آنچه در روایات ما آمده است این که حضرت عیسی (ع) پشت سر امام زمان (ع) نماز می خواند و با آن حضرت بیعت می کند. مثلاً از امیرالمؤمنین روایت است که : حضرت مهدی داخل بیت المقدس می شود و نماز جماعت به امامت او برگزار می شود پس در یک روز جمعه که نماز جمعه در آن برقرار شده حضرت عیسی (ع) از آسمان نازل می شود در حالی که خوش صورت و زیباست، شبیه ترین بندگان خدای عز و جل به ابراهیم خلیل الرحمان (ع) است . در این حال حضرت مهدی (عج) به طرف او بر می گردد و عیسی (ع) را می بیند. پس حضرت مهدی به عیسی (ع) می گوید ای پسر بتول (مریم) امامت مردم کن . در نماز ، عیسی می گوید برای شما امامت نماز برقرار شده است . پس حضرت مهدی (عج) جلو می ایستند و امامت مردم می کند و عیسی پشت سرش می ایستد و با حضرت مهدی (عج) بیعت می کند و ... » .
از طرف دیگر درجای خود ثابت شده است که مقام امامت از مقام نبوت برتر است و ائمه اطهار (ع) مقامی فراتر از دیگر انبیاء (غیر از پیامبر خاتم (ص) ) دارند. در روایتی از امام صادق (ع) وارد شده است که فرمود هیچ پیامبری نیامده و مبعوث نشده مگر به معرفت ما ائمه و تفضیل و برتری دادن ما به غیر ما .
برای آگاهی بیشتر ر .ک : 1- امام شناسی علامه محمد حسین تهرانی،ج4، بحث امام و علم کتاب- 2- امامت و رهبری،ص 168-149، استاد شهید مرتضی مطهری- 3- جهان در آینده، سید محمد حسین موسوی کاشانی- 4- مقام ولایت، زیارت جامعه کبیره .

رجعت يا بازگشت به دنيا امري عمومي نيست بلکه طبق روايات مؤمنان خالص و مشرکان خالص به دنيا باز مي گردند. مشرکان براي چشيدن عذاب و مؤمنان براي ياري حضرت و حرکت و رشد بيشتر به طرف کمال و قرب الهي.
در روايات راه خاص و ويژهاي براي رجعت ذکر نشده است. مهم، ايمان صحيح و کامل به خدا داشتن و انجام عمل صالح و توجه فراوان به وظايف و دستورات دين مي باشد. البته از امام صادق(علیه السلام)نقل شده است اگر کسي چهل صبح دعاي عهد(در کتاب مفاتيح الجنان، بعد از دعاي ندبه) را بخواند از ياران قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف)خواهد بود و اگر قبل از ظهور از دنيا برود دوباره زنده مي شود. روشن است اين دعا و امثال آن وقتي مؤثر است که انسان به وظايف ديني اهتمام جدي و فراوان داشته باشد و قابليت سربازي امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)را در خود ايجاد کند.
www.imammahdi-s.com

به زنده شدن در دوران ظهور در اصطلاح "رجعت" گفته مي‌شود. در رجعت افراد با همان صورت(شكل) و بدن كه از دنيا رفته بودند، زنده شده و از قبر خارج مي‌شوند: مثل كسي كه مدتي در خواب بوده است، يعني، فضايي كه به آن برمي‌گردد، همان دنيا و زميني است كه از آن رفته بود (با تمام قوانين و خواص خود) و شامل كساني مي‌شود كه افراد بسيار خوبي بودند (محض ايمان) يا بسيار بد بوده‌اند(محض كفر). گروهي از آنان براي ديدن حكومت عدل و شاد شدن برمي‌گردند و گروهي براي كيفر ديدن و چشيدن جزاي دنيوي . اما صحنه قيامت فضايي كاملا متفاوت است. به تصريح آيات "يوم تبدل الارض غير الارض" قيامت روزي است كه زمين تبديل شده و اين زمين نخواهد بود "يوم نطوي السماء كطي السجل للكتب" قيامت روزي است كه آسمان نيز برچيده و جمع مي‌شود و خورشيد و ماه خاموش شده از بين مي‌روند. بنابراين زنده شدن در قيامت، برگشت به دنيا و زمين نيست، زيرا اصلا اين زمين و آسمان به اين صورت در قيامت وجود ندارد. بنابر بعضي از روايات نيز افراد در شكلي كه از دنيا رفته‌اند، زنده نمي‌شوند؛ بلكه گروهي به شكل خوك، گروهي به شكل گرگ، عده‌اي كفتار، گروهي موش و مورچه و ... محشور مي‌شوند و قيافه خود را از دست مي‌دهند. البته افراد صالح به شكل انسان محشور مي‌شوند در قيامت نيز همه از اولين انسان تا آخرين فرد زنده مي‌شوند.
بنابراين فقط اسم هر دو زنده شدن است؛ اما فضا و شكلي كه در آن زنده مي‌شوند، با هم متفاوت است.

