطان شاهرخ در سال 850 دوره اي از پراكندگي سياسي و كشمكش هاي داخلي ميان ميرزايان تيموري رخ داد، اين دوره فترت تا زمان آغاز سلطنت سلطان ابوسعيد دوام داشت .اما دوره حكومت ابو سعيد آرامش را به قلمرو تيموريان باز گرداند و صوفيان بويژه طريقت نقشبندي و خواجوي عبيد الله احرار مورد احترام بسيار قرار گرفتند.زمان و علت فوت : بنا به قولي ناصر الدين عبيد الله احرار در زادگاه خود دوستان كماگران يا كوماگرا ن در نزديكي سمرقند درسال 895 در گذشت و قبرش در به عنوان يك زيارتگاه درسمرقند قرار دارد.مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : ناصر الدين عبيد الله احرار از سال 851 بعنوان جانشين يعقوب نقشبندي ،كه از ياران بهاءالدين نقشبند موسس طريقت نقشبنديه بود ،رياست اين طريقت را تا زمان مرگ بعهده گرفت .فعاليتهاي آموزشي : ناصر الدين عبيد الله احرار شاگردان بسياري را به طريقت نقشبنديه تربيت كرد . عمدتا در خانقاه خود در سمر قند به اين كارمشغول بود.شاگردان : يكي از شاگردان ناصر الدين عبيد الله احرار، محمد بن برهان الدين مشهوربه محمد قاضي بود كه پس از مرگ استاد كتاب سلسله العارفين و تذكره الصديقين را در مقامات و احوال وي نگاشت. نور الدين عبد الرحمن جامي نيز پس از مرگ استادي چون سعد الدين كاشغري در حلقه مريدان عبيد الله احرار درآمد سلطان علي اوبهي كه از دانشمندان و حافظان و خوشنويسان و سادات اواخر قرن نهم هجري بود، نيز از مريدان خواجه عبيد الله به شمار مي رفت ودر خانقاه وي در 109 سالگي در گذشت. شريف عبد الله يمني كه اصلا از سادات حضر موت يمن بود، تحت تاثير جاذبه خواجه عبيد الله دست از منصب خود شسته و مريد وي گرديد .مو لانا صفي (فخر الدين مولانا حسن واعظ ) نيز درسمرقند با خواجه عبيد الله احرار در سمرقند داشت حلقه ارادت وي را بر گردن آويخت .عبد الحي بن ابوالفتح حسيني نيز از مريدان خواجه عبيد الله بود كه رساله اي در مناقب وي و خاندانش نگاشته است. هندو تركستاني از شاعران صوفي شرب و از شيخ زادگان تركستان بو د كه همانند درويش محمد بن دوست محمد بخاري از اصحاب خواجه عبيد الله بود.پيروان عبيد الله احرار هنوز هم بعنوان فرقه اي از طريقت نقشبنديه در شهر هايي چون جام در جنوب شرقي خراسان حضور دارند.همفکران فرد : پيروان ناصر الدين عبيد الله احرار هنوز هم بعنوان فرقه اي از طريقت نقشبنديه در شهر هايي چون جام درجنوب شرقي خراسان حضور دارند.آرا و گرايشهاي خاص : ناصر الدين عبيد الله احرار يكي از بزرگترين مشايخ طريقت نقشبنديه در قرن نهم بوده و درباره وي كرامات بسياري نقل كرده اند. ________________________________________ آثار : تحفه الاحرار ويژگي اثر : از كتابهاي مشهور درباره اصول تصوف نقشبنديه و مهمترين اثر خواجه عبيد الله احرار به شمار مي رود.2 رساله حورائيه رساله كليات رساله والديه شرح رباني ابوسعيد ابوالخير