عضویت العربیة
پنجشنبه، 1 آبان 1393 (سال حماسه سیاسی - حماسه اقتصادی)
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند: روز غدیرخم برترین عید امّت من است. بحار الأنوار ، ج 97 ، ص110
مسیر جاری : صفحه اصلی/اخبار/فرهنگ و هنر /سینما و تئاتر/زنان در گود تعزیه

تبلیغات
جستجو در آرشیو
آخرین اخبار

پخش مستند سينمايي مشهور عكاس جنگ

سومین همایش سراسری پیشکسوتان دفاع مقدس و بازنشستگان نیروهای مسلح

استان مرکزی جزو ۱۰ استان کشور در وقوع بلایای طبیعی است

تجلیل از 11 فرزند نخبه دختر کارکنان سازمان اوقاف و امور خیریه

یک باب منزل مسکونی در میبد وقف امور قرآنی شد

چین واردات نفت از عربستان را کاهش داد

ویژه برنامه‌های شبکه پویا در ماه محرم

پیام تسلیت نماینده ولی فقیه و رئیس سازمان اوقاف به مناسبت ارتحال آیت الله مهدوی کنی

رسانه‌ای خدا ترس است که مطالب آن محققانه و عالمانه باشد

جهاد دانشگاهی مشهد اعضای هیات علمی استخدام می‌کند

تدفین های عصر مفرغ در خراسان شمالی کشف شد

اعلام نتایج اولیه آزمون استخدامی شهرداری‌ها

رقابت نمایندگان ایران در روز پنجم در 11 رشته

استودیوهای تلویزیونی و رادیویی بنیاد بین المللی اسراء افتتاح شد

گزارش تصویری / دیدار شرکت‌کنندگان در هشتمین همایش ملی نخبگان جوان با رهبر معظم انقلاب

مسائل خرافی از عزاداری‌ها ریشه کن شود

نیروی انتظامی مرزبان استخدام می‌کند

آپدیت iOS 8.1 عرضه شد

فیلم های آخر هفته تلویزیون (1 و 2 آبان)

قلعه‌نویی : تیم داوری برنده دیدار استقلال - پدیده بود / برخی دنبال این هستند که از فوتبال لذت نبریم

در گفتگوي تفصيلي با هادي ابراهيمي دانش آموخته دكتري علوم سياسي تبیین شد:
سیری در جریان روشنفکری / قسمت اول

سیری در جریان روشنفکری / قسمت اولاشاره: معمولا تحليلها ، يادداشت ها و سخنرانيهاي هادي ابراهيمي در كانون توجه افكار عمومي قرار مي گيرد.ادامه...

درسی که بحران‌های مالی جهانی به ما می‌دهد
چرخش به سوی رشد غیرنفتی

چرخش به سوی رشد غیرنفتییکی از موضوعاتی که رهبر انقلاب در سال‌های اخیر بر آن تأکید داشته‌اند برنامه‌ریزی اقتصادی با صرف وجودادامه...


مرور سریع بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار اقشار مختلف مردم

مرور سریع بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار اقشار مختلف مردمپایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR به منظور آگاهی سریع و صحیح کاربران خود از «موضوعات اصلی» مطرح شده در بیاناتادامه...

بررسی؛
چالش های فرهنگ و نقشه راه شورای عالی انقلاب فرهنگی در کلام رهبری

چالش های فرهنگ و نقشه راه شورای عالی انقلاب فرهنگی در کلام رهبریضرورت ایجاد پیوست فرهنگی برای تمامی فعالیت‌های اجرایی کشور، برنامه‌ریزی فرهنگی منسجم، شناسایی دقیق نقاطادامه...

سردار نجات در گفت‌وگویی :
خاتمی می‌گفت ولایت فقیه «دیکتاتوری مؤمنین» است / شکل‌گیری جریان استحاله با محوریت خوئینی‌ها / هم‌زیستی مسالمت‌آمیز با آمریکا معنا ندارد

خاتمی می‌گفت ولایت فقیه «دیکتاتوری مؤمنین» است / شکل‌گیری جریان استحاله با محوریت خوئینی‌ها / هم‌زیستی مسالمت‌آمیز با آمریکا معنا نداردآقای «م-ه» ۲۰ خرداد به یکی از عناصر اصلی کارگزاران می‌گوید همه چیز برای صیانت از آرا‌ آماده است و ماادامه...

حجت الاسلام علیزاده
صداى زنگ قافله به‌گوش مى‌رسد

صداى زنگ قافله به‌گوش مى‌رسدصداى زنگ قافله عزا به‌گوش مى‌رسد و عاشقان و دلدادگان حسینى به تکاپوى محرم و اقامه عزاى سیدالشهداء(علیه‌السلام)ادامه...

حج و بازسازي حيات اجتماعي موحدان؛
مروري بر ۲۶ پيام رهبر معظم انقلاب به كنگره حج

مروري بر ۲۶ پيام رهبر معظم انقلاب به كنگره حجرهبر معظم انقلاب اسلامي، همه‌‌ساله، پيامي را خطاب به حجاجي كه توفيق تشرف به كنگرهٔ عظيم حج را يافته‌‌اند،ادامه...


چالش گاردین با چفیه حاج قاسم سلیمانی + تصاویر

چالش گاردین با چفیه حاج قاسم سلیمانی + تصاویرروزنامه گاردین در تحلیلی درباره حضور ایران و نفوذ این کشور در عراق با پرداختن به عکس حاج قاسم سلیمانیادامه...


موضوعات اصلی حکم رهبر معظم انقلاب برای آغاز دوره جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی + جدول و کلیدواژه‌های مهم

موضوعات اصلی حکم رهبر معظم انقلاب برای آغاز دوره جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی + جدول و کلیدواژه‌های مهمKHAMENEI.IR منشر کرد : حکم رهبر معظم انقلاب اسلامی برای آغاز دوره جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی، گزیده‌ایادامه...

گزارش
سرانجام دریافت کارمزد از دستگاه‌های کارتخوان به کجا رسید؟

سرانجام دریافت کارمزد از دستگاه‌های کارتخوان به کجا رسید؟یک نماینده مجلس می‌گوید : اگر بانک‌ها به دریافت کارمزد بابت تراکنش ادامه دادند مردم استفاده از کارت‌هایادامه...

معرفی به دوستان

ایمیل گیرنده را به منظور دریافت لینک صفحه وارد بفرمائید.


بازدید : 2051 بار

چهارشنبه، 30 بهمن 1387

زنان در گود تعزیه

زنان در گود تعزیه

زنان در گود تعزیه
 
 

در حیرانی فرهنگسرای بهمن، دختری می‌گوید می‌خواهید تعزیه ببینید؟ و بی‌آنکه از او بپرسی تو را چه به تعزیه؟ مسیر انگشت اشاره‌اش را می‌پیمایی. صدای تعزیه می‌آید اما مثل همیشه نیست. صدای این تعزیه‌خوانان مانند آنچه که تا به حال شنیده‌ای نیست و عجیب که در میان جمعیت مردی نمی‌بینی. درها که سرمای بیرون را پشت سرت در محوطه باز فرهنگسرا متوقف می‌کند، تعجب و علامت سوال‌های پیشین فروکش می‌کند.این تعزیه زنانه است و طبق قوانین مشتریان آن هم اختصاصی اند؛ زنان. از میان شعر‌ها و موسیقی‌ها پس از چند دقیقه متوجه می‌شوی که تعزیه مجلس اسما و سلما به روایت دو خواهر می‌پردازد. اسما و سلما درخوابی مشابه مردی را در خواب دیده‌اند که می‌گوید «هل من ناصر ینصرنی» و کنیزشان ضمن تعبیر خواب به بیان ماجرای نامه‌های کوفیان برای امام حسين(ع) می‌پردازد و آن دو درکسوت مردان راهی مسیری می‌شوند که امام حسين(ع) از آن راهی شده‌اند. اسما و سلما در راه با مردی مواجه می‌شوند که شب عاشورا بر سپاه امام حسين(ع) پشت کرده است و نخستین پیکار این دو خواهر اینجا شکل می‌گیرد؛ کنار تشتی که حکم نهری دارد، ناگفته نماند که این بخشی از تعزیه است. چنانکه گفته‌اند تعزیه باغی از نشانه هاست و تشت حتی گاهی نماد شط فرات است در تعزیه.در این درگیری اتفاقی می‌افتد که می‌تواند سرنوشت نخستین اجرای تعزیه زنانه را تغییر دهد؛ در مبارزه یکی از شمشیر‌ها با لامپ کم مصرفی که برای نورپردازی نصب شده برخورد می‌کند و لامپ شکسته می‌شود و روی سن تعزیه که طبق نسخه تعزیه قرار است بازیگری تا چند لحظه دیگر روی آن کشته شود، پر می‌شود از خرده شیشه‌هایی ریز و برنده. با جانمایی درست بازیگر این صحنه ختم به خیر می‌شود، اما تا پایان کار تعزیه‌خوانان در هر صحنه‌ای که رخصتی فراهم می‌شود از روی زمین خرده‌های شیشه را
برمی دارند.این اضطراب تا پایان کار تو را همراهی می‌کند.چرا که بازیگر نقش کنیز که اجرای چند نقش دیگر را نیز به عهده دارد نباید کفش بپوشد و قرار است بازیگر نقش اسما و سلما بر همین سن کشته شوند.
 

پیشینه تعزيه زنانه
تعزیه زنان ابتدا در دربار قاجاریه شکل گرفت. نخست قمرالسلطنه دختر فتحعلی‌شاه بانی آن شد سپس از سوی عزت الدوله خواهر ناصرالدین شاه اجرای تعزیه زنانه در دربار دنبال و توسط انیس الدوله به صورت دائمی و منظم شد. انیس الدوله از زنان خارجی که به ایران می‌آمدند برای دیدن تعزیه زنانه دعوت کرد تا جایی که هم‌اکنون بخشی از منابع محدود درباره تعزیه زنانه دست نوشته همان زنان خارجی است. زهره غلامی، محقق تعزیه زنان درباره پیشینه این نوع تعزیه چنین می‌گوید:«تعزیه زنانه به علت محدودیت‌های آن زمان شکل گرفت. آن موقع به زنانی که روضه می‌خواندند ملا می‌گفتند. همان ملاها بعد تعزیه‌خواندند و تعزیه زنانه را به وجود آوردند.درتعزیه‌های زنانه دوران قاجار همه تعزیه‌ها را هم می‌خواندند یعنی صرفا تعزیه‌هایی که زن در آن نقش محوری داشت را نمی‌خواندند اما مردپوش داشتند. نقش امام حسین(ع) و مردان دیگر تعزیه را مردپوش می‌خواند. همچنان که در تعزیه زن‌پوش داریم در تعزیه زنانه مردپوش داشتند. پس از دوره قاجاریه تعزیه زنانه وارد فضای مردمی شد و به مرور زمان شکل خود را از دست داد و در دوره پهلوی دوم کلا منسوخ شد و دیگر چنین تعزیه‌ای نداریم و پس از انقلاب کلا به روضه‌های زنانه تبدیل و شکل
شادی‌آور آن مولودی‌خوانی شد. پس از انقلاب زنانی خواستند که این تعزیه را زنده کنند اما به شکل هدفمندی نبود. خانم صفاریان - خواهر صفاریان از تعزیه‌خوانان بزرگ و معین البکاء – دو، سه سال پیش گروهی را جمع کرد و تعزیه‌هایی با ِتم زنانه مانند عروس قریش را اجرا کردند.


اما چگونه زهره غلامی که تئاتری‌ها اورا با تئاتر آپارتمانی می‌شناسند وارد گود تعزیه شده است؟ ماجرای تئاتر آپارتمانی این طور شروع شد که او در حال مطالعه به مقاله‌ای درباره تئاتر آپارتمانی برخورد و همراه همسرش،ایمان شیعه، تئاتر آپارتمانی را شروع کرد و چندی بعد جشنواره تئاتر آپارتمانی را برپا کرد.او ایده تعزیه زنانه را یک نوع الهام می‌داند و می‌گوید: «برنامه‌های زیادی داشتیم و می‌خواستیم تئاترآپارتمانی را به شکل‌های دیگر ادامه دهیم. مثلا برنامه سفر دور ایران را داشتیم اما هیچ کدام راضی‌ام نمی‌کرد. واقعیت این است که نمی‌دانم تعزیه زنانه از کجا به ذهنم آمد. شاید جایی که بتوانم درباره شروعش بگویم این است که یک ماه پیش درباره تئاتر آپارتمانی با رادیو فرهنگ مصاحبه‌ای داشتم. در صحبتی که داشتیم درباره قدمت نمایش‌های ایرانی صحبت می‌کردم و به تعزیه زنانه اشاره‌ای کردم و تمام شد. احساس می‌کنم نوعی الهام بود. در شهری بزرگ شدم که تعزیه در کنارما بود. من اراکی‌ام، همیشه صدای شیپور تعزیه که می‌آمد ما بچه‌ها به سمت آن می‌دویدیم و تعزیه می‌دیدیم. بعد که بزرگ‌تر شدیم دیگر تعزیه به آن شکل نبود».
 

تعزیه لابه لای کتاب‌ها
ایده اولیه تعزیه زنانه از هرکجا که آمده باشد عملی شدن آن با تحقیق شروع شد. نمی‌توانیم او را کارگردان تعزیه بدانیم. اصلا در تعزیه چیزی به این عنوان تعریف نشده است. در تعزیه کارگردان، کارگردان روی صحنه است که در ابعاد حرفه‌ای به او می‌گویند معین البکاء. شاید در ایران چهار معین البکاء داشته باشیم که حرفه‌ای هستند. اما در سطح‌های پایین‌تر به او تعزیه گردان می‌گویند که دریک لحظه باید بازیگر،موسیقی و همه چیز را هماهنگ کند. با این توضیحات زهره غلامی تعزیه‌گردان تعزیه زنانه، برای شروع کار چیزی حدود دو ماه نسخه‌های تعزیه، فیلم‌های تعزیه و اوایل محرم تعزیه‌هایی را که اجرا می‌کردند را دید. وی در نتیجه تحقیقش می‌گوید:« متوجه شدم تعزیه غنای بسیاری دارد. هر تعزیه‌ای بازتاب اتفاقات دوره اجتماعی خودش است. نسخه‌ای که در دوره فتحعلی شاه نوشته شده با نسخه دوره پهلوی و نسخه‌ای که الان نوشته می‌شود متفاوت است. اول از همه اینها برایم جذاب بود و بعد به دنبال منابع تعزیه زنانه گشتم.منابع محدود بود، با آقای فتحعلی بیگی جلسه مشاوره گذاشتم. بعد از آن ایشان در کنار کار بودند».
 

نسخه زنانه
اما بعد از انجام تحقیق نوبت به انتخاب نسخه رسید. نسخه در تعزیه حکم متن در نمایش را دارد اما برای تعزیه زنانه چه نسخه‌ای مناسب است.تعزیه گردان تعزیه زنانه دراین باره می‌گوید:« دنبال نسخه‌ای گشتم که محوریت زن در آن بیشتر باشد اما چنین نسخه‌هایی خیلی محدود بود. تعزیه‌های نزدیک به این ایده، عروسی دختر قریش و تعزیه عروسی حضرت فاطمه (س) را داریم. در کتاب آقای همایونی به تعزیه مهجوری برخوردم، نسخه‌های مهجور زیادی داریم؛تعزیه درهًْ الصدف ماجرای زن جنگ آوری است به نام «در» که همراه دختر عموهایش برای نجات اسرای کربلا می‌روند. بعد ازآنکه به سختی نسخه این تعزیه را پیدا کردم و خواندم دیدم آنچه که می‌خواستم نبود. یکی از بهترین نسخه‌نویسان تعزیه «رجا زفره‌ای» است که نسخه تعزیه او جزو نسخه‌هایی بود که از کلمات نامانوس استفاده نکرده بود و اشعار بهتری هم داشت.اما به این نتیجه رسیدم نسخه جدیدی بنویسم که محوریت آن زن باشد». و اینچنین نسخه جدیدی برای تعزیه زنانه نگاشته شد:« این نسخه‌ای که ما اجرا می‌کنیم مجلس تعزیه اسما و سلما است. نسخه تخیلی‌ای که خدشه‌ای به تاریخ عاشورا وارد نمی‌کند و در راستای تاریخ باشد را نوشتم که از سوی استادان نسخه نویس تایید شد.استادان تعزیه برای درآوردن قطعات کمک کردند».
تعزیه‌خوانان زن انتخاب شدند
 


حداقل ما و مادر بزرگانمان که قصه تعزیه‌خواندن زنان را نشنیده‌ایم اما باید زنان همدوره ما وارد گودی شوند که مردان با سال‌ها تجربه در آن حضور دارند و از بچگی با بچه خوانی تعزیه شروع کرده و به امام خوانی می‌رسند.عرصه رقابت نیست اما ناخواسته ذهن‌ها مقایسه می‌کند. تعزیه‌گردان مجلس اسما و سلما درباره انتخاب بازیگران چنین می‌گوید:« خانم‌ها تجربه تعزیه‌خوانی و خواندن را نداشتند البته صدا‌های خوب را انتخاب کردیم ولی تعزیه‌خوانی کار هر کسی نیست.برای انتخاب، اولین چیزی که مد نظرقرار گرفت صدای خوب و آواز بود و گوش موسیقی داشتن. اما در مشاوره با آقای فتحعلی بیگی به این نتیجه رسیدیم که بازیگران ما صرفا نباید آواز بلد باشند باید تئاتری هم باشند که این جنس کار را بشناسند و هم صدای خوبی داشته باشند برای همین پیدا کردن این گروه قدری سخت بود البته غالب اعضای گروه کار نقالی انجام داده‌اند».
البته این تعزیه خاص تنها به حیطه انتخاب متن و بازیگرمحدود نمی‌شود. تعزیه گردان کار معتقد است: تعزیه زنانه باید هم در حیطه اشعار، هم موسیقی، هم حرکات و حتی لباس ظرافت داشته باشد. سعی کردم جاهایی که با احساسات زنان سر و کار دارد از اشعار لطیف و حسی استفاده شود که عمق احساس را بیان کند.
تعزیه داستانی است که به شکل منظوم روایت می‌شود، بنابراین عنصر خیال در آن کمتر مورد عنایت قرار می‌گیرد که غلامی سعی کرده است در شعر که یکی از عناصر اصلی است عنصر خیال را حذف نکند. اما در جریان اجرای این تعزیه گروه موسیقی زن حضور ندارد دلیل کار هم این است:«متاسفانه خانم‌هایی که برای اجرای موسیقی آمدند، نتوانستند موسیقی را از کار در بیاورند وآقایان کار را اجرا کردند و ما آن را پخش می‌کنیم.در ادامه سعی می‌کنیم از موسیقی‌های لطیف‌تری استفاده کنیم مثلا ترومپت که یک ساز قوی مردانه است با قره‌نی جایگزین شود که همان فضا را بدهد ولی لطیف تر.در کار، اول سعی کردم به عناصر تعزیه وفادار بمانم چون باید اول کار را تجربه کنیم بعد یک پله جلوتر برویم». حالا چهار روز است که تعزیه زنانه در فرهنگسرای بهمن روی صحنه می‌رود و زنان تعزیه‌خوان تا هشتم اسفند یعنی پایان ماه صفر اجرای خود را ادامه می‌دهند. نمی‌توان آنچه که این روزها به اجرا در می‌آید را بهترین و پخته‌ترین تعزیه زنانه دانست اما این شروع خوبی است؛ شروع خوبی که با استفاده از گذشته مان آینده فرهنگی کشور را رقم بزنیم
نظرات کاربران
ادامه نظرات
ارسال نظر شما

• با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پایگاه تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.
• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
• نظرات کوتاه مثل "خوب بود" و "عالی بود" و... و نظرات تکراری تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• متن نظر شما میبایست حداکثر 1024 کاراکتر باشد.