قزوینی، نجمالدین عبدالغفار •
(وف 665 / 663 ق)، ریاضیدان و فقیه شافعى. در قزوین به دنیا آمد. در فقه و حساب و حسن اختصار ید طولانى داشت. از آثار وى: «اللباب»، در فقه، و «العجاب»، در شرح «اللباب»؛ كتابى در «حساب»؛ «الحاوى الصغیر فى الفروع»، كه ابنالوردى آن را در پنج هزار بیت به نظم كشید و «بهجه الحاوى» نامید.
|
قطان مروزی، عین الزمان، ابوعلی حسن
•
(548 -465 ق)، حكیم، ریاضیدان و ادیب. اصل وى از بخارا بود. در مرو به دنیا آمد. در طب، ریاضیات، ادبیات و علوم دینى سرآمد ولى اشتغال وى بیشتر در علم طب بود. او از شاگردان ابوالعباس لوكرى بود. وى در فتنهى غزان كشته شد. قطان در عروض، انساب، طب، هیئت و ریاضى تألیفات متعدد دارد. مهمترین اثر ریاضى او كتاب «گیهان...
|
قطبالدین شیرازی، ابوالثناء محمود •
(710 -634 ق)، طبیب، ریاضیدان، منجم، فیزیكدان، فیلسوف، عالم اشعرى شافعى و مفسر. معروف به قطب شیرازى و ملقب به علامه. در شیراز به دنیا آمد. پدرش ضیاءالدین مسعود پزشك و مدرس طب در بیمارستان مظفرى شیراز و در همان حال از بزرگان فرقه سهروردیه بود. قطبالدین محمود علم طب را نزد پدر و عموى خود فراگرفت. خرقهى...
|
قطبالدین لاهیجی، محمد
•
(وف بعد از 1075 ق)، عالم امامى، ریاضیدان، عارف و شاعر. وى از علماى شیعه در سده یازدهم و از شاگردان میرداماد (م 1041 ق) و معاصر با شیخ حر عاملى بود. گذشته از مقام علمى، متألهى كامل و شاعرى ماهر بود. از آثار وى: «ثمره الفؤاد»؛ رسالهاى در «عالم المثال»؛ «محبوب القلوب»، ملمع، نظم و نثر؛ «لطائف الحساب»،...
|
قوشچی سمرقندی، علاءالدین علی •
(وف 879 ق)، عالم، منجم، مفسر، محقق، متكلم، مدرس و ریاضیدان. معروف به ملا على قوشچى و فاضل قوشچى. چون در نوجوانى مرغبان سلطان الغبیگ و موظف به حفظ مرغان شكارى او بود به قوشچى مشهور شد. اصل و زادگاهش سمرقند بود. در آنجا اغلب علوم متداول از جمله هئیت و ریاضیات را از قاضىزادهى رومى و الغبیگ بن شاهرخ...
|
كوپرنيك، نيكولاس
•
نيكولاس كوپرنيك در نوزدهم سال 1473 در شهر تورن واقع در لهستان متولد شد و چون پدرش را از دست داده بود تربيت و پرورش او به دست عمويش انجام گرفت. عمويش كه يكي از كشيشان بزرگ بود او را براي تحصيل به دانشگاه «كراكووي» فرستاد....
|
كوشي، دگستن •
دگستن كوشي در بيست و يكم اوت سال 1789 در پاريس متولد شد. پدرش مردي مقدس و مادرش زني با تقوا بود. كوشي نزد پدر تعليم ديد. پدري كه مقامهاي اداري بالايي را برعهده داشت، از جمله نخستين منشي جلسه سنا بود. خانواده كوشي در «آركوي» در همسايگي لاپلاس و برتوله زندگي مي كردند. در سال 1800 كه پدرش به سمت منشي مجلس...
|
گائوس، شارل فردريك
•
شارل. فردريك گائوس فرزند باغبان فقيري از اهالي «برونشويك» آلمان بود كه در تاريخ 30 آوريل سال 1777 متولد شد. پدرش مردي شرافتمند و مادرش زني فعال و باهوش بود. گائوس بيش از سه سال نداشت كه پدرش را از اشتباهي كه در حساب ورقه...
|
گلستانه، ابوالحسن •
(گلستان) ابوالحسن بن محمد امین، مورخ (قر. ه.). وى از خانوادهى مقتدرى است كه در دوران پادشاهى نادرشاه با اقتدار مصدر كارهاى مهمى بودهاند. ابوالحسن كتاب «مجملالتواریخ» را كه در وقایع و رویدادهاى سى و پنج سالهى نادرشاه مربوط به خاندان افشاریه و زندیه است، تألیف كرده كه مكرر بطبع رسیده.
|
گوگانی، عبدالعلی
•
(وف 1335 ق)، منجم و ریاضیدان. اصلش از قریهى گوگان تبریز بود. وى مدتها نزد میرزا اسداللَّه هزار جریبى منجم باشى شاگردى كرد و علم نجوم را نزد او تكمیل نمود. میرزا عبدالعلى در احكام نجوم و استخراج تقویم متبحر بود. از آثارش: شرح «سى فصل»، در معرفت تقویم خواجه نصیرالدین طوسى.