الف. مراد از رجعت آن است كه در زمان ظهور عده‌اي از انسان‌هايي كه از دنيا رفته‌اند دوباره زنده مي‌شوند. طبق برخي روايات رجعت كنندگان شامل انسان‌هاي مؤمن و بسيار خوب و افراد كافر و بسيار بد است. مؤمنان برمي‌گردند تا هم در ركاب حضرت مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)براي تحقق حكومت عدل با دشمنان بجنگند و احيانا سعادت شهادت نصيب آنان شود و هم دوران طلايي ظهور را ببينند، و كافران زنده مي‌شوند تا در عذاب دنيوي نيز قرار گيرند. البته علت اصلي رجعت براي ما به درستي روشن نيست.
ب. بداء در لغت ظهور بعد از خفاء و پنهان است اما بداء در اصطلاح عقايد شيعه به اين معني است كه : خداوند براي انسان غير از مقررات مطلق و حتمي، مقررات مشروط نيز قرار داده است كه در صورت تحقق شرايط و اسباب، آن امر مقدر، اتفاق مي‌افتد.
انسان با توجه به اختياري كه خداوند به او داده است مي‌تواند با اعمال و كردارش اين‌گونه تقديرها را تغيير دهد به اين صورت كه اسباب و شرايط آن تقدير تغيير كند و لذا آن امر مقدر واقع نشود. مثلا در تقدير انساني بوده است كه در تاريخ معيني دچار بيماري شود ولي او با صدقه آن بيماري را از خود رفع كند و عوامل بروز بيماري از بين برود. البته خداوند علم ازلي دارد كه مقررات مشروط چيست، انسان چه اختياري مي‌كند و چه اعمالي انجام مي‌دهد، و سر انجام چه امري رخ مي‌دهد، ولي علم خداوند از انسان سلب اختيار نمي‌كند.

مقدمه اول: از آيات و روايات به دست مي‌آيد كه ارواح مردگان پس از مرگ و خارج شدن جان‌ها از بدن‌ها، زنده‌اند و در حيات آخروي زندگي مي‌كنند (عالم برزخ) صاحبان ايمان و مؤمنين در عالم برزخ در عيش و رفاه و برخوردار از الطاف و نعم پروردگارند و كفار و منافقين در عذاب و شكنجه به سر مي‌برند.
مقدمه دوم: ياد كردن اموات به خصوص اقوام و دوستان بسيار مطلوب و جزء دستورات اكيد اسلام است. انجام دادن عمل خير به نيابت آنها از قبيل دعاها و زيارات و انفاقات و هديه كردن ثواب آن اعمال به آنها، بسيار سفارش شده است.
امام صادق(علیه السلام)فرموده‌اند: «همانا نماز و روزه و صدقه و حج و عمره و هر كار نيكي، مرده را سود مي‌رساند تا آنجا كه بسا ميتي در فشار است پس بر او توسعه مي‌دهند و به او گفته مي‌شود، اين در ازاي عمل فرزندت فلاني و عمل برادر دينيت فلاني است».(وسائل الشيعه، ج5، ص368).
پس شايسته است كه ثواب دعا و اعمال خير براي حضرت ولي عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)را به مردگان هديه كنيم، به اين صورت كه در دعاها و اعمال خيري كه براي حضرت انجام مي‌دهيم از طرف آنان انجام دهيم. مثلاً وقتي در حق مولايمان امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)دعا مي‌كنيم و از خداوند فرج و ظهورش را طلب مي‌كنيم. به قصد نيابت از پدر و مادر و سایر اموات انجام دهيم.
دعاي عهد هم يكي از همين دعاهاست كه ما مي‌توانيم بخوانيم و گذشتگان و امواتمان را در ثواب آن شريك كنيم.
نكته مهم اين است كه در خود دعاي عهد اين مطلب آمده است كه : ما از خداي سبحان مي‌خواهيم كه سلام و درود مخصوص خود را كه معادل عرش الهي است از طرف همه مؤمنين و مؤمنات در شرق و غرب عالم و از طرف خودم و پدرم و مادرم به خدمت امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)ابلاغ فرمايد: «اللهم بلغ مولانا الامام المهدي القائم بامرك صلوات الله عليه و علي آبائه الطاهرين عن جميع المؤمنين و المؤمنات في مشارق الارض و مغاربها سهلها و جبلها و برها و بحرها و عني و عن والدي من الصلوات زنة عرش الله و مداد كلماته و ما احصاه علمه و احاط به كتابه.
پس ما مي‌توانيم دعاي عهد را بخوانيم و ثواب آن را به ارواح مؤمنين و مؤمنات، پدر و مادر و بستگانمان هديه كنيم.
اما قسمت دوم سؤال: (زنده شدن مؤمنين بدون خواندن دعاي عهد) از امام صادق(علیه السلام)نقل شده است كه فرمودند: هر كس در چهل بامداد اين عهد به سوي پروردگار دعا كند، از ياران ما خواهد بود. و اگر قبل از ظهور حضرت مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)بميرد، خداوند او را براي ياري آن حضرت زنده كند.
البته خواننده مي‌داند كه دستورات اسلام به هم پيوسته و يكپارچه است. كه از سه بخش عقائد، احكام و اخلاق تشكيل شده است. و عمل به همه آنها موجب نجات و رسيدن به پاداش الهي است.
لذا اگر مسلماني وظيفه الهي و شرعي و اخلاقي خود را انجام دهد و در عين حال منتظر ظهور حضرت ولي عصر(ع) باشد و در شوق ديدار آن بزرگوار و رسيدن به دولت و حكومت جهاني آن حضرت تضرع و زاري كند ـ اگر چه دعاي عهد را نخوانده باشد ـ اما اعتقاداً و عملاً خصوصيت ياران و منتظران حضرت را داشته باشد، اميد است كه چنين كسي در زمان ظهور امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)زنده گردد و آن حضرت را ياري كند.
علم دانايان عالم يك سخن از علم اوست
جود و بخشش‌هاي حاتم يك نم از درياي اوست
هر كه امروز از فراق روي او گريان بود
بي گمان فرداي رجعت موسم احياي اوست

