عضویت العربیة
چهارشنبه، 5 آذر 1393 (سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی)
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: براى شهادت حسین علیه السلام، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤ منان است که هرگز سرد و خاموش نمى شود.
مسیر جاری : صفحه اصلی/مقالات/دين پژوهی/زنان در گود تعزیه

تبلیغات
جستجو در آرشیو
آخرین اخبار

بانک مرکزی: نرخ تورم آبان ۱۸.۲ درصد شد

برگزاری تمرین امروز استقلال پشت درهای بسته

زمان دیدار گل‌گهر ـ پرسپولیس تغییر کرد

سیاسی : هیچکدام از بازیکنان فولاد را نمی‌شناسم؛ فصل خوبی در انتظارمان است

۲۰۰هزار پرنده برای جلوگیری از ویروس «آنفولانزای پرندگان» از بین رفت

هفته چهارم لیگ برتر والیبال نشسته ششم و هفتم آذر برگزار می‌شود

میزان پاداش پرسپولیسی‌ها مشخص شد

جدیدترین توصیه رهبر معظم انقلاب به وزیر بهداشت

اکبریان و حاجی‌پور برای سرخابی‌ها سوت می‌زنند

تدابیر لازم برای تامین امنیت زائران در اربعین حسینی(ع) اتخاذ شده است

گفت‌وگو با مادر شهید شیار ۱۴۳ / به یاد ندارم پسرم را بی‌وضو شیر داده باشم

ارسال بیش از ۳ هزار اثر به جشنواره ملی «ره‌آورد سرزمین نور»

تیم خارجی به ایران آمدند / ترکیب تیم‌های مطرح اعلام شد

ماجرای ۵۰۰۰ نفری که حتی یک روز سوژه خبری نشدند

دولت تا اطلاع ثانوی جلوی مصوبه افزایش ۳۰درصدی قیمت نان را گرفت

«شیار ۱۴۳» در کمتر از دو هفته، ۶۵۰ میلیون تومان فروخت

۱۲ بهمن نخستین کنسرتم را در ایران برگزار می‌کنم/ می‌خواهم برای اولین بار به زیارت امام رضا(ع) بروم

باران هواي كربلا راعطرآگين كرد+تصاوير

هواپیماهای ترابری آمریکا چه سلاح‌هایی به داعش هدیه دادند + تصاویر و جزئیات

اکبریان و حاجی‌پور برای سرخابی‌ها سوت می‌زنند

مردی اسرار آمیز از کشوری رقیب / سردار سلیمانی استراتژیستی عملگراست
سی ان ان درباره حاج قاسم چه می‌گوید؟ + فیلم

سی ان ان درباره حاج قاسم چه می‌گوید؟ + فیلم سی ان ان عربی در گزارشی دستاوردهای نبردهای زمینی عراق را مرتبط با فعالیت های حاج قاسم سلیمانی عنوانادامه...


«آقای سپر»، محافظ سید، در کنار مادر + تصاویر

«آقای سپر»، محافظ سید، در کنار مادر + تصاویرمحفاظ معروف، مردی است با سری تراشیده و چهره ای کاملا جدی. می‌گویند در مراسم عروسی‌اش با دختر سید حسنادامه...

صادرات بیش از 3700 کالای ایرانی؛
بجز آبگوشت بزباش، در چه کالاهایی مزیت رقابتی داریم؟ +جداول

بجز آبگوشت بزباش، در چه کالاهایی مزیت رقابتی داریم؟ +جداولپاسخ منطقی به اظهارات مشاور روحانی این است که اگر واقعا تمام محصولاتی که در ایران تولید می‌شوند (البتهادامه...

رسم کتابخوانی در نظر رهبر معظم انقلاب
امروز کتابخوانی یک واجب دینی است / به قلبم فشار می‌آید

امروز کتابخوانی یک واجب دینی است / به قلبم فشار می‌آیدکتاب و فرهنگ کتابخوانی یکی از تأکیدات رهبر معظم انقلاب در سال‌های متوالی بوده است. بیانات ایشان در این‌بارهادامه...

