آرندی نایینی، حسن •
(1270 -1190 ق)، عارف، حكیم و ریاضیدان. در آرند، از تابع نائین، متولد شد. در دهات نائین به شبانى روزگار مىگذرانید تا آنكه حاج محمد حسن نائینى، از مشایخ سلسلهى اویسیه، او را تشویق به تحصیل علم و تكمیل نفس كرد. پس از آن به اصفهان رفت و شصت سال در فقرو قناعت در یكى از حجرههاى مدرسهى نیماورد اصفهان در...
|
آزرم، حسین
•
(تو 1291 ش)، نویسنده و ریاضیدان. در نجف اشرف به دنیا آمد. سپس به مازندران رفت و دورهى تحصیلات ابتدایى خود را در بابل سپرى كرد. پس از آن براى تكمیل تحصیلات به تهران آمد و از مدرسهى دارالفنون فارغالتحصیل شد و سپس از دانشكدهى علوم كارشناسى ریاضى خود را گرفت. پس از آن به مشاغل دولتى روى آورد و در كتابخانهى...
|
آقاولی، محمد •
مدرس.
تولد: 1300، تهران.
درگذشت: اسفند 1371.
محمود آقاولى تحصیلات ابتدایى را در دبستان ترغیب و متوسطه را در دبیرستان ایران و آلمان به پایان برد و بعد براى ادامهى تحیلات به دانشسراى عالى- شعبه ریاضى- رفت و در سال 1323 به اخذ درجهى لیسانس در ریاضیات عالى نایل آمد. پس از پایان تحصیلات مدتى به دبیرى...
|
آلبویه، اسداللَّه
•
(تو 1287 ش)، ریاضیدان و شاعر، متخلص به بویه. در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایى و متوسطه را در رشت گذراند و سپس به تهران آمد و دیپلم خود را از دارالفنون گرفت. در 1307 ش به فرانسه رفت و پس از تكمیل زبان در رشتهى ریاضیات عمومى، حساب جامعه و فاضله، و مكانیك تحصیل كرد و دكتراى خود را در هندسهى عالى از...
|
آلطیب شوشتری، محمدحسین •
(1350 -1275 ق)، فقیه اصولى، منجم، ریاضیدان و طبیب. مشهور به آقا سید بزرگ. از فرزندزادگان سید نعمتاللَّه جزایرى است. در شوشتر متولد شد و در محضر آقا سید محمدعلى شیخالاسلام و آقا سید محمدعلى معلم ادبیات و در نزد آقا سید عبدالصمد جزایرى و شیخ عبدالرحیم شوشترى، از شاگردان شیخ مرتضى انصارى، فقه و اصول را...
|
آلطیب، محمدحسن
•
فقیه.
تولد: 29 ذیقعده 1329 ق.، شوشتر.
درگذشت: 25 تیر 1373(6 صفر 1415 ق.)، شوشتر.
آیتالله محمدحسن آلطیب، فرزند آیتالله آقا سید محمد حسین آلطیب معروف به آقا سید بزرگ، پیش از هفت سالگى خواندن و نوشتن را آموخت. سپس تحصیل علوم دینى را آغاز كرد. وى ادبیات و مقدمات را نزد عمویش، آیتالله سید محمدباقر...
|
آملی، رکنالدین •
(860 -800 ق)، ریاضیدان، منجم، فقیه و محدث. سید ركنالدین در آمل متولد شد. چندى در فارس و كرمان و هند به سر برد. وى گذشته از ریاضى و نجوم در فقه و حدیث نیز دست داشت و چون به خاندان مرعشى مازندران پیوسته بود كتابى در شرح احوال دانشمندان این خاندان نوشت. تألیفات دیگر او عبارتاند از: «زیج جامع سعیدى»، در...
|
ابن ابیشکر، یحیی
•
(وف ح 682 /680 ق)، منجم و ریاضیدان. مشهور به حكیم مغربى. از مردم قرطبه بود. در موطن خود فقه مالكى را آموخت و در علم هندسه و نجوم و رصد استاد شد. سپس به دمشق و از آنجا به مراغه رفت و از دستیاران خواجه نصیرالین طوسى شد. پس از مرگ خواجه به بغداد رفت و مجدداً به مراغه بازگشت و در آنجا مقیم شد و به حرمت زیست...
|
ابناشرف سمرقندی، شمسالدین محمد •
(ز 675 ق)، ریاضیدان، منجم و منطقى. وى از ریاضیدانان و دانشمندان بزرگ زمان خود بود. از آثار وى: «الصحائف الاهیة»، در تفسیر؛ «التذكرة فى الهیئة»؛ «رسالة فى آداب البحث والمناظرة»؛ «اشكال التأسیس فى الهندسة»؛ «الفسطاط» یا «قسطاس المیزان»؛ «كتاب عینى النظر»، در منطق؛ «شرح تحریر مجسطى».
|
ابنحمّویه جوینی سرخسی، تاجالدین، ابومحمد عبداللَّه
•
(642 -573 /572 -566 ق)، مورخ، ریاضیدان، پزشك، محدث و فقیه شافعى. اصل وى از خراسان بود و در دمشق به دنیا آمد. در 593 ق به مغرب رفت و به منصور یعقوب بن یوسف، سومین فرمانرواى موحدى پیوست. و تا 600 ق در آنجا ماند آنگاه از راه مصر به دمشق بازگشت. از ابومحمد بن عبداللَّه بن سلیمان بن حوط اللَّه انصارى و ابوالقاسم...
|
ابنزَیله، ابومنصور حسین •
(وف 440 ق)، حكیم، ریاضیدان، فیلسوف و موسیقدان. اهل اصفهان و از شاگردان برجستهى ابنسینا بود. در ادبیات نیز دست داشت. شرحى بر رساله «حىّ بن یقظان» ابنسینا نوشت كه شارحان پس از وى از آن بسیار بهره بردند. از آثارش: «النفس»؛ كتاب «الكافى فى الموسیقى»؛ «الاختصار من طبیعیات الشفاء» ابنسینا است. ابن ابىاصیبعة...
|
ابنسینا، ابوعلی حسین
•
(427 /428 -370 ق)، پزشك، فیلسوف، منطقى و دانشمند. مشهور به ابنسینا یا ابوعلى سینا، در مغرب زمین آویسن یا آویسنا و ملقب به حجةالحق، شیخالرییس، شرفالملك و امام الحكما. ابنسینا در افشنهى بخارا، زادگاه مادرش، متولد شد. پدر...
|
ابنشاکر، موسی •
(وف ح 200 ق)، منجم و ریاضیدان. از مردم خراسان بود. در عهد خلافت مأمون در خراسان راهزنى مىكرد. قفطى نوشته است كه موسى بن شاكر در ایام جوانى در خراسان به بیابان مىرفت و راه را بر مردم مىگرفت. پس از چندى كارش بالا گرفت و مردم به وى ظنین شدند. پس از آن توبه كرد و به یادگیرى علم نجوم و هیئت و هندسه مشغول...
|
ابنصلاح همدانی، نجمالدین، ابوالفتوح احمد
•
(وف ح 548 /540 ق)، پزشك، ریاضیدان و فیلسوف. گرچه همگان موطن ابنصلاح را همدان مىدانند امّا مشخص نیست به چه دلیلى صاحب «تاریخ الحكماء» اصل وى را از سمیساط دانسته است. به بغداد رفت و علم منطق و ریاضیات و طب را در آنجا فراگرفت. سپس به موصل به قصد خدمت نورالدین محمود بن عمادالدین زنگى رفت و در آنجا بسیار...
|
ابنعراق، ابونصر منصور •
(وف بین 427 -408 ق)، منجم و ریاضیدان. خاندان وى از سلسلههاى قدیم سلاطین خوارزم در عهد سامانیان بودند. وى علوم بر نجوم، گویا در نقاشى نیز مهارت داشت و معلم ابوریحان بیرونى بود. ابونصر با ابنسینا همعصر بود و با او در دربار مأمونیان مىزیست. به نقل از «تاریخ خوارزم»، ابونصر مردى ثروتمند بود، پس از بر...
|
ابنقتلمش، ابومنصور محمد
•
(620 -543 /542 ق)، ادیب، نحوى، شاعر و ریاضیدان. از امیرزادگان سمرقند بود ولى در بغداد به دنیا آمد. در ریاضى و در حل مشكلات هندسهى اقلیدسى تبحر داشت. گویند شوق بسیار به قمار داشت و مدتى حاجب خلیفه بود. در بغداد درگذشت و درشو نیزیه دفن شد. اشعار پراكندهاى از وى در تذكرهها به جا مانده است. از آثارش:...
|
ابونصر منجّم قمی، حسن •
(ز 357 ق)، ریاضیدان و منجم. وى كتاب «البارع المدخل فى احكام النجوم و الطوالع» را كه مشتمل بر 5 مقاله و 64 فصل است به زبان عربى نوشت و بعدا خود مؤلف آن را به زبان فارسى ترجمه كرد. این كتاب در علوم احكام نجوم شهرت داشته است و مورد استفادهى بسیارى از علما نجوم قدیم بوده است و آنان در نوشتههاى خود از آن...
|
اثیرالدین ابهری سمرقندی، مفضل
•
(وف 663 /661 /660 ق)، فیلسوف، ریاضیدان و منجم. از اهالى ابهر و از دانشمندان علوم ریاضى و منطق و نجوم و حكمت در قرن هفتم هجرى بود و شاگرد امام فخر رازى و معاصر و همكار خواجه نصیرالدین طوسى در رصدخانهى مراغه. ابهرى علوم ریاضى را علم نظرى خوانده و آن را به چهارشاخهى اصلى هندسه، حساب موسیقى و هیئت تقسیم...
|
ارشمیدس •
ارشميدس دانشمند و رياضيدان يوناني در سال 212 قبل از ميلاد در شهر سيراكوز يونان چشم به جهان گشود و در جواني براي آموختن دانش به اسكندريه رفت. بيشتر دوران زندگيش را در زادگاهش گذرانيد و با فرمانرواي اين شهر دوستي نزديك داشت....
|
اسفزاری، ابوحاتم مظفر
•
(وف ح 515 ق)، ریاضیدان و منجم. از بزرگان علماى ریاضى و نجوم زمان خود و معاصر عمرخیام بود، كه با جماعتى دیگر از اعیان منجمان از جمله عبدالرحمان خازنى، میمون بن نجیب واسطى و حكیم لوكرى در سنهى 467 ق به فرمان سلطان ملكشاه سلجوقى رصد معروف ملكشاهى را كه رصد جلالى نیز گویند، بستند. وى همچنین میزان ارشمیدس...
|
اصغر شیرازی، میرعلی •
(س دهم ق)، شاعر و ریاضیدان. در «هفت اقلیم» دربارهى وى آمده است كه: از حسن خلق و لطف طبع بخشى تمام داشت و در حكمت و ریاضى رایت مهارت مىافراشت. از اوست:
زنار ز نسبت منش عار آید
تسبیح ز ننگ من به زنهار آید
|
اصفهانی ابوالفتح، محمد
•
(ز 513 ق)، مترجم و ریاضیدان. وى معاصر ابوكالیجار گرشاسف بن فرامرز، پنجمین پادشاه كاكویه اصفهان و همدان بود. و كتاب «المخروطات» ابولونیوس را كه هلال بن ابىهلال الحمصى و ثابت بن فرّه آن را ترجمه كرده بودند، تكمیل كرد و سه كتاب اخیر آن را به عربى درآورد و تفسیر گرانبهایى بر آن كتاب نوشت كه از آن چند ترجمه...
|
اصفهانی، ابوالمجد شیخ محمد رضا •
(1362 -1287 ق)، فقیه اصولى، حكیم، متكلم، ریاضیدان و شاعر. مشهور به آقا رضا اصفهانى. وى پیش از سن بلوغ، مقدمات علوم را از سید ابراهیم قزوینى فراگرفت و سپس به تحصیل فقه و اصول و تفسیر در محضر پدر و شریعت اصفهانى پرداخت. علوم معقول و ریاضى را نزد میرزا حبیباللَّه ذوالفنون آموخت و براى تكمیل فقه و اصول...
|
اصفهانی، ابوالمجد محمدرضا
•
(1362 -1287 ق)، فقیه اصولى، حكیم، متكلم، ریاضیدان و شاعر. وى پیش از سن بلوغ، مقدمات علوم را فراگرفت و در پانزده سالگى به نجف رفت و به تحصیل فقه و اصول و تفسیر در محضر پدر و سید ابراهیم قزوینى پرداخت. علوم معقول و ریاضى را نزد میرزا حبیبالله ذوالفنون آموخت و براى تكمیل فقه و اصول وارد حوزه درس آخوند...
|
افشار ارموی، تقی •
(ح 1284 -1234 ق)، حكیم و ریاضیدان. اهل ارومیه بود. در عتبات به تحصیل علوم منقول پرداخت. سپس به همراه پدر به وطن بازگشت ولى برخلاف اصرار پدر از قبول منصب امتناع كرد و عمر را در انزوا و عزلت به ریاضت و عبادت سپرى كرد. او در علم اعداد و جفر مهارت كامل داشت.
|
افضلیپور علیرضا
•
مدرس.
تولد: 1294، تفرش.
درگذشت: 18 فروردین 1372.
علیرضا افضلىپور پس از اخذ گواهىنامه متوسطه و دیپلم از مدرسهى آلیانس و دارالعلمین مركزى در سال 1307 جزو محصلین دولتى به اروپا عازم گشت و پس از چهار سال اقامت در نانسى و بردو، به اخذ تصدیقنامهى لیسانس در علوم و دیپلم تحصیلات عالیه ریاضى موفق گردید...
|
اقلیدس •
اقلیدس ریاضیدان یونانی حدود ۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به دنیا آمد. در آن زمان مرگ اسکندر فرا رسید و سردارانش برای کسب قدرت با یکدیگر جنگیدند.
بطلمیوس یکی از سرداران اسکندر بود که مصر را گرفت و در آن جا تشکیل حکومت داد....
|
الفتی یزدی، حسین
•
(س دهم ق)، شاعر و ریاضیدان. وى در علوم ریاضى صاحبنظر و با وحشى بافقى معصر بود. در عهد همایون شاه به هندوستان رفت و از ملازمان علیقلى خان زمان، از امراى اكبرى گردید. در زمان جلالالدین اكبرشاه در جونپور از ملازمان خان زمان شیبانى بود و در همان سامان رخت از جهان بربست. در سرودن شعر مهارت داشت و اشعارى...
|
امین مشهدی •
(وف 1312 ق)، خطاط، عالم، هیوى، ریاضیدان و شاعر. وى برادر میرزا عبدالباقى منجم، متولى مسجد گوهرشاد بود. در فتنهى سالار اموالش غارت شد و به تهران آمد. در عهد حاج میرزا محمدخان سپهسالار، از بىمبالاتىِ و لاقیدى به بغداد تبعید شد و تا تاریخ تألیف «المآثر والآثار»، سال 1306 ق، هنوز در آنجا به سر مىبرد....
|
اولر، لئونارد
•
لئونارد اولر رياضيدان و فيزيكدان سويسي قرن هجدهم يكي از درخشانترين و پركارترين دانشمندان بود. كارهاي او از همه جهات در فيزيك و در بسياري از زمينههاي مهندسي كاربرد پيدا كرده است.
حجم كارهاي علمي و رياضي اولر واقعاً...
|