آيات و روايات مربوط به رجعت و بازگشت مردم به دنيا، بيانگر زندگي دوباره براي همه مردم نيست بلكه گروهي دوباره باز‌مي‌گردند. خداوند در آيه‌ي هشتاد و سوم از سوره‌ي نمل مي‌فرمايد: "آن روز، از هر امتي، گروهي را محشور مي‌كنيم". هم چنين از امام صادق(علیه السلام)نقل شده است: "رجعت عمومي نيست بلكه جنبه خصوصي دارد. باز نمي‌گردند مگر افرادي كه ايمان خالص و خوب داشته باشند يا شرك و كفر خالص داشته باشند".(بحار الانوار، ج53، ح39)، البته بازگشت هر كدام علت و حكمت خاص خود را دارد.
بايد توجه داشت هر چند با تکيه بر آيات و روايات رجعت امري پذيرفتني است اما بسياري از جزئيات آن براي ما روشن نيست و ما نمي توانيم به درستي پيرامون آنها اظهار نظر کنيم. از جمله اين امور، اختياري بودن رجعت براي رجعت کنندگان است. شايد بتوان گفت: رجعت براي مؤمنان به صورت اختياري است. بدين معنا که هنگام ظهور مؤمناني که امکان رجعت براي آنان فراهم است اگر بخواهند مي توانند به دنيا برگردند. در اين زمينه روايتي نيز نقل شده است که مفضل مي گويد: نام قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف)برده شد و کساني از اصحاب که مردند در حالي که منتظر(ظهور) او بودند. امام صادق(علیه السلام)به ما فرمود: هنگامي که قيام کند، مي آيد مؤمن را در قبرش [مأموران الهي به نزد او مي روند] پس به او گفته مي شود: اي فلان، به درستي که صاحب (و امام) تو ظاهر شد، پس اگر مي خواهي به او ملحق شوي پس ملحق شو و اگر مي خواهي در نعمت و عنايت پروردگارت باقي بماني پس بمان.(بحار الانوار، ج53، ص91، ح98) طبق اين روايت بازگشت به دنيا براي مؤمن حالت اختياري دارد. البته به نظر مي آيد بازگشت کافران اختياري نمي باشد زيرا يکي از آثار و حکمتهاي بازگشت آنان به دنيا چشيدن عذاب دنيوي نيز مي باشد ، و طبيعي است که چنين امري مطلوب آنان نخواهد بود.

در روايات آمده است كساني در زمان ظهور رجعت مي‌كنند كه يا مؤمن خالص و داراي تقوايي بالا باشند و يا كافر معاند. بنابراين تنها مظلوم بودن علت رجعت نيست. البته برخي از كساني كه در راه دفاع از دين و امامت و ولايت اهل بيت(علیهم السلام)مورد ظلم واقع مي‌شوند نيز در دوران ظهور رجعت مي‌كنند(نه هر كسي كه به علل مختلف مورد ظلم واقع شده است).
البته در رواياتي آمده است: در زمان حكومت امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)هر مؤمن كه بخواهد، مي‌تواند به دنيا بازگردد. اما اختياري است؛ لذا برخي بر مي‌گردند و بعضي نمي‌آيند.

به زنده شدن در دوران ظهور در اصطلاح «رجعت» گفته مي‌شود. در رجعت افراد با همان صورت(شكل) و بدن كه از دنيا رفته بودند، زنده شده و از قبر خارج مي‌شوند: مثل كسي كه مدتي در خواب بوده است، يعني، فضايي كه به آن برمي‌گردد، همان دنيا و زميني است كه از آن رفته بود (با تمام قوانين و خواص خود) و شامل كساني مي‌شود كه افراد بسيار خوبي بودند (محض ايمان) يا بسيار بد بوده‌اند(محض كفر). گروهي از آنان براي ديدن حكومت عدل و شاد شدن برمي‌گردند و گروهي براي كيفر ديدن و چشيدن جزاي دنيوي . اما صحنه قيامت فضايي كاملا متفاوت است. به تصريح آيات «يوم تبدل الارض غير الارض» قيامت روزي است كه زمين تبديل شده و اين زمين نخواهد بود «يوم نطوي السماء كطي السجل للكتب» قيامت روزي است كه آسمان نيز برچيده و جمع مي‌شود و خورشيد و ماه خاموش شده از بين مي‌روند. بنابراين زنده شدن در قيامت، برگشت به دنيا و زمين نيست، زيرا اصلا اين زمين و آسمان به اين صورت در قيامت وجود ندارد. بنابر بعضي از روايات نيز افراد در شكلي كه از دنيا رفته‌اند، زنده نمي‌شوند؛ بلكه گروهي به شكل خوك، گروهي به شكل گرگ، عده‌اي كفتار، گروهي موش و مورچه و ... محشور مي‌شوند و قيافه خود را از دست مي‌دهند. البته افراد صالح به شكل انسان محشور مي‌شوند در قيامت نيز همه از اولين انسان تا آخرين فرد زنده مي‌شوند.
بنابراين فقط اسم هر دو زنده شدن است؛ اما فضا و شكلي كه در آن زنده مي‌شوند، با هم متفاوت است.

در جريان ظهور، هر چند بسياري از مردم با امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)و حقيقت دعوت و قيام او آشنا شده و به او مي‌پيوندند، اما گروه‌هايي نيز به مقابله مي‌پردازند. با سير در احاديث مربوط به امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)به تقابل سه گروه با ايشان مي‌›وان به صورت روشن اشاره كرد:
ـ گروه به ظاهر مسلمان: اينا حدود ده هزار نفرند كه خود را دين‌دار واقعي مي‌دانند.(شبيه خوارج نهروان)
ـ لشكر سفيان: او كه با خروج خود، سوريه و عراق را تحت سيطره‌اش قرار مي‌أهد، هنگام ظهور به مبارزه برمي‌خيزد و به جنگ با حضرت مي‌پردازد. اينان مخالفان جدي دين و آرامش مردم هستند و در ايام سلطه خود عده‌ زيادي را مي‌كشند.
ـ گروه‌هايي از اهل كتاب: مسيحيان و يهوديان، در هنگام ظهور، ابتدا مقابل حضرت صف آرايي كرده و آماده جنگ مي‌شوند، ولي نزول، حضرت عيسي(علیه السلام)و نماز خواندن ايشان پشت سر امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)و نيز آشكار شدن الواح اصلي تورات توسط امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)باعث مي‌شود عده‌اي زياد از اهل كتابع دين اسلام را بپذيرند، برخي نيز صلح مي‌كنند و گروهي نيز به جنگ مي‌پردازند.
ويژگي‌هاي اصلي مخالفان و جنگ طلبان را مي‌توان در چند مرود برشمرد: عدم درك درست از دين و حقيقت انسانيت، دنيا طلبي روحيه لجاجت و تعصب.