گزارشی از اشاره رهبر معظم انقلاب
هواپیماهای ترابری آمریکا چه سلاح‌هایی به داعش هدیه دادند + تصاویر و جزئیات

هواپیماهای ترابری آمریکا چه سلاح‌هایی به داعش هدیه دادند + تصاویر و جزئیاتامروز رهبر انقلاب اشاره‌ای به ارسال محموله‌هایی از مهمات توسط آمریکا به داعش داشتند. برای بررسی بیشترادامه...

گزارش ویژه؛
کدام کشورها موفق به انتقال پایتخت‌‌هایشان شدند؟ + تصاویر

کدام کشورها موفق به انتقال پایتخت‌‌هایشان شدند؟ + تصاویرانتقال پایتخت در جهان چه سابقه‌ای دارد؟ چرا کشورها مجبور به انتقال پایتخت می‌شوند؟ کدام کشور برای اولینادامه...


الزامات دیپلماسی موفق از نگاه رهبر معظم انقلاب + جدول و عکس

الزامات دیپلماسی موفق از نگاه رهبر معظم انقلاب + جدول و عکسامام خامنه‌ای در دیدار مسئولان وزارت خارجه (۱۳۹۳/۰۵/۲۲) در بخشی از بیاناتشان به بررسی الزامات دیپلماسیادامه...

مروری بر بیانات و اقدامات امام خامنه‌ای برای کاهش وابستگی اقتصاد ایران به نفت؛
آرزویی به قدمت سه دهه + تصاویر

آرزویی به قدمت سه دهه + تصاویرعلاوه بر بند ۱۸ سیاست‌های اقتصاد مقاومتی که بر «افزایش سالانه‌‌ی سهم صندوق توسعه‌ی ملی از منابع حاصلادامه...

رهبر معظم انقلاب در گفت‌وگویی مجازی :
نباید کتاب از دست طلبه رها شود / هر چه می‌توانید حافظه خود را با کتاب پر کنید

نباید کتاب از دست طلبه رها شود / هر چه می‌توانید حافظه خود را با کتاب پر کنیدرهبر معظم انقلاب با تأکید بر اهمیت فرهنگ سازی کتابخوانی در جامعه گفت : طلبه باید دستش از کتاب رها نشود؛ادامه...

چه فتنه ای در راه است؟
از حمله به «آیت‌الله خوشوقت» تا حمله به «رحیم‌پور ازغدی»

از حمله به «آیت‌الله خوشوقت» تا حمله به «رحیم‌پور ازغدی»زمانی که پیامبر (ص) توانست محبوبیّت فراوانی کسب کند، «قریش» دنبال یک راه چاره بود تا بتواند در ایام «حج»ادامه...

معرفی به دوستان

ایمیل گیرنده را به منظور دریافت لینک صفحه وارد بفرمائید.


بازدید : 2079 بار

چهارشنبه، 30 بهمن 1387

زنان در گود تعزیه

زنان در گود تعزیه

زنان در گود تعزیه
 
 

