آذر، لطفعلی •
لطفعلى بیگ. ابن آقاخان بیگدلى شاملو متخلص به آذرشاعر و ادیب قرن دوازدهم هجرى (و. اصفهان 1134 ه.ق.- ف. 1195 ه.ق./ 1780 م.) وى پس از 14 سال اقامت در قم، تحصیلات خود را در آنجا به پایان رسانید و به سفرهاى متعدد رفت و در سال چهلم زندگى خود یعنى به سال 1174 تذكره آتشكده (ه.م.) را تألیف كرد. وى با هاتف و...
|
آذربایجانی، گوهر بیگم
•
(ز پیش از 1307 ق)، ادیب و شاعر. وى در فضل و عفت مشهور بود. از آثارش: «دیوان» شعر است. از اشعار او است:
اگر به باد دهم زلف عنبر آسا را
به دام خویش كشم آهوان صحرا را
|
آذرخش، حسنعلی •
(تو 1298 ش)، پزشك، نویسنده و شاعر، متخلص به شكیبا. در دارالفنون و دبیرستان ادب به تحصیل پرداخت و سپس به رشتهى پزشكى روى آورد و براى تكمیل این رشته به فرانسه رفت. وى علاوه بر پزشكى با شعر و شاعرى نیز انس و الفت داشت. دوبار به سفر حج رفت. وى در وزارت بهدارى سرپرست امور مبارزه با تریاك شد. از آثار او است:...
|
آذری طوسی، نورالدین حمزه
•
(866 /864 -784 ق)، عارف و شاعر، متخلص به آذرى. وى از پیشوایان تصوف كه نسبش به خاندان سربداران مىرسید. آذرى در اسفراین در ماه آذر متولد شد و به همین جهت آذرى تخلص مىكرد. او تیمور و پسرش شاهرخ را مدح مىگفت. تا آنكه به درك محضر شیخ محیىالدین غزالى نایل گردید و سپس به صحبت شه نعمتاللَّه ولى رسید و دوبار...
|
آذریغمایی، محمود •
شاعر.
تولد: 1293، دهستان گرمه از توابع خور بیابانك.
درگذشت: 3 اردیبهشت 1371، گرگان.
محمود آذریغمایى در كودكى به سمنان رفت و در آنجا به تحصیل پرداخت. پس از پایان تحصیلات ابتدایى در سمنان، به تهران رفت و پس از دریافت دیپلم در ادارهى كل آموزش و پرورش استخدام شد. وى بعدها موفق شد كه از دانشگاه تهران...
|
آذریکنگاوری، ابوالحسن
•
شاعر، نویسنده، ادیب.
تولد: 1297، كنگاور.
درگذشت: 10 دى 1365.
ابوالحسن آذرىكنگاورى تحصیلات قدیمه داشت. كارمند وزارت كشور شد و سلسله مراتب بخشدارى و استاندارى را تا ریاست دفتر استاندارى همدان طى كرد. در دههى سوم، روزنامهاى در كنگاور دایر ساخت. بیشتر مقالات او كه طنزآمیز و انتقادى بود، در جراید همدان...
|
آرام اصفهانی، عباسعلی •
(تو 1293 ش)، شاعر، متخلص به آرام. شغلش قلمزنى بود و كتابفروشى نیز مىكرد. از سل 1312 ش در انجمن ادبى اصفهان شركت داشت و شعر مىگفت و در شعر سبك قدما را ترجیح مىداد. رباعى زیر از او است:
خواهى كه سمر شوى به نیكوكارى
باید كه به دل تخم محبت كارى
با اهل زمانه هیچ دانى چه كنى
آن كن كه به خویشتن روا مىدارى
|
آرام گلپایگانی، جمالالدین
•
(وف ح 1360 ق)، شاعر. سید جمالالدین گلپایگانى، متخلص به آرام، از اعضاى انجمن ادبى اصفهان و از افاضل طلاب مدرسهى صدر بود. اغلب اشعار وى در «مجلهى دانشكده» دورهى اول به طبع مىرسید. در گلپایگان وفات یافت.
|
آرام یزدی، صادق •
(نیمهى دوم س سیزدهم ق) شاعر، متخلص به آرام. وى گاهى غزل مىسرود و تا اواخر عهد فتحعلىشاه در قید حیات بود. د «مجمع الفصحا» آمده است كه میرزا صادق آرام چندى در یزد وزیر اسماعیل میرزا بود و پدرش محمد ولىمیرزا، پسر سوم فتحعلىشاه و حاكم یزد، را مدح مىكرد.
|
آرایش بیگم
•
قرن نهم هجرى، از زنان شاعر. وى دختر اسكندر میرزا (841 -823 ق)، از امراى سلسله قراقوینلو و خواهر اوراق سلطان بیگم بود. قاضى نوراللَّه شوشترى در مجالس المؤمنین او و قبیلهاش را شیعه مىخواند. بیت زیر از سرودههاى اوست:
در مشغله دنیا در معركه محشر
از آل على گوید آرایش اسكندر[1]
(س نهم ق)، شاعر و فاضل....
|
آرتیمانی، مرتضی •
(س دهم و یازدهم ق)، شاعر. از مردم آرتیمان، از توابع همدان، و معاصر صادقى افشار (1018 ق) بود. ظاهرا او در زمان تألیف تذكرهى «مجمع الخواص» (1010 ق) جوان بوده، چون صادقى از او با عنوان جوانى بىقید و لاابالى نام مىبرد. در حالى كه به آوردهى تذكرهها او دانشمند و صاحب فضل بوده و منصب شیخالاسلامى داشته...
|
آرتیمانی، میرزا رضی
•
(وف 1037 ق)، شاعر و عارف. از مردم آرتیمان، از توابع تویسركان، بود. تا اوایل سلطنت شاه صفى در قید حیات بود. در قصیدهاى او را ستود. در ولایت خویش مقام شیخ الاسلامى داشت. غزلیات و رباعیات میرزا رضى بسیار شورانگیز است، مثنوى «ساقى نامهى» وى مشهور است. فرزندش ابراهیم آرتیمانى متخلص به ادهم بود. در كتابخانهى...
|
آرتیمانی، کاظم •
(س سیزدهم ق)، شاعر، متخلص به كاظم. وى از نوادگان رضى آرتیمانى است و نسبش به خان احمد خان گیلانى مىرسد. وى از اهالى آرتیمان، از قراى تویسركان، است. كاظم مدتى در ملازمت نواب محمود میرزا قاجار (1271 -1214 ق) بوده و اشعارى در مدح او سروده است. از آثارش «دیوان» شعر است. از اوست:
به راهش این قدر جانها شده...
|
آرزوی سمرقندی
•
(ز 1052 ق)، بانوى شاعر. از اهالى سمرقند بود. زیبا و شیرین كلام بود. تذكرهها از او به نامهاى آرزویى، بىبى آرزوى سمرقندى نیز یاد كردهاند. اثر وى «دیوان» اشعار است. ابیات زیز از او است:
شدیم خاك رهت گر به درد ما نرسى
چنان رویم كه دیگر به گرد ما نرسى
ماند داغ عشق او بر جانم از هر آرزو
آرزومند است...
|
آریان، قمر •
قمر آريان ، در سال 1301 شمسي در شهر مشهد قدم به عرصه ي هستي نهاد. لات ابتدايي و متوسطه را در شهر مشهد به پايان رسانيد. سپس به تهران رهسپار گرديد و به دانشكده ادبيات راه يافت و در رشته ي زبان و ادبيات فارسي به تحصيل پرداخت...
|
آریانپور، عباس
•
(1363 -1285 ش)، نویسنده و شاعر. وى پس از گذراندن تحصیلات مقدماتى و متوسطه، به مدیریت داخلى مجلهى «عالم نسوان» منصوب شد و تا سه سال در این سمت باقى بود. سپس به شركت نفت وارد شد. و پس از دریافت دیپلم دورهى متوسطه شعبهى بازرگانى،...
|
آرینپور، یحیی •
(ح 1364 -1286 ش)، نویسنده و شاعر، متخلص به دانش. در تبریز متولد شد. نیاى پدریش عباسمیرزا بود و از طرف مادر سلسله نسبش به خواجه نصیرالدین طوسى مىرسد. آرینپور در شرح حال خود در «كتاب امروز» مىگوید: روز و ماه و حتى سال تولدم را به درستى نمىدانم، آنچه از این بابت در شناسنامهام آمده راه به جایى نمىبرد...
|
آزاد اصفهانی نوربخش، علی
•
(تو 1268 /1267 ش)، روزنامهنگار و شاعر، متخلص به آزاد. وى در اصفهان متولد شد و در همان شهر به كسب دانش پرداخت. پس از گذراندن تحصیلات متداول زمان خود و آموختن زبان فرانسه، در دبیرستانهاى اصفهان و تهران به تدریس پرداخت. در سال 1325 ش مجلهى هفتگى «نوربخش» را به مدت یك سال انتشار داد. وى ابتدا عضو انجمن...
|
آزاد حبشی، الماس •
(س سیزدهم ق)، شاعر. وى از غلامان میرزا سید محمد سحاب بود. چون طبعى موزون یافت و تعریف شعرش به سمع فتحعلىشاه رسید، وى را از صاحبش، میرزامحمد سحاب، خریدارى و آزاد كرد و مخارج روزانه وى را تأمین كرد تا به شعر بپردازد.
|
آزاد خاتون آبادی محمد حسین
•
(تو 1316 ق)، نویسنده و شاعر. میرزامحمود از علما و ائمه جماعت و مدرسین اصفهان ساكن محلهى پاقلعه بود. تحصیلات خویش را در اصفهان، ابتدا در مدرسه حقایق كه دومین مدرسه جدید اصفهان بود، شروع نمود؛ بعداً در مدارس قدیمه به تكمیل آن همت گماشت و از سال 1298 ش به خدمت وزارت فرهنگ درآمد. وى از اعضاى انجمن ادبى...
|
آزاد قزوینی، میرآزاد •
(س سیزدهم ق)، مجتهد اصولى، فیلسوف، حكیم و شاعر. برادر كوچك میر سید على قزوینى و از سادات قزوین بود. او نزد شیخ محمدتقى شهید ثالث و برادرش ملا محمدصالح برغانى فقه و اصول خواند و در حوزهى درس آخوند ملا آقا حكمى قزوینى حكمت آموخت، سپس عازم هندوستان شد و ساكن آن سامان گشت. طبعى موزن داشت و اشعار لطیفى سرود.
|
آزاد معدلی شیرازی، حسن
•
(ز 1301 ش)، نویسنده و شاعر آزادیخواه، متخلص به آزاد. وى به شغل وكالت اشتغال داشت و از نویسندگان فاضل و زبردست بود و مقالات مفید و اجتماعى او در روزنامههاى فارس درج شده است. همچنین اشعار او نیز در «نامهى ملى پارس» و جراید قدیم شیراز از قبیل «عصر آزادى» و «استخر» چاپ شده است. آزاد از اعضاى انجمن ادب...
|
آزاد یزدی، محمدصدیق •
(ح س نهم ق)، شاعر. از شاگردان شرفالدین على یزدى، صاحب «ظفرنامه» بود. اثر وى «دیوان محمدصدیق یزدى»؛ و از اشعار او است:
این عمر به باد نوبهاران ماند
وین عیش به سیل كوهساران ماند
زنهار چنان بزى كه بعد از مردن
انگشت گزیدنى به یاران ماند
|
آزاد یزدی، مولانا
•
(س دهم ق)، شاعر. معاصر ساممیرزا بود. در «تحفهى سامى» از او یاد شده، گویا شاعرى آزاده بوده است. «دیوان» شعرى از وى برجاى مانده است. بیت زیر از او است:
به طرف گلستان بودم كه ناگه شد دل از دستم
عجب شاخ گلى دیدم چون غنچه دل در او بستم
|
آزاد، حسینخان •
(وف 1355 ق). پزشك، نویسنده و شاعر. وى فرزند میرزا یوسفخان مستشارالدوله بود. تحصیلات خود را در رشتهى پزشكى در دانشگاه لندن به پایان رساند. پس از بازگشت به ایران جزو پزشكان دربار ناصرى درآمد و از ظلّالسلطان پسر ناصرالدین شاه لقب حكیمباشى گرفت. اما چون استبداد قاجار و وضع نامطلوب سیاسى و اجتماعى ایران...
|
آزادانی اصفهانی، صالح
•
(وف 1043 ق)، شاعر. اصل وى از قریه آزادان اصفهان بود. از فرزند زادگان طبیبالدین طبیب اصفهانى است. میرزا صالح پدربزرگ میراز طاهر نصرآبادى، نویسندهى تذكرهى «نصرآبادى»، است. او از زادگاه خویش به هندوستان رفت و در آن سامان در خدمت جهانگیر و شاهجهان، پادشاهان هند، به مراتب عالى نایل آمد.وى در اوایل پادشاهى...
|
آزادپور ماهانی کرمانی، محمود •
(1348 -1283 ش)، شاعر، متخلص به نزهت. وى از شاعران و عارفان خوش قریحهى كرمان بود. مدت هیجده سال شهردار ماهان كرمان بود. غزلهاى عارفانهاش لطفى خاص داشت.
|
آزادگان، محمد
•
(تو 1300 ش)، شاعر، متخلص به واصل. وى در قم متولد شد و تحصیلات خود را تا ششم ابتدایى بیشتر ادامه نداد. پس از آن به درودگرى اشتغال ورزید. در سى و هشت سالگى قریحهى شعر در او بیدار گشت. وى در انواع شعر مهارت دارد. بیشتر اشعارش در مدایح و مراثى ائمهى اطهار (ع) است، و غزلیاتش جنبهى اخلاقى و پندآمیز دارد.
|
آزاده چالشتری، مهدی •
(تو 1311 ق)، شاعر. از خوانین و محترمین چالشتر، فرزند عزیزاللَّهخان سرهنگ بود. تحصیلات فارسى و عربى خود را نزد اساتید به پایان رسانید. وى مردى خلیق و مهربان و دوستار علم و دانش بود. اشعار و مكاتبات علمى و تألیفات متعددى داشت مثل: «دیوان» اشعار؛ «مسافرت نامهى كوهرنگ»؛ «منظومهى لاله و ژاله»؛ «سرگذشت...
|
آزادی استرآبادی، خواجهعلی
•
(وف 901 ق) شاعر. وى از ملازمان و شعراى فریدون حسین میرزا، فرزند سلطان حسین بایقرا، بود. اشعارى كه از او مانده بیشتر در قالب رباعى است.
|