بايد بين فرهنگ و تفکر و فعاليت اسرائيليان و يهوديان تفاوت قايل شد، هنگام ظهور، امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)ابتدا مردم را راهنمايي و ارشاد مي کند و طبق برخي روايات، الواح تورات و انجيل اصلي را براي يهوديان و مسيحيان مي آورد. ارشادات و اقدامات حضرت مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)و همچنين نزول حضرت عيسي(علیه السلام)و نماز خواندن ايشان پشت سر امام، باعث ميشود عده زيادي از اهل کتاب به امام ايمان آورند. البته عدهاي نيز با امام مي جنگند اينان کساني هستند که زندگي مادي و حيواني را انتخاب کرده اند.صهيونيست هاي فعلي با اين تفکر و فرهنگ کنوني از جمله کساني هستند که با امام مي جنگند ـ البته افرادي از آنان که به طرف حق رجوع نکنند ـ بايد توجه داشت برخي مسایل به صورت کلي براي ما روشن است ولي جزئيات آنها آشکار نيست. از جمله آنها درگيري ها و جنگهاي پس از ظهور است. ما به صورت کلي مي دانيم برخي افراد فاسد و ظالم از جمله برخي از اهل کتاب با امام وارد جنگ مي شوند ولي همه جزئيات اين مسئله روشن نيست.

آنچه در روايات آمده، نماز خواندن حضرت عيسي(علیه السلام)پشت سر امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)است و در اين زمينه دليلي اقامه نشده است. اما با توجه به كثرت جمعيت مسيحيان، اين نماز باعث مي‌شود حقانيت دين اسلام ثابت شود و عده‌ زيادي از مسيحيان به اسلام بپيوندند و اين امر هم سبب پيشرفت بسيار سريع‌تر و قيام حضرت شده و هم جلوي مخالفت و احياناً جنگ را مي‌گيرد.
در مورد بخش دوم سؤال بايد توجه داشت كه اولا ما بر اساس روايات، معتقديم ائمه معصومين از همه انبياي گذشته (به جز پيامبر اسلام) بالاتر بودند. و ثانيا حضرت عيسي(علیه السلام)هر چند پيامبر خدا و صاحب شريعت است. ولي دوره شريعت او پايان يافته و با آمدن دين اسلام دين او نسخ شده است. حضرت مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)نيز در حال حاضر مقام زعامت و پيشوايي را به عهده دارد. و از طرف خداوند به عنوان وصي پيامبر، احياگر دين اسلام بوده و واسطه‌ فيض الهي است. از اين رو نماز خواندن حضرت عيسي(علیه السلام)پشت سر ايشان شگفت آور نخواهد بود.
البته اين نكته فراموش نشود كه در نزد ما مقام امامت از مقام نبوت بالاتر است؛ چنان كه حضرت ابراهيم(علیه السلام)پس از موفقيت در امتحانات الهي به مقام امامت نيز نايل آمد.(بقره، آيه 124).
www.imammahdi-s.com

مقدمه اول: حضرت عيسي(علیه السلام)به نص و تصريح قرآن كريم از دنيا نرفته است و هنوز هم زنده است و خداوند او را به آسمان‌ها برده است«زماني كه دشمنانش مي‌خواستند او را بكشند كس ديگري را اشتباهاً به جاي حضرت عيسي(علیه السلام)به دار آويختند». قرآن در اين مورد مي‌فرمايد: «... وَ ما قَتَلُوهُ وَ ما صَلَبُوهُ وَ لكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَ إِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ اتِّباعَ الظَّنِّ وَ ما قَتَلُوهُ يَقِيناً * بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ ... ؛ ... او را نكشتند و او را به صليب نكشيدند، بلكه اين بر آنان مشتبه شد (كسي شبيه حضرت عيسي كشته شد). و خداوند او را به سوي خود بالا برد... »(نساء158-157).
مقدمه دوم: حضرت عيسي(علیه السلام)قبل از فوتش نزول مي‌كند. چنان كه در بعضي روايات آمده كه حضرت عيسي(علیه السلام)در آخر الزمان از آسمان مي‌آيد و يهود و نصاري در آن روز به وي ايمان مي‌آورند.(ترجه الميزان، ج5، ص220 ذيل آيه 159 سوره نساء).(و ايمان به حضرت عيسي(علیه السلام)مصداق پيدا نخواهد كرد مگر زماني كه ايمان به پيامبر خاتم بياورند. چون حضرت عيسي(علیه السلام)بشارت به آمدن وجود مبارك پيامبر اسلام داده بود.).
مقدمه سوم: اين نزول از آسمان در زمان ظهور حضرت ولي عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)خواهد بود.
حال به اصل سؤال و جواب مي‌پردازيم:
از جله مسائلي كه در روايات ما به آن پرداخته شده است مسئله نزول حضرت عيسي(علیه السلام)از آسمان هنگام ظهور امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)و اقتداي حضرت عيسي(علیه السلام)در نماز به امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)است. اين روايات كه متعدد است هم در كتب شيعه آمده است و هم در كتب اهل سنت. ما به چند روايت بسنده مي‌كنيم.
1. در صحيح مسلم كه از اصلي‌ترين كتب حديثي اهل سنت است آمده است كه جابر بن عبدالله انصاري از پيامبر(صلی الله علیه وآله)نقل مي‌كند كه حضرت فرمودند: «دائماً طايفه‌‌اي از امتم بر حق و ظاهرند تا روز قيامت. سپس فرمود: عيسي بن مريم از آسمان فرود آيد. امير آنها به حضرت عيسي مي‌گويد پيش آي و براي ما امامت كن او در جواب مي‌گويد: «خير به راستي بعضي از شما بر بعضي ديگر امير است به جهت اكرام خدا بر اين امت»».(صحيح مسلم، ج1،ص 137).
2. ابو سعيد خدري از رسول خدا(صلی الله علیه وآله)نقل مي‌كند كه آن حضرت فرمودند: «منا الذي يصلي عيسي بن مريم خلفه؛ از ماست كسي كه عيسي بن مريم به او اقتدا كرده و نماز مي‌گزارد»(مسند احمد، ج1، ص84).
3. امام باقر(علیه السلام)فرمودند: .... خداوند عزوجل به واسطه او دينش را ظاهر مي‌كند. هر چند مشركان به آن كراهت داشته باشند. روي زمين جاي خرابي نيست مگر آن كه آباد مي‌شود. و روح الله عسي بن مريم فرود مي‌آيد و پشت سر او آقامه نماز خواهد كرد(و ينزل روح الله عيسي بن مريم فيصلي خلفه).(بحار الانوار، ج52، ص191، حديث 24).
گفتني است آنچه از روايات استفاده مي‌شود اصل نزول حضرت عيسي(علیه السلام)و نماز‌خواندن ايشان پشت سر امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)است. و در رابطه وقت نزول حضرت عيسي هنگام ظهور، سخني به ما نرسيده است.