در حیرانی فرهنگسرای بهمن، دختری می‌گوید می‌خواهید تعزیه ببینید؟ و بی‌آنکه از او بپرسی تو را چه به تعزیه؟ مسیر انگشت اشاره‌اش را می‌پیمایی. صدای تعزیه می‌آید اما مثل همیشه نیست. صدای این تعزیه‌خوانان مانند آنچه که تا به حال شنیده‌ای نیست و عجیب که در میان جمعیت مردی نمی‌بینی. درها که سرمای بیرون را پشت سرت در محوطه باز فرهنگسرا متوقف می‌کند، تعجب و علامت سوال‌های پیشین فروکش می‌کند.این تعزیه زنانه است و طبق قوانین مشتریان آن هم اختصاصی اند؛ زنان. از میان شعر‌ها و موسیقی‌ها پس از چند دقیقه متوجه می‌شوی که تعزیه مجلس اسما و سلما به روایت دو خواهر می‌پردازد. اسما و سلما درخوابی مشابه مردی را در خواب دیده‌اند که می‌گوید «هل من ناصر ینصرنی» و کنیزشان ضمن تعبیر خواب به بیان ماجرای نامه‌های کوفیان برای امام حسين(ع) می‌پردازد و آن دو درکسوت مردان راهی مسیری می‌شوند که امام حسين(ع) از آن راهی شده‌اند. اسما و سلما در راه با مردی مواجه می‌شوند که شب عاشورا بر سپاه امام حسين(ع) پشت کرده است و نخستین پیکار این دو خواهر اینجا شکل می‌گیرد؛ کنار تشتی که حکم نهری دارد، ناگفته نماند که این بخشی از تعزیه است. چنانکه گفته‌اند تعزیه باغی از نشانه هاست و تشت حتی گاهی نماد شط فرات است در تعزیه.در این درگیری اتفاقی می‌افتد که می‌تواند سرنوشت نخستین اجرای تعزیه زنانه را تغییر دهد؛ در مبارزه یکی از شمشیر‌ها با لامپ کم مصرفی که برای نورپردازی نصب شده برخورد می‌کند و لامپ شکسته می‌شود و روی سن تعزیه که طبق نسخه تعزیه قرار است بازیگری تا چند لحظه دیگر روی آن کشته شود، پر می‌شود از خرده شیشه‌هایی ریز و برنده. با جانمایی درست بازیگر این صحنه ختم به خیر می‌شود، اما تا پایان کار تعزیه‌خوانان در هر صحنه‌ای که رخصتی فراهم می‌شود از روی زمین خرده‌های شیشه را
برمی دارند.این اضطراب تا پایان کار تو را همراهی می‌کند.چرا که بازیگر نقش کنیز که اجرای چند نقش دیگر را نیز به عهده دارد نباید کفش بپوشد و قرار است بازیگر نقش اسما و سلما بر همین سن کشته شوند.
 

پیشینه تعزيه زنانه
تعزیه زنان ابتدا در دربار قاجاریه شکل گرفت. نخست قمرالسلطنه دختر فتحعلی‌شاه بانی آن شد سپس از سوی عزت الدوله خواهر ناصرالدین شاه اجرای تعزیه زنانه در دربار دنبال و توسط انیس الدوله به صورت دائمی و منظم شد. انیس الدوله از زنان خارجی که به ایران می‌آمدند برای دیدن تعزیه زنانه دعوت کرد تا جایی که هم‌اکنون بخشی از منابع محدود درباره تعزیه زنانه دست نوشته همان زنان خارجی است. زهره غلامی، محقق تعزیه زنان درباره پیشینه این نوع تعزیه چنین می‌گوید:«تعزیه زنانه به علت محدودیت‌های آن زمان شکل گرفت. آن موقع به زنانی که روضه می‌خواندند ملا می‌گفتند. همان ملاها بعد تعزیه‌خواندند و تعزیه زنانه را به وجود آوردند.درتعزیه‌های زنانه دوران قاجار همه تعزیه‌ها را هم می‌خواندند یعنی صرفا تعزیه‌هایی که زن در آن نقش محوری داشت را نمی‌خواندند اما مردپوش داشتند. نقش امام حسین(ع) و مردان دیگر تعزیه را مردپوش می‌خواند. همچنان که در تعزیه زن‌پوش داریم در تعزیه زنانه مردپوش داشتند. پس از دوره قاجاریه تعزیه زنانه وارد فضای مردمی شد و به مرور زمان شکل خود را از دست داد و در دوره پهلوی دوم کلا منسوخ شد و دیگر چنین تعزیه‌ای نداریم و پس از انقلاب کلا به روضه‌های زنانه تبدیل و شکل
شادی‌آور آن مولودی‌خوانی شد. پس از انقلاب زنانی خواستند که این تعزیه را زنده کنند اما به شکل هدفمندی نبود. خانم صفاریان - خواهر صفاریان از تعزیه‌خوانان بزرگ و معین البکاء – دو، سه سال پیش گروهی را جمع کرد و تعزیه‌هایی با ِتم زنانه مانند عروس قریش را اجرا کردند.


اما چگونه زهره غلامی که تئاتری‌ها اورا با تئاتر آپارتمانی می‌شناسند وارد گود تعزیه شده است؟ ماجرای تئاتر آپارتمانی این طور شروع شد که او در حال مطالعه به مقاله‌ای درباره تئاتر آپارتمانی برخورد و همراه همسرش،ایمان شیعه، تئاتر آپارتمانی را شروع کرد و چندی بعد جشنواره تئاتر آپارتمانی را برپا کرد.او ایده تعزیه زنانه را یک نوع الهام می‌داند و می‌گوید: «برنامه‌های زیادی داشتیم و می‌خواستیم تئاترآپارتمانی را به شکل‌های دیگر ادامه دهیم. مثلا برنامه سفر دور ایران را داشتیم اما هیچ کدام راضی‌ام نمی‌کرد. واقعیت این است که نمی‌دانم تعزیه زنانه از کجا به ذهنم آمد. شاید جایی که بتوانم درباره شروعش بگویم این است که یک ماه پیش درباره تئاتر آپارتمانی با رادیو فرهنگ مصاحبه‌ای داشتم. در صحبتی که داشتیم درباره قدمت نمایش‌های ایرانی صحبت می‌کردم و به تعزیه زنانه اشاره‌ای کردم و تمام شد. احساس می‌کنم نوعی الهام بود. در شهری بزرگ شدم که تعزیه در کنارما بود. من اراکی‌ام، همیشه صدای شیپور تعزیه که می‌آمد ما بچه‌ها به سمت آن می‌دویدیم و تعزیه می‌دیدیم. بعد که بزرگ‌تر شدیم دیگر تعزیه به آن شکل نبود».
 

تعزیه لابه لای کتاب‌ها
ایده اولیه تعزیه زنانه از هرکجا که آمده باشد عملی شدن آن با تحقیق شروع شد. نمی‌توانیم او را کارگردان تعزیه بدانیم. اصلا در تعزیه چیزی به این عنوان تعریف نشده است. در تعزیه کارگردان، کارگردان روی صحنه است که در ابعاد حرفه‌ای به او می‌گویند معین البکاء. شاید در ایران چهار معین البکاء داشته باشیم که حرفه‌ای هستند. اما در سطح‌های پایین‌تر به او تعزیه گردان می‌گویند که دریک لحظه باید بازیگر،موسیقی و همه چیز را هماهنگ کند. با این توضیحات زهره غلامی تعزیه‌گردان تعزیه زنانه، برای شروع کار چیزی حدود دو ماه نسخه‌های تعزیه، فیلم‌های تعزیه و اوایل محرم تعزیه‌هایی را که اجرا می‌کردند را دید. وی در نتیجه تحقیقش می‌گوید:« متوجه شدم تعزیه غنای بسیاری دارد. هر تعزیه‌ای بازتاب اتفاقات دوره اجتماعی خودش است. نسخه‌ای که در دوره فتحعلی شاه نوشته شده با نسخه دوره پهلوی و نسخه‌ای که الان نوشته می‌شود متفاوت است. اول از همه اینها برایم جذاب بود و بعد به دنبال منابع تعزیه زنانه گشتم.منابع محدود بود، با آقای فتحعلی بیگی جلسه مشاوره گذاشتم. بعد از آن ایشان در کنار کار بودند».
 

نسخه زنانه
اما بعد از انجام تحقیق نوبت به انتخاب نسخه رسید. نسخه در تعزیه حکم متن در نمایش را دارد اما برای تعزیه زنانه چه نسخه‌ای مناسب است.تعزیه گردان تعزیه زنانه دراین باره می‌گوید:« دنبال نسخه‌ای گشتم که محوریت زن در آن بیشتر باشد اما چنین نسخه‌هایی خیلی محدود بود. تعزیه‌های نزدیک به این ایده، عروسی دختر قریش و تعزیه عروسی حضرت فاطمه (س) را داریم. در کتاب آقای همایونی به تعزیه مهجوری برخوردم، نسخه‌های مهجور زیادی داریم؛تعزیه درهًْ الصدف ماجرای زن جنگ آوری است به نام «در» که همراه دختر عموهایش برای نجات اسرای کربلا می‌روند. بعد ازآنکه به سختی نسخه این تعزیه را پیدا کردم و خواندم دیدم آنچه که می‌خواستم نبود. یکی از بهترین نسخه‌نویسان تعزیه «رجا زفره‌ای» است که نسخه تعزیه او جزو نسخه‌هایی بود که از کلمات نامانوس استفاده نکرده بود و اشعار بهتری هم داشت.اما به این نتیجه رسیدم نسخه جدیدی بنویسم که محوریت آن زن باشد». و اینچنین نسخه جدیدی برای تعزیه زنانه نگاشته شد:« این نسخه‌ای که ما اجرا می‌کنیم مجلس تعزیه اسما و سلما است. نسخه تخیلی‌ای که خدشه‌ای به تاریخ عاشورا وارد نمی‌کند و در راستای تاریخ باشد را نوشتم که از سوی استادان نسخه نویس تایید شد.استادان تعزیه برای درآوردن قطعات کمک کردند».
تعزیه‌خوانان زن انتخاب شدند
 


حداقل ما و مادر بزرگانمان که قصه تعزیه‌خواندن زنان را نشنیده‌ایم اما باید زنان همدوره ما وارد گودی شوند که مردان با سال‌ها تجربه در آن حضور دارند و از بچگی با بچه خوانی تعزیه شروع کرده و به امام خوانی می‌رسند.عرصه رقابت نیست اما ناخواسته ذهن‌ها مقایسه می‌کند. تعزیه‌گردان مجلس اسما و سلما درباره انتخاب بازیگران چنین می‌گوید:« خانم‌ها تجربه تعزیه‌خوانی و خواندن را نداشتند البته صدا‌های خوب را انتخاب کردیم ولی تعزیه‌خوانی کار هر کسی نیست.برای انتخاب، اولین چیزی که مد نظرقرار گرفت صدای خوب و آواز بود و گوش موسیقی داشتن. اما در مشاوره با آقای فتحعلی بیگی به این نتیجه رسیدیم که بازیگران ما صرفا نباید آواز بلد باشند باید تئاتری هم باشند که این جنس کار را بشناسند و هم صدای خوبی داشته باشند برای همین پیدا کردن این گروه قدری سخت بود البته غالب اعضای گروه کار نقالی انجام داده‌اند».
البته این تعزیه خاص تنها به حیطه انتخاب متن و بازیگرمحدود نمی‌شود. تعزیه گردان کار معتقد است: تعزیه زنانه باید هم در حیطه اشعار، هم موسیقی، هم حرکات و حتی لباس ظرافت داشته باشد. سعی کردم جاهایی که با احساسات زنان سر و کار دارد از اشعار لطیف و حسی استفاده شود که عمق احساس را بیان کند.
تعزیه داستانی است که به شکل منظوم روایت می‌شود، بنابراین عنصر خیال در آن کمتر مورد عنایت قرار می‌گیرد که غلامی سعی کرده است در شعر که یکی از عناصر اصلی است عنصر خیال را حذف نکند. اما در جریان اجرای این تعزیه گروه موسیقی زن حضور ندارد دلیل کار هم این است:«متاسفانه خانم‌هایی که برای اجرای موسیقی آمدند، نتوانستند موسیقی را از کار در بیاورند وآقایان کار را اجرا کردند و ما آن را پخش می‌کنیم.در ادامه سعی می‌کنیم از موسیقی‌های لطیف‌تری استفاده کنیم مثلا ترومپت که یک ساز قوی مردانه است با قره‌نی جایگزین شود که همان فضا را بدهد ولی لطیف تر.در کار، اول سعی کردم به عناصر تعزیه وفادار بمانم چون باید اول کار را تجربه کنیم بعد یک پله جلوتر برویم». حالا چهار روز است که تعزیه زنانه در فرهنگسرای بهمن روی صحنه می‌رود و زنان تعزیه‌خوان تا هشتم اسفند یعنی پایان ماه صفر اجرای خود را ادامه می‌دهند. نمی‌توان آنچه که این روزها به اجرا در می‌آید را بهترین و پخته‌ترین تعزیه زنانه دانست اما این شروع خوبی است؛ شروع خوبی که با استفاده از گذشته مان آینده فرهنگی کشور را رقم بزنیم
نظرات کاربران
ادامه نظرات
ارسال نظر شما

• با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پایگاه تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.
• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
• نظرات کوتاه مثل "خوب بود" و "عالی بود" و... و نظرات تکراری تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• متن نظر شما میبایست حداکثر 1024 کاراکتر باشد.