|
لاسکر، امانوئل •
امانوئل لاسكر در 24 دسامبر سال 1868 فيلسوف، رياضيدان (دكتراي رياضيات)، استاد بزرگ و قهرمان شطرنج جهان امانوئل لاسكر در شهر برلينچن پروس آلمان {اكنون لهستان} ديده به جهان گشود. لاسكر را كه به مدت 27 سال مقام قهرماني شطرنج...
|
لاووازيه، آنتون لورن
•
آنتون لورن لاووازيه دانشمند بزرگ فرانسوي بارزترين چهره در توسعه و پيشرفت علم شيمي مي باشد. در زمان تولد او در پاريس به سال 1743 شيمي به دشواري در عقب علومي مانند فيزيك، رياضي، و هيئت لنگلنگان قدمي بر ميداشت. اطلاعات...
|
ماكسول، جيمز •
جيمز. كلارك. ماكسول در سيزدهم نوامبر سال 1831 در ادينبراي اسكاتلند متولد شد از كودكي به رياضيات و فيزيك علاقه فراوان داشت از سال 1841 ماكسول در فرهنگستان ادينبرا حضور مي يافت و در آنجا با لوئيس كمبل زندگينامه نويس و دانش...
|
ماهانی، ابوعبدالله محمد
•
(وف ح 275 ق)، ریاضیدان و منجم. در كرمان به دنیا آمد. در بغداد مىزیست و از علماى آنجا به حساب مىآمد. وى در هیئت و نجوم و جبر و هندسه تبحر و تسلط داشت. ماهانى از 239 تا 252 ق رصدهایى انجام داده كه توسط ابنیونس، ریاضیدان مصرى، در زیج كبیر حاكمى ثبت شده و همچنین در زمینهى ریاضى آثارى از او باقى مانده...
|
مجتهد تبریزی، مصطفی •
(1338/ 1337 -1297/ 1295 ق)، عالم دینى، فقیه اصولى، منجم، ریاضیدان، ادیب و شاعر. در تبریز به دنیا آمد. مقدمات و فقه و اصول را در تبریز در محضر پدرش و علماء دیگر فراگرفت. سپس براى ادامهى تحصیلات به عتبات عالیات رفت و از حوزهى درس آخوند ملا محمدكاظم خراسانى و شیخالشریعه اصفهانى و سید محمدكاظم طباطبائى...
|
محتشم قاینی، محتشم
•
(س یازدهم ق)، منجم، ریاضیدان و شاعر. از مردم قاین بود و خاندان او اهل فضل بودند. از سوى مادر نوهى حبیباللَّه قاینى مىباشد. عموى وى میرزا كافى با شیخ بهائى معاصر و در آن روزگار صاحب شهرت بود. محتشم هنگام تألیف «تذكرهى نصرآبادى» (1083 ق) زنده بوده است. او از علوم ظاهرى و علم نجوم و هندسه بهرهى كافى...
|
محقق اصطهباناتی، ابوالحسن •
(1338 -1255 ق)، عالم امامى، مفسر، ریاضیدان، متكلم و عارف. ملقب به محقق العلماء. نسبتش به اصطهبانات فارس مىرسد. وى دخترزادهى سید جعفر كشفى بود. در اصطهبانات به دنیا آمد. مدتى در یزد و مشهد و اصفهان در محضر آقا محمدجعفر كرمانى، شاگرد شیخ انصارى، و میرزا محمدرضا یزدى، شاگرد صاحب «جواهر»، و دیگران تلمذ...
|
مدرس خراسانی، عبدالجواد
•
از علما و حكما و مدرّسین حكمت در اصفهان، و از شاگردان آخوند ملا على نورى بوده، و در شب غرّه ماه صفر سال 1281 وفات یافته است. تدریس كتب حكمت در عصر او بدو منتهى مىشده است
در مآثر و الآثار (:183) درباره گوید: از علماى مشهور اصفهان بود، در فقه و اصول و طبّ و ریاضیّات و ادبیّات جمله مهارت كلّى، و تدرّبى...
|
مرعشی نجفی، شهابالدین •
(1411 -1318/ 1315 ق)، عالم دینى، فقیه اصولى، مرجع تقلید، محدث، نسابه، رجالى، مدرس، مورخ و ریاضیدان. نسبش به امام سجاد (ع) مىرسد. در نجف به دنیا آمد. مقدمات و علوم ادبى را از پدرش و شیخ مرتضى طالقانى و علم تجوید را از شیخ...
|
مستوفی تبریزی، رضیالدین
•
(س یازدهم ق)، ریاضیدان. وى معاصر شاه عباس صفوى بود و از جمله آثارش: «ربیع المنجمین فى شحر الفصول الثلاثین».
|
مسعودی غزنوی •
ظهیرالدین ابوالمجاهد محمد بن مسعود مسعودى غزنوى از بزرگان ریاضى و ادب است. كتابهاى متعدد از او باقى است از آن جمله «احیاءالحق»، «كفایة التعلیم فى صناعة التنجیم» در بعثت فارسى «نافعالثمرة» یا «شرح ثمره بطلمیوس». «جهان دانش» درباره آسمان و زمین كتابى دربارهى «معرفت عناصر و كائنات جو». كتاب «كفایة التعلیم...
|
مسعودی مروزی، شرفالدین محمد
•
(س ششم ق)، منجم و ریاضیدان. از دانشمندان معروف ماوراءالنهر بود كه در بخارا مىزیست. وى استاد رضىالدین نیشابورى، شاعر معروف (م 598 ق) بود. مسعودى از بزرگان علماى ریاضى و طبیعى و نجوم در زمان خود به شمار مىرفت. از آثار وى: «الكفایة فى علم هیئة العالم»، به زبان عربى؛ «جهان دانش»، به فارسى، كه ترجمهى...
|
مسیحی جرجانی، ابوسهل عیسی •
(وف 401 ق)، پزشك، فیلسوف و ریاضیدانان. در گرگان متولد شد و سالهاى نخست زندگى خود را در بغداد گذراند، در همان جا به فراگیرى دانشهاى زمان خود پرداخت، سپس به گرگانج رفت و به دربار ابوعلى مأمون بن محمد خوارزمشاه راه یافت و به زودى به مقامى بلند رسید. برخى از تاریخ نگاران كه پزشكانى به نام نیز بودند ابوسهل...
|
مصاحب نایینی، غلامحسین
•
(1358 -1289 ش)، استاد دانشگاه، ریاضیدان، محقق و نویسنده. در نائین به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات ابتدایى و متوسطه در 1306 ش به خدمت وزارت معارف درآمد و تحصیلات خود را در فرانسه و انگلستان به پایان رساند و در 1327 ش موفق به اخذ درجهى دكترا در ریاضیات، از دانشكدهى كمبریج، شد. وى در جوانى، در 1309 ش...
|
مظفر، محمدتقی •
(وف 1215 ق)، حكیم، طبیب، صوفى و شاعر، متخلص به مظفر. ملقب به مظفر علیشاه. برخى از تذكرهها تخلص وى را طریقتى ذكر كردهاند. در كرمان به دنیا آمد. در ابتداى جوانى تحصیل علوم عقلى و نقلى كرد. در كربلا نزد شریف العلماء فقه و اصول خواند. در حكمت الهى و طبیعى و علوم ادبى و عربى مرتبهاى عالى یافت. در نظم و...
|
معزا، معزالدین
•
(؟)، دانشمند و ریاضیدان. وى در علم هیئت و ریاضى مهارت داشت. از آثارش تعلیقاتى بر حواشى «شرح الزیج الگوركانى» بیرجندى است. صاحب «ریاض العلماء» قسمتى از این تعلیقات را دیده است.
|
ملکالاطباء شیرازی، محمدتقی •
(وف ح 1290 ق)، دانشمند، پزشك، حكیم و ریاضیدان. ملقب به ملكالاطباء شیرازى. اصلاً شیرازى و در تهران سكونت داشت. از طبیبان دورهى فتحعلىشاه، محمدشاه و ناصرالدین شاه بود. در طبابت زبردست و با بكارگیرى داروها و روشهاى درمان فرنگى مخالف بود. مهارت او در تشخیص امراض را به بقراط تشبیه مىكردند. وى از علوم...
|
منجم باشی، عبدالوهاب
•
(1289 -1250 ق)، ریاضیدان، منجم، استاد و ادیب. او منجم باشى مهد علیا، مادر ناصرالدین شاه، بود. از محضر پدرش، ملا على محمد، كه جامع معقول و منقول و ریاضیدانى مشهور بود، استفاده نمود و تحصیلات خود را در دارالفنون ادامه داد و سالها در آنجا به تدریس پرداخت. از آثارش: «نجوم القرآن فى اطراف الفرقان»، كه ترجمهاى...
|
منزه، کیومرث •
درگذشت: 30 فروردین 1370 طى یك حادثه رانندگى در جادهى مرودشت شیراز.
كیومرث منزه در هنگام مرگ سى و پنج سال سن داشت. در ضمن عضو هیئت علمى دانشكدهى هنرهاى زیبا در رشتهى عكاسى و مدیر مسئول و سردبیر ماهنامه «عكس» بود.
|
میبدی
•
امیرحسین قاضى میر بن معینالدین حسینى میبدى ادیب و ریاضىدان و حكیم قرن دهم هجرى (ف. 904 یا 909 یا 911 ه.ق) در شیراز از جلالالدین دوانى و دیگر استادان زمان، علم و ادب و حكمت و تصوف آموخت، و بخصوص در هیئت و منطق و فلسفه شهرت یافت. در شعر نیز مهارتى داشت و منطقى تخلص مىكرد. از آثار اوست: 1- جام گیتى...
|