در احاديث مهدويت تاييد حضرت مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)هنگام ظهور به چند صورت وارد شده است: 1. تاييد به وسيله ملائكه و فرشتگان الهي؛
2. تاييد به وسيله مؤمنان به خدا و دين؛
3. تاييد به وسيله ترسيدن دشمن از آن حضرت و لشكريان او.
در حديث آمده است: «از امام صادق(علیه السلام)درباره آيه شريفه « أَتى أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ» سؤال شد كه مراد از «امر خدا» چيست؟
آن حضرت در تفسير اين آيه شريفه فرمود: مراد از «امر الله»، امر ما اهل بيت است؛ يعني، قيام قائم ما كه واقع خواهد شد و مراد از «فلا تستعجلوه» آن است كه شما در امر واقع شدن ظهور عجله و بيتابي نكنيد، خداوند در زمان مناسب به سه وسيله آن حضرت را تأييد و ياري مي‌كند: اول به ملائكه الهي كه نازل شده و در جنگ دشمنان امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)را ياري مي كنند. دوم به وسيله مؤمنان(ياران آن حضرت كه از جمله آنها 313 نفر فرمانده سپاه و حلقه‌اي از سپاهيان كه تعداد آنها در بعضي از احاديث حدود ده هزار نفر گفته شده است). سومين چيزي كه خداوند حضرت مهدي را با آن ياري مي‌كند، تا بر دشمن غلبه كند، به وجود آمدن رعب و ترس در دل دشمن است كه باعث تزلزل در روحيه آنان شده و سپاهيان دشمن را در جنگيدن سست و دچار شكست مي‌كند.
اين تأييدات الهي، همان‌هايي است كه پيامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)نيز براي پيروزي بر دشمنان از آنها بهره‌مند شده و هنگام ظهور اوليه اسلام بر دشمن غلبه كردند.

در رابطه با سلاح حضرت اظهار نظر قطعي نمي‌توان كرد. برخي معتقدند: شمشير حالتي نمادين دارد و بيانگر قيام مسلحانه حضرت است، طبق اين نظر سلاحي كه حضرت در قيام خود از آن استفاده مي‌كند، سلاح متعارف روز است. برخي ديگر بر اين باورند كه جنگ واقعاً با شمشير است. اينان براي تبيين چگونگي جنگ، احتمالاتي را مطرح كرده‌اند، براي مثال، عده‌اي سخن از استفاده از معجزه به ميان آورده‌اند و برخي ديگر گفته‌اند: بسياري از سربازان با شنيدن پيام حضرت، دست از جنگ برمي‌دارند و لذا عملا استفاده از بسياري از ابزار، امكان پذير خواهد بود، به هر حال آن چه مسلم است، اين كه سلاح حضرت و يارانش به گونه‌اي است كه فرد بي گناه كشته نمي‌شود.

در پاسخ بايد دو نكته را يادآور شويم:
الف. چون زمان ظهور به هيچ وجه معلوم نيست، پس نمي‌توان گفت حضرت اكنون ظهور خواهد كرد تا بگوييم سلاح‌هاي كنوني از كار خواهد افتاد. واقعاً معلوم نيست حضرت در چه زماني و با چه شرايطي ظهور مي‌كند و در زمان ظهور وضع سلاح‌ها چگونه خواهد بود؟ آيا پيشرفته‌تر خواهد شد؟ آيا بشر به كمال رسيده و قبل از ظهور سلاح‌هاي خطرناك را منهدم خواهد كرد؟ آيا در اثر جنگ‌هاي قبل از ظهور تمام سلاح‌ها تمام خواهد شدو ... ؟
ب.چون در زمان صدور روايات، سلاحي جز سلاح سرد نبود، معنا نداشت كه ائمه(علیهم السلام)در اين مورد سخن بگويند يا پرسشي از آنها شود. بنابراين نمي‌تواند اصولاً چنين حديثي وجود داشته باشد. زيرا بزرگان ما به قدر فهم مردم با آنان سخن مي‌گفتند.
با توجه به دو نكته بالا، نبايد انتظار حديث صريحي را داشت. اما از بعضي از احاديث مي‌توان مطلبي را استفاده كرد، براي نمونه امام باقر(علیه السلام)مي‌فرمايد: «يسير رعب امامه شهراً و خلفه شهراً؛ ترس و رعب به فاصله يك ماه قبل و بعد از امام در حركت است»(بحار الانوار، ج52، ص343، ح91). يعني يك ماه قبل از اينكه امام وارد منطقه‌اي شود، ستمگران و سپاهيان شان را وحشت و ترس فرا مي‌گيرد. از طرفي شرط اوليه استفاده از توان و تجهيزات، داشتن روحيه و قدرت پر اقدام است. وقتي كسي بترسد، هيچ كاري نمي‌تواند انجام دهد. هم چنين امكان دارد سپاهيان دشمن وقتي كلام دلنشين امام را بشنوند، از فرماندهان ظالم خود سرپيچي كرده و از اين سلاح‌ها استفاده نكنند.

اين كه سلاح حضرت و يارانش، هنگام ظهور چه خواهد بود، امري است كه حقيقت آن براي ما روشن و آشكار نيست؛ چرا كه ترسيم صحيح و دقيقي از آينده براي ما قابل تصور نيست. لذا تعيين و مشخص كردن نوع سلاح، امكان ندارد. البته در اين ميان چند نكته قابل دقت و تأمل است:
الف. رواياتي كه در آنها به «سيف، (شمشير)» اشاره شده، لزوماً به معناي آن نيست كه نوع سلاح حضرت، شمشير است؛ بلكه معناي اولي و درست آن، اين است كه قيام امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) مسلحانه است. اگر مراد روايات واقعاً «شمشير» باشد معناي آن اين است كه قيام مسلحانه، با شمشير خواهد بود. اين معناي دوم، البته محل ترديد است.
ب. هر چند در دوران حضرت، علم شكوفا مي‌شود و مردم به كمك آن، به درستي از مواهب الهي استفاده مي‌كنند، ولي اين شكوفايي، لزوماً به معناي تأييد و تكميل شكوفايي و پيشرفت صنعتي مردم در دوران غيبت نيست. به بيان ديگر، هر پيشرفتي قابل پذيرش و ادامه نيست، از جمله پيشرفت در صنايع جنگي كه روح حاكم بر آن، بر اساس تسلط بيشتر عده‌اي قليل بر منابع طبيعي و عمومي دنيا و استثمار آن به نفع خود است. طبيعي است اين پيشرفت، در نظام مهدوي ـ كه بر اساس صلح و عدالت است ـ جايي ندارد و حضرت نيز نيازي به استفاده از سلاح‌هاي مدرن و فوق مدرن ندارد.
ج. پيروزي در جنگ و غلبه بر دشمن، تنها با تكيه بر سلاح و ادوات جنگي نيست؛ بلكه درايت و فرماندهي درست نيز شرط است. امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)از درايت و فرماندهي خود كه از علم الهي سرچشمه گرفته است، بهره مي‌برد. علاوه بر آن كه حضرت، علاوه بر امداد‌هاي غيبي و ملائكه، مجهز به لشكر رعب است و خداوند، وحشتي در دل دشمنان او مي‌افكندكه توان درست فكر كردن و بهره‌بردن از تجهيزات را از دست مي‌دهند. پيامبر اسلام(ص)، نيز در جنگ‌هاي خود، مؤيد به اين ابزار‌ها بود(مانند جنگ بدر و احزاب) و بر دشمنان پيروز شد.
د. نوع حركت جنگي و ابزار‌ها، به گونه‌اي است كه فقط دشمنان نظامي را از پاي درمي‌آورد نه آن كه به مردم عادي آسيب برساند. به عبارت ديگر، عدالت رعايت شده و فقط كساني كه به جنگ برخاسته‌اند كشته مي‌شوند؛ نه اين كه خوب و بد و مردم غير نظامي نيز به قتل برسند؛ چنان كه در سلاح‌هاي متعارف امروزي، چنين است.
هـ . از روايات استفاده مي‌شود بين حضرت و دشمنان، جنگ و درگيري رخ مي‌دهد و طرفين كشته مي‌دهند؛ يعني، علاوه بر آن كه لشكريان دشمن تار و مار مي‌شوند، عده‌اي از ياران امام نيز به شهادت مي‌رسند. بنابراين، نوع سلاح‌ها بايد به گونه‌اي باشد كه براي طرفين، استفاده جنگي از آن امكان پذير باشد.
سخن آخر آنكه بررسي سلاح، از مسائل مهم مهدويت نيست و لذا دانستن آن اهميت چنداني ندارد و كنكاش در آن نيز نتيجه نمي‌دهد.
بي مناسبت نيست به برخي احتمالات اشاره كنيم:
1. حضرت با شمشير قيام مي‌كند، ولي با قدرت اعجاز بر دشمنان غلبه مي‌كند؛
2. حضرت با شمشير قيام مي‌كند، ولي با تسلط بر مراكز تصميم گيري و از كار انداختن وسايل آنان، بر دشمن غلبه مي‌كند؛
3. حضرت با شمشير قيام مي‌كند، ولي نوع شمشير، ويژه است به گونه‌اي كه اگر بر كوه بزند آن را متلاشي مي‌كند؛
4. پيروزي اصلي حضرت، بر اساس اقبال عمومي مردم و افتادن رعب در دل دشمنان است، به گونه‌اي كه نمي‌توانند از ابزار خود بهره ببرند؛
5. با توجه به جنگ‌ها و آشوب‌هاي قبل از ظهور اين سلاح‌هاي مدرن، نابود مي‌شود؛
6. با گسترش عقل و خرد آدميان، آنان خود، اين سلاح‌ها را كنار مي‌گذارند؛
7. حضرت، از همين سلاح‌هاي مدرن بهره مي‌برد؛
8. سلاح حضرت، مافوق اين سلاح‌ها است.
البته اينها فقط صرف احتمال است و نمي‌توان به آنها اطمينان كرد.

این كه سلاح حضرت و يارانش، هنگام ظهور چه خواهد بود، امري است كه حقيقت آن براي ما روشن و آشكار نيست؛ چرا كه ترسيم صحيح و دقيقي از آينده براي ما قابل تصور نيست. لذا تعيين و مشخص كردن نوع سلاح، امكان ندارد. البته در اين ميان چند نكته قابل دقت و تأمل است:
الف. رواياتي كه در آنها به «سيف، (شمشير)» اشاره شده، لزوماً به معناي آن نيست كه نوع سلاح حضرت، شمشير است؛ بلكه معناي اولي و درست آن، اين است كه قيام امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف)مسلحانه است. اگر مراد روايات واقعاً «شمشير» باشد معناي آن اين است كه قيام مسلحانه، با شمشير خواهد بود. اين معناي دوم، البته محل ترديد است.
ب. هر چند در دوران حضرت، علم شكوفا مي‌شود و مردم به كمك آن، به درستي از مواهب الهي استفاده مي‌كنند، ولي اين شكوفايي، لزوماً به معناي تأييد و تكميل شكوفايي و پيشرفت صنعتي مردم در دوران غيبت نيست. به بيان ديگر، هر پيشرفتي قابل پذيرش و ادامه نيست، از جمله پيشرفت در صنايع جنگي كه روح حاكم بر آن، بر اساس تسلط بيشتر عده‌اي قليل بر منابع طبيعي و عمومي دنيا و استثمار آن به نفع خود است. طبيعي است اين پيشرفت، در نظام مهدوي ـ كه بر اساس صلح و عدالت است ـ جايي ندارد و حضرت نيز نيازي به استفاده از سلاح‌هاي مدرن و فوق مدرن ندارد.
ج. پيروزي در جنگ و غلبه بر دشمن، تنها با تكيه بر سلاح و ادوات جنگي نيست؛ بلكه درايت و فرماندهي درست نيز شرط است. امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)از درايت و فرماندهي خود كه از علم الهي سرچشمه گرفته است، بهره مي‌برد. علاوه بر آن كه حضرت، علاوه بر امداد‌هاي غيبي و ملائكه، مجهز به لشكر رعب است و خداوند، وحشتي در دل دشمنان او مي‌افكندكه توان درست فكر كردن و بهره‌بردن از تجهيزات را از دست مي‌دهند. پيامبر اسلام(ص)، نيز در جنگ‌هاي خود، مؤيد به اين ابزار‌ها بود(مانند جنگ بدر و احزاب) و بر دشمنان پيروز مي شدند .

اين کشور متعلق به امام زمان(ع) است؛ يعني، عموم مردم آن شيعه و از محبان اهل بيت(ع) هستند. ايران مرکز صدور معارف و آموزه هاي شيعه است. به همين جهت مناسب است در اينجا سيماي ايران را در آخر الزمان و هنگام ظهور بررسي کنيم.
با توجه به روايات مي‌توان شرايط ايران را تا حدودي اين گونه ترسيم كرد: "دانش و معارف دين اسلام و مكتب تشيع، از ايران و قم، به جهانيان صادر مي‌شود. لذا موقعيت علمي ايران ممتاز است و اصلي ترين مركز دين اهل بيت(ع) خواهد بود. در روايتي از وجود مقدس امام صادق(ع) نقل شده است: "به زودي، كوفه، از مؤمنان خالي مي‌گردد و دانش مانند ماري كه در سوراخش پنهان مي‌شود، از آن شهر رخت برمي‌بندد؛ سپس علم ظاهر مي‌شود در شهري به نام قم؛ آن شهر معدن علم و فضل مي‌گردد(و از آنجا به ساير شهر‌ها پخش مي‌شود) به گونه‌اي كه باقي نمي‌ماند در زمين جاهلي نسبت به دين، حتي زنان در خانه‌ها. اين قضيه نزديك ظهور قائم(ع) واقع مي‌شود ... علم، از قم به ساير شهر‌ها در شرق و غرب پخش مي‌شود و حجت بر جهانيان تمام مي‌شود به گونه‌اي كه در تمام زمين، فردي پيدا نمي‌شود كه دين و علم به او نرسيده باشد. بعد از آن قائم، قيام مي‌كند و سبب انتقام خدا و غضب او بر بندگان(ظالم و معاند) مي‌شود؛ زيرا، خداوند انتقام (و عذاب) بر بندگان روا نمي‌دارد، مگر وقتي كه حجت را انكار كنند"(بحار الانوار، ج 57و60، ص213).
خيزش و جنبشي بزرگ براي دعوت مردم به طرف دين، در ايران روي مي‌دهد. از امام كاظم(ع) نقل شده است: "مردي از اهل قم، مردم را به سوي حق دعوت مي‌كند. گروهي، دور او اجتماع مي‌كنند كه مانند پاره‌هاي آهن‌اند و باد‌هاي تند(حوادث) نمي‌تواند آنها را از جاي بركند. از جنگ خسته نمي‌شوند و كناره‌گيري نمي‌كنند و بر خدا توكل مي‌كنند. سر انجام، پيروزي براي متقين و پرهيزكاران است".(بحار، ج60، ص216، ح37).
گويا اين حركت، همان حركتي است كه از امام باقر نقل شده است: "گويا مي‌بينم گروهي از مشرق زمين خروج مي‌كنند و طالب حق هستند، اما به آنان پاسخ داده نمي‌شود. مجدداً برخواسته‌ي خود تاكيد مي‌كنند ولي جواب نمي‌شنوند. پس چون چنين ديدند، شمشير‌ها را به دوش مي‌كشند، در مقابل دشمن مي‌ايستند تا حق به آنها داده مي‌شود، اما اين بار قبول نمي‌كنند بلكه قيام مي‌كنند و نمي‌دهند آن را (پرچم قيام را) مگر به صاحب شما(اما زمان(ع))".(بحار الانوار، ج52، ص243، ح116).
خروج سيد حسني و خراساني را كه در روايات به آنها اشاره شده، مي‌توان در اين باره دانست. بنابراين، موقعيت اجتماعي آن روز ايران حركت به سوي حق طلبي و دعوت به آمادگي براي ظهور است.
در بستر اين جامعه نيز ياران حضرت شكل مي‌گيرند. در حديثي از امام صادق(ع) نقل شده است: "قم را قم ناميدند، چون اهل او، اجتماع مي‌كنند با قائم آل محمد(ص) و با او قيام مي‌كنند و او را ياري مي‌كنند".(بحار الانوار، ج 57و 60، ص216، ح38).
در رواياتي كه به نام ياران و شهر‌ها اشاره دارد، شهر‌هاي متعددي از ايران ذكر شده است. خلاصه آن كه ايران، مركز صدور دين و معارف اهل بيت است و زمينه‌سازي براي ظهور مي‌كند.
در برخي از روايات اهل بيت(ع) به حضور فعال عجم در سپاه و ارتش مخصوص امام مهدي(ع) اشاره شده است. البته مقصود از عجم ملت‌هاي غير عرب است، ولي به احتمال زياد بيشترين مصداق آن در عصر ظهور، ايرانيان خواهند بود به ويژه كه مركز ثقل شيعه در ايران است.
مجموعه روايات وارده در مورد ايرانيان نشان مي‌دهد كه اين گروه زمينه‌سازان حكومت حضرت مهدي(ع) در جهان هستند و بيشترين تأثير را در روند استقرار حكومت آن خورشيد عالم‌تاب دارند و در حقيقت حضرت مهدي(ع) به همراه ياران از جمله ايرانيان با دشمنان به مبارزه برمي‌خيزد.
اما سيماي قيام حضرت به صورت خلاصه چنين است:
با توجه به روايات به صورت خلاصه مي‌توان چنين گفت:
وقتي مردم جهان آماده پذيرش حضرت شدند، با ديدن علايم ظهور نگاه‌ها متوجه مكه مي‌شود. حضرت مهدي(عج) با اذن و امر خدا همراه با 313نفر از ياران در مسجد الحرام ظاهر مي‌شوند و با معرفي خود ظهور را اعلام كرده و مردم را به سوي خدا و پيروي از خود دعوت مي‌كند. با اعلام ظهور، ياران ديگر حضرت نيز به طرف مكه حركت مي‌كنند تا اينكه جمعيت ياران به ده هزار نفر مي‌رسد و حضرت خروج مي‌كند. مكه را به تصرف در مي‌آورد و پس از اصلاح امور به طرف مدينه حركت مي‌كند. با تصرف اين شهر و اصلاح امور آن به سمت عراق به راه مي‌افتد. البته در طول حركت ياران ديگري نيز به سپاه حضرت افزوده مي‌شود. در عراق پس از ارشاد و راهنمايي، به جنگ با معاندان و لشكر ظالم سفياني مي‌پردازد كه در نهايت به پيروزي حضرت و كشته شدن سفياني و سپاه او مي‌انجامد. سپس حضرت براي فتح بيت المقدس اقدام مي‌كند. نزول حضرت عيسي(ع) و نماز خواندن ايشان پشت سر امام مهدي(ع) باعث مي‌شود افراد زيادي از اهل كتاب به اسلام گرايش پيدا كنند و سر انجام با فرستادن ياران به نقاط مختلف عالم و فتح آن ، پيروزي نهايي براي اسلام رقم مي‌خورد.

حركت عمومي كشورها و جوامع به سمت وحدت و هم گرايي و به عبارت ديگر، توجه به تشكيلات بين المللي و اتحاديه‌هاي منطقه‌اي و فاصله گرفتن از جزء گرايي، ملت‌ها را به اين نتيجه رسانده كه براي آينده بهتر بايد مرز‌ها را به حداقل رساند و جهان را دهكده‌اي كوچك دانست. طبعاً، اين پديده نياز به يك قانون عمومي و بين المللي را تشديد مي‌كند. اين رويداد، آمادگي مردم را براي پذيرش يك حاكميت فراگير، بيشتر كرده است.
ظهور انقلاب اسلامي كه منادي و معرف حقايق اسلام(در حد ممكن) بود، باعث توجه بيشتر جهانيان به اسلام شد و روحيه كفر ستيزي و مبارزه با ظلم در ميان ملت‌ها، به ويژه مسلمانان بيشتر شده است؛ به گونه‌اي كه اصول‌گرايي اسلامي، يكي از جرياناتي است كه منافع غرب را به خطر انداخته است. برخي از علما نيز معتقدند: همان گونه كه غيبت دو مرحله‌اي بود و غيبت صغرا براي ايجاد آمادگي مردم براي ورود به غيبت كبرا لازم بود؛ همين طور ظهور نيز ممكن است دو مرحله‌اي باشد و با ظهور صغرا ـ كه در انقلاب اسلامي ايران تجلي يافته ـ مردم با حقيقت قيام امام زمان(علیه السلام) آشنايي بيشتري پيدا كