ابنحاتم قزوینی، ابوالحسن علی •
(ز 350 ق)، محدث و فقیه شیعى. از محمد بن ابىعبداللَّه اسدى حدیث شنید و از وى نیز روایت مىكرد. شیخ طوسى او را محدثى ثقه مىداند، و كتب او را مورد اعتماد توصیف كرده است. ابنحاتم از مشایخ شیخ صدوق بود و صدوق و تلعكبرى از وى اجازهى روایت گرفتند. ابوعبداللَّه حسین بن على بن شیبان قزوینى در 350 ق از وى...
|
ابنحِبّان تَمیمی بُستی، ابوحاتم محمد
•
(ح 354 -270 ق)، محدّث، مورخ و فقیه شافعى. در خانوادهاى عربتبار در بُست، بین سجستان و هرات، متولد شد. در خراسان، عراق، شام، حجاز، و مصر حدیث شنید، و استادان بسیارى دید، ولى از ابنخزیمه بیشترین تأثیر را پذیرفت. در بازگشت به زادگاهش با حنبلیان به ستیزه پرداخت و به علت نگرش مخالفى كه در توحید و نبوت داشت...
|
ابنحَمْشاد نیشابوری، ابوالحسن علی •
(338 -258 ق)، حافظ و محدث. شیخ نیشابور بود. از حسین بن فضل مُفَسّر و فضل بن محمد شعرانى و ابراهیم بن دَیْزیل و همطبقه آنان حدیث شنید و براى استماع حدیث سفرهاى بسیار كرد. احمد بن اسحاق صبغى نیشابورى مدتى ملازم و معاشر وى بود. ابوعبداللَّه حاكم و ابواحمد حاكم و ابوعبداللَّه بن مَنده از شاگردان وى مىباشند....
|
ابنحمّویه جوینی سرخسی، تاجالدین، ابومحمد عبداللَّه
•
(642 -573 /572 -566 ق)، مورخ، ریاضیدان، پزشك، محدث و فقیه شافعى. اصل وى از خراسان بود و در دمشق به دنیا آمد. در 593 ق به مغرب رفت و به منصور یعقوب بن یوسف، سومین فرمانرواى موحدى پیوست. و تا 600 ق در آنجا ماند آنگاه از راه مصر به دمشق بازگشت. از ابومحمد بن عبداللَّه بن سلیمان بن حوط اللَّه انصارى و ابوالقاسم...
|
ابنحمّویه جوینی، صاحب، فخرالدین، ابوالمظفر یوسف •
(647 -582 ق)، ادیب، شاعر و محدث. اصل وى از جوین نیشابور بود. در دمشق به دنیا آمد و در آنجا و مصر حدیث شنید. از 624 ق به خدمت محمد بن محمد، فرمانرواى ایوبى دمشق، درآمد و تا زمان مرگ او با وى همكارى داشت. در 640 ق سلطان نجمالدین ایوب او را زندانى كرد. ابنحمویه تا 643 ق در زندان به سر برد. سلطان در این...
|
ابنحیدر قزوینی، ابوالقاسم عبداللَّه، عبیداللَّه
•
(وف 582 ق)، فقیه و محدث شافعى. در قزوین متولد شد. به خراسان مهاجرت و در محضر پیشگامان فقه شافعى آنجا تلمذ كرد. وى از زاهر شحّامى و فُراوى و یوسف همدانى حدیث شنید. سپس به همدان رفت و در آنجا مسكن گزید و همان جا درگذشت. كتابى به نام «المشیخة»، در شرح زندگى استادانش نوشت. از دیگر آثارش: «اربعون حدیثاً»؛...
|
ابنحَیُّویه نیشابوری، ابوالحسن محمد •
(ح 366 -276 ق)، محدث و قاضى. در كودكى به مصر رفت و در همان جا ساكن شد. از عمویش، یحیى بن زكریاى نیشابورى اعرج، از بكر بن سهل دمیاطى، و نسائى صاحب «سنن» و بسیارى دیگر حدیث شنید. عبدالغنى و على بن محمد خراسانى و هارون بن یحیى طحّان و دیگران از وى روایت كردهاند. ابنماكولا او را ثقهاى دانا و بزرگ توصیف...
|
ابنخراسانی، ابوالعزّ محمد
•
(576 -494 ق)، شاعر، نحوى، عروضى و محدث. وى نزد ابومنصور جوالیقى به تحصیل پرداخت. از ابوالحسین طیورى و ابوسعد بن خشیش حدیث شنید و ابنالاخضر و ابوالفتوح بن حصرى از وى روایت كردهاند. وى علاقهى وافرى به علم عروض داشت و در سرودن شعر بسیار توانا و استاد بود. در پایان عرم دچار پریشانى حواس شد. از آثار وى:...
|
ابنخِراش خراسانی، ابوجعفر احمد •
(وف 243 /242 ق)، محدث. در بغداد مىزیست. از عبدالرحمان بن مهدى، وهب بن جریر، شبابة بن سوار، ابوعامر عقدى، عمرو بن عاصم و عبدالصمد بن عبدالوارث حدیث شنید. مسلم بن حجاج نیشابورى، ترمذى، عبید عجلى، عبداللَّه بن احمد و سراج از وى روایت كردهاند. برخى رجالنویسان وى را شیعه دانستهاند و بر ثقه بودن وى تأكید...
|
ابنخِراش مروزی، ابومحمد عبدالرحمان
•
(وف 283 ق)، محدث شیعى. اصل او از مرو است. به گفته خطیب بغدادى او یكى از جویندگان حدیث در آفاق بود كه به حفظ و شناخت و فهم صحیح حدیث و رجال موصوف مىباشد. در طلب حدیث رنج فراوان كشید و شهرهاى خراسان، عراق، حجاز، شام و مصر را دید. بكر بن محمد بن حمدان مروزى از وى نقل كرده كه گفت: در راه تحصیل حدیث در تنگناهاى...
|
ابنخُزَیمه، ابوبکر محمد •
(311 -223 ق)، فقیه و محدث شافعى. اهل نیشابور و در آنجا پیشواى دینى بود. به عراق، شام، عربستان و مصر سفر كرد. از اسحاق بن راهویه و محمد بن حمید و عتبه مروزى و على بن حُجر و اسحاق بن شاهین و دیگران حدیث شنید و استادان بسیارى دید و خود استاد محمد بن اسماعیل بخارى و مسلم بن حجاج نیشابورى و ابوحاتم بُستى...
|
ابنخسرو بلخی، ابوعبداللَّه حسین
•
(وف 520 ق)، محدث. معروف به سمسار حنفى. از حمیدى و مالك بانیاسى و ابوالحسن انبارى و عبدالسلام قزوینى و عبدالواحد بن فهد علّاف و بسیارى دیگر حدیث شنید و ابنجوزى و ابنعساكر از وى روایت كردهاند. ابن ابىطى او را در رجال شیعه ذكر كرده و گوید كه او كتابى در «مناقب اهلبیت (ع)» و نیز در «كلام ائمه (ع)» نوشته...
|
ابنداوود قمی، ابوالحسن محمد •
(وف 368 ق)، فقیه امامى و محدث. وى از فقها و مشایخ حدیث امامیه در قم بود. از قم به بغداد رفت و در آنجا به نشر حدیث پرداخت. ابنداوود ممدوح نجاشى و علامه و دیگر علماى رجال بود. شیخ مفید و احمد بن عبدون و ابوعبداللَّه غضائرى و ابننوح سیرافى از وى روایت كردهاند. ابنغضائرى مىگوید: «افقه و احفظ از ابنداوود...
|
ابنرازی، ابومحمد جعفر
•
(س چهارم ق)، فقیه و محدث امامى. ساكن رى بود. پدرش محدثى ثقه بود و از مشایخ ابنرازى محسوب مىشود. از دیگر استادان او محمد حمیرى، سهل دیباجى، محمد بن همام اسكافى و محمد بن مظفر مصرى مىباشند. وى از مشایخ روایت شیخ صدوق است، و به نوبهى خود، تفسیر امام حسن عسكرى (ع) را از صدوق روایت كرده است. به گفتهى...
|
ابنراهویه، ابویعقوب اسحاق •
(ح 238 /237 -161 ق)، حافظ، محدث و فقیه شافعى. اهل مرو بود. وجه تسمیهى اسم او بدان سبب است كه پدر ابنراهویه، ابراهیم، در راه مكه متولد شده بود. وى به عراق، حجاز، یمن و شام سفر كرد. احمد بن حنبل او را ستوده و گفته كه براى اسحاق در جهان نظیرى نیست. احمد حنبل و یحیى بن معین و صاحبان «صحاح»: بخارى، مسلم،...
|
ابنرزین رازی اصفهانی، ابوعبداللَّه محمد
•
(وف 253 ق)، قارى، نحوى و محدث. اصل وى از اصفهان بود. در رى متولد شد. نزد نُصیر و خلاّدبن خالد قرآن آموخت. در عربیت و قراآت استاد و راوى حدیث بود. از آثار وى: «الجامع»، در قرائت، «رسم القرآن»؛ «العدد»؛ كتابى در «جواز قراءة القرآن على طریق المخاطبه».
|
ابنرفاعهی هاشمی، ابوالخیر زید •
(وف بعد از 400 ق)، فیلسوف و محدث. از مردم رى بود و سالیان بسیارى در بصره زیست. او در شهرهاى جبال و خراسان از ابندرید و ابوبكر بن انبارى و دیگران حدیث نقل كرد. ابنیزداد قارى از او حدیث روایت كرده است خطیب بغدادى او را مورد اعتماد نمىداند. در نگارش «رسائل» اخوال الصفا همكارى داشت. از آثارش: «اربعین...
|
ابنزیاد نیشابوری، ابوبکر عبداللَّه
•
(324 -238 ق)، فقیه، حافظ و محدث شافعى. در نیشابور به دنیا آمد. مسافرتهاى بسیار به مصر و شام و عراق كرد و در بغداد اقامت گزید. نزد مزنى و ربیع و ابنعبدالحكم فقه آموخت. از محمد بن یحیى ذُهْلى و احمد بن یوسف سلمى و احمد بن ازهر نیشابورى، و عبداللَّه بن هاشم طوسى و ابوزرعه رازى و ابنحاتم و ابنواره و بسیارى...
|
ابنساربان، ابوالحسن علی •
(430 -347 ق)، عالم امامى و محدث شیعى. اصلش از قم بود، در شیراز متولد شد. به بغداد رفت و تا پایان عمر در همان جا اقامت كرد. وى از شاگردان على بن هارون كرمانشاهى، ابوسعید سیرافى و ابوعبیداللَّه مرزبانى بود و از ایشان حدیث شنید. ابنساربان از اساتید و مشایخ حدیث خطیب بغدادى است. از متنبى «دیوان» شعرش را...
|
ابنسالبه، ابوالفتح عبدالسلام
•
(وف 473 ق)، صوفى و محدث. پدرش ابوالحسین احمد سالبه نیز از مشایخ بزرگ صوفیه در فارس بود. ابنسالبه در طلب حدیث به عراق و شام سفر كرد و در مصر از ابوعبداللَّه بن نظیف و در اصفهان از ابوبكر بن زیده و در بغداد از ابوالقاسم بن بشران و ابوعلى بن شاذان حدیث شنید. وى مدتى ملازم شیخ ابواسحاق كازرونى بود. یحیى...
|
ابنسُرَیج، ابوالعباس احمد •
(306 /305 -249 ق)، متكلّم، محدث و فقیه شافعى. معروف به باز اشهب. از مردم شیراز و پس از اصحاب خاص شافعى، بزرگترین عالم فرقهى شافعى بود. در جوانى مدتى در شیراز منصب قضاء داشت. نزد عثمان بن سعید انماطى درس خواند. با محمد بن داوود بن خلف در محضر على بن عیسى وزیر مناظره و مباحثه داشت. على بن عیسى خواست...
|
ابنسَلْم رازی اصفهانی، ابویحیی عبدالرحمان
•
(291 -211 ق)، عالم، حافظ، محدث و مفسر. در رى متولد شد. وى امام مسجد جامع اصفهان بود. از سهل بن عثمان و عبدالعزیز بن یحیى و حسین بن عیسى زُهرى روایت كرده، و قاضى ابواحمد عسّال و ابوالقاسم طَبَرانى و ابوالشیخ بن حَیّان و عبدالرحمان بن سیاه از وى حدیث شنیدند. از آثارش: «المسند»، در حدیث؛ «التفسیر»، تفسیرى...
|
ابنسَلَمهی نیشابوری، ابوالفضل احمد •
(وف 286 ق)، حافظ و محدث. وى مسلم بن حجاج نیشابورى را در سفر بلخ و بصره همراهى كرد. از قُتَیْبَه و اسحاق بن راهوَیه و محمد بن مِهران جَمّال و ابوكُریب و ابنحمید رازى و محمد بن اسلم طوسى حدیث شنید. ابنواره رازى و ابوزُرعَه رازى و ابوحاتم رازى و على بن عیسى از وى روایت كردهاند. او كتابى به نام «صحیح»...
|
ابنسیّار مروزی، ابوالحسن احمد
•
(268 -198 ق)، فقیه، محدث شافعى و مورّخ. در مرو متولد شد. براى استماع حدیث بسیار سفر كرد و از اسحاق بن راهویه و عَبدان بن عثمان مروزى و عفان بن مسلم و از همطبقه آنان در خراسان و عراق و حجاز و شام و مصر حدیث شنید. ابنسیار در علم و پارسایى بلند آوازه بود و در روزگار خود با ابنمبارك مقایسه مىشد و در میان...
|
ابنشاذان قمّی، ابوالحسن محمد •
(وف ح 420 ق)، فقیه و محدث امامى. ابنقولویه دایى او یا دایى پدر اوست. وى از راویان ابنبابویه صدوق و از مشایخ علامه ابوالفتح كراجكى و نجاشى است. كراجكى در 412 ق در مكه معظمه، در مسجدالحرام، كتاب «مناقب» را بر او خواند. آثار وى: «ایضاح دفائن النواصب»؛ «كتاب المناقب» یا «المأة منقبة» یا «مناقب امیرالمؤمنین...
|
ابنشاذان نیشابوری، ابومحمد فضل
•
(وف 260 ق)، محدث، كلامى و فقیه شیعى. نیاكانش از قبیلهى ازد یمن بودند و پس از فتح خراسان به آنجا آمدند. پدرش نیز از فقهاى شیعه و از یاران یونس بن عبدالرحمان بود. خود وى از اصحاب امام جواد، امام هادى و امام حسن عسكرى (ع) بود. برخى از محدثین وى را از اصحاب امام رضا (ع) نیز دانستهاند. یك بار زمانى كه پوشنجى...
|
ابنشاذان، ابوبکر احمد •
(383 -298 ق)، محدث. معروف به ابوبكر بزاز. در بغداد متولد شد. نیاكان وى از مردم دورق اهواز بودند. از ابوالقاسم بغوى، ابوبكر بن دُرید، ابوذر بن باغندى، احمد بن سلیمان طوسى و نفطویه نحوى و بسیارى دیگر حدیث شنید. فرزندش، ابوعلى بن شاذان، دارقطنى و تنوخى و جوهرى از وى روایت كردهاند. او محدث بغداد در زمان...
|
ابنشاذویه، علی
•
(س چهارم ق)، محدث و عالم شیعى. وى از مشایخ شیخ صدوق بود و صدوق در «عیون اخبار الرضا (ع)» از وى روایت كرده است.
|
ابنشاذکونی اصفهانی، ابوایوب سلیمان •
(وف 234 ق)، محدث شیعى. در بصره به دنیا آمد. از حفص بن غیاث، سفیان بن عیینه و ابوبصیر و حماد بن عیسى و بسیارى دیگر از شاگردان امام صادق (ع) حدیث شنید. ابنسماعه، كُدیمى، على بن محمد كاشانى، قاسم بن محمد اصفهانى، ابراهیم بن محمد اصفهانى و اسید بن عاصم اصفهانى از شاگردان وى مىباشند. وى به بغداد رفت وارد...
|
ابنشاهین، ابوجعفر عمر
•
(385 -297 ق)، محدث، حافظ، واعظ و مفسر. از محدثین ثقه و مورد اعتماد است كه در بغداد متولد شد و در شام، عراق، بصره و فارس حدیث شنید. ابوبكر باغندى و ابوالقاسم بغوى از جملهى محدثانى بودند كه وى از آنان حدیث شنید. و ابوبكر برقانى، ابوسعد مالینى و ابوبكر محمد بن اسماعیل وراق از او روایت حدیث كردند. بیش از...
|