راسخون: به‌رغم شروع فعالیت شبکه ماهواره‌ای فارسی وان در مرداد 1388 به دلایل مختلف بحث درباره این شبکه و نگرانی از تاثیرات آن بر خانواده‌های ایرانی، به‌ویژه تاثیرات این شبکه بر کودکان و نوجوانان کشورمان در ماه‌های پایانی سال 1388  و ماه‌های ابتدایی سال 1389 در محافل گوناگون خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی مطرح و به موضوع مورد توجه بسیاری از رسانه‌ها و مسؤولان فرهنگی و رسانه‌ای کشور نیز تبدیل شد.

عبدا... بیچرانلو، دانش‌آموخته مدیریت رسانه در همشهری مثبت نیمه اول شهریور ماه و در پرونده ویژه فارسی 1 نوشته است:  هر کس از زاویه دید خود و با توجه به برداشتی که از محتوای سریال‌های شبکه فارسی وان داشت، تلاش کرد هشدارها و نگرانی‌هایی را درباره این شبکه مطرح کند. با شروع سریال‌های تابستانی تلویزیون کشورمان و همزمان بروز برخی مشکلات فنی در پخش برنامه‌های فارسی وان روی یک ماهواره موضوع فارسی وان نیز کمرنگ شد. گویی همه مسائل مربوط به آن یک‌شبه حل شد؛ چراکه سریال‌های داخلی به دلایل مختلف از جمله گذر از برخی خطوط قرمز پخش توانستند نگاه مخاطبان نسبتا‌ گسترده‌ای را به خود معطوف کنند. اما بـه نـظر می‌رسد این نگاه تا حدی خوشبینانه است؛‌ چراکه هیچ‌گاه این تضمین وجود نداشته است که تلویزیون در فصول مختلف سال،‌ بتواند سلایق گوناگون مخاطبان را پاسخ بگوید و معمولا‌ موفقیت‌های تلویزیون، مناسبتی یا فصلی بوده و تداوم و پیوستگی نداشته است. مشکلی که از موفقیت‌های کوتاه‌مدت تلویزیون بروز می‌کند جلب مخاطبان به سمت تلویزیون و افزایش گرایش مخاطبان به تماشای آن است اما پس از مدت کوتاهی با پخش برنامه‌های ضعیف، به‌ویژه برنامه‌های داستانی که عمده‌ترین برنامه‌های مورداقبال مردم هستند،‌ عملا مخاطبان احساس خلأ می‌کنند و بسیاری از همان تماشاگران،‌ به شبکه‌های ماهواره‌ای رو می‌آورند.

 موفقیت‌های تلویزیون در جذب مخاطب و عادت‌دادن او به تماشای برنامه‌های سرگرم‌کننده (یعنی مخاطبی که تفریح و سرگرمی‌اش تلویزیون نیست به تماشاگر جدی و دائم تلویزیون تبدیل می‌شود) و ضعف‌ها و ناکامی‌هایش در برخی دوره‌های زمانی که در این دوره‌ها همان تماشاگران جدی و دائم تلویزیون را از خود می‌راند و به سمت تماشای شبکه‌های ماهواره‌ای سوق می‌دهد.

 ماموریت تازه

به نظر می‌رسد این شبکه که از ابتدای تاسیسش، ماموریت اصلی‌اش پخش سریال بوده و بیشترین زمان برنامه‌های این شبکه به سریال اختصاص داشته است، در جدول پخش سریال‌هایش و نیز در به‌کارگیری برخی شگردهای جذب مخاطب،‌ کارهای جدیدی می‌کند.

 برای مثال،‌ به نظر می‌رسد گنجانده‌شدن دو سریال در پخش سحرگاهی این شبکه در این راستا باشد. این دو سریال، ضعیف‌ترین سـریال‌های کره‌ای پخش شده از این شبکه از لحاظ فیلمنامه و ساختار بوده‌اند.

هر دو این سریال‌ها نیز بر محور دو خیانت طراحی شده بودند و سال گذشـتـه با وجود اینکه هر شب از این شبکه پخش می‌شدند و مخاطب به راحتی می‌توانست آنها را دنبال کند، با این حال،‌ در جلب مخاطب توفیق چندانی داشتند. تنها ارزش آنها برای فارسی وان، پرشدن ساعات در نظر گرفته شده برای پخش سریال و به اصطلاح پرکردن کنداکتور و آنتن بود.

 به نظر می‌رسد به دلیل اینکه دو سریال یادشده برخلاف سریال‌های کلمبیایی و برخی از سریال‌های آمریکایی این شبکه از کمترین صحنه‌های غیراخلاقی برخوردار هستند،‌ به منظور استفاده از نبود برنامه‌های سحرگاهی نمایشی در تلویزیون کشورمان در این ساعات معنوی گنجانده شده و همچون شیطانی که می‌خواهد توجه مومنان را از عبادت و نیایش به سمت خود جلب کند، ایفای نقش کنند.

وقتی اعتقادات ما هدف می‌شود

از دیگر روش‌هایی که به نظر می‌رسد فارسی وان در ماه مبارک رمضان امسال در پیش بگیرد- که مجموعه این روش‌ها را می‌توان مخاطب محوری ابزاری فارسی وان نامید- پخش اذان شیعی هنگام افطار، پخش وله‌های متناسب با حال و هوای ماه مبارک،‌ تلاش برای ابراز احترام به شب‌های احیا و شهادت امام علی(ع)‌ با حذف موسیقی‌های شاد خود و نیز حذف سریال‌های کمدی در این شب‌ها و همچنین بهره‌گیری از وله‌ها و پیام‌های متناسب با عید فطر در آستانه عید فطر از مهم‌ترین روش‌هایی خواهند بود که به کار خواهند گرفت.

این رویکرد از این جهت مخاطب‌محوری ابزاری نـامـیـده می‌شود که فارسی وان با اتخاذ آن در ماه مبارک وانمود می‌کند به ایدئولوژی مخاطبان احترام می‌گذارد چرا که رعایت این موضوعات لایه‌ای بسیار ظاهری و سطحی است که هر مخاطبی به راحتی متوجه آن بوده و رعایت آن باعث می‌شود مخاطب ایرانی که پایبند به روزه گرفتن است و در شب‌های ضربت خوردن و شهادت امام علی (ع) عزادار است،‌ تصور کند که فارسی وان به او احترام می‌گذارد اما چرا می‌گوییم مخاطب محوری ابزاری؟

 علت این نگاه به فارسی وان، ناشی از عملکردش در طول یک سال گذشته است، نه توهمی درباره یک دشمن موهوم.‌

 از ابتدای پخش سریال‌های این شبکه در مرداد ماه سال گذشته، شاهد روندی پیوسته بوده‌ایم.

 در همان آغاز تاسیس فارسی وان که پس از چند‌روز با ماه مبارک رمضان همزمان شد به دلیل فضای معنوی حساس آن، کمتر صحنه‌های غیراخلاقی از این شبکه پخش شد و سانسورهای بسیار شدید بر سریال‌ها - به ویژه سریال «ویکتوریا» که در آن زمان مهم‌ترین سریال فارسی وان و تنها سریال کلمبیایی این شبکه بود-‌ اعمال می‌شد تا مخاطب ایرانی با گرایش مذهبی به سمت این شبکه جلب شود ‌ و برخی خانواده‌ها که پس از افطار – در اثر ضعف سریال‌های داخلی به این شبکه رو آورده بودند- با مواجه شدن با صحنه‌هایی غیراخلاقی از نگاه کردن به آن منصرف نشوند چون اصولا ایرانی‌ها در کنار خانواده به تماشای تلویزیون می‌نشینند و در صورتی که احساس کنند برخی حریم‌ها رعایت نمی‌شوند و نمی‌توان همراه با دیگر اعضای خانواده یا حتی مهـمان‌ها بعضی صحنه‌های یک سریال را تحمل کرد،‌ از تماشای آن منصرف می‌شوند. از‌این رو،‌ فارسی وان با وقوف به این موضوع، تلاش کرد به تدریج و در طول زمان،‌ دوز اندکی از صحنه‌های غیراخلاقی را در سریال‌هایش بگنجاند و این موضوع را در اوایل تابستان امسال به بالاترین سطح رساند.

 یعنی در سریالی مانند سریال کلمبیایی «سفری دیگر» به نحوی نما‌هایی غیراخلاقی از شخصیت‌های اصلی این سریال به نمایش درآمد.

 آموزش مفاهیم دیگر

گذشته از این موضوع،‌ فارسی وان در همین ایام یاد شده در سریال کلمبیایی دیگری به نام «در جست‌وجوی پدر» به آموزش مسیحیت برای کودکان مشغول شد و در هر قمست از سریال با زبانی بسیار نرم و کودکانه از زبان یکی از کودکان که نقش پررنگی در سریال داشت،‌ بخش‌هایی از آداب و آموزه‌های مسیحی را برای کودکان ایرانی و به‌طور کلی فارسی زبان،‌ بسیار شفاف و ساده بیان می‌کرد.

در سریال دیگری مانند سریال آمریکایی «24» که از این شبکه پخش می‌شود شاهد رویکرد ضدایرانی و ضداسلامی فارسی وان هستیم چرا که این سریال که اساسا در ارتباط با فضای امنیتی- سیاسی پس از 11 سپتامبر 2001 در آمریکا و زمینه‌سازی برای روی کارآمدن باراک اوباما ساخته شده،‌ سریالی است که در آن مسلمانان و به طور خاص ایرانی‌ها به صراحت تروریست معرفی می‌شوند.

منظور از بیان سه مورد یاد شده در عملکرد شبکه فارسی وان‌ این است که از یک دید و در کوتاه مدت در ماه مبارک رمضان ممکن است برخی افراد به این باور برسند که فارسی وان بسیار به ایدئولوژی ما احترام می‌گذارد؛‌ حتی مانند تلویزیون کشورمان که به القای پیام‌های دینی می‌پردازد، عمل نمی‌کند.

 اما حقیقت آن است که رصد یک‌ساله این شبکه نشان داده است عقاید مخاطبش آخرین چیزی است که فارسی وان به آن احترام می‌گذارد و تلاش می‌کند از هر شیوه‌ای،  برای جلب مخاطب بهره بگیرد تا به اهدافی که عمدتا از طریق سریال‌های کلمبیایی و برخی سریال‌های آمریکایی دنبال کرده است،‌ برسد؛ اهدافی همچون تابوشکنی اخلاقی در خصوص روابط آزاد مردان و زنان، خیانت به همسر و به تدریج پایبندی به هر نوع تعهد اخلاقی در روابط میان افراد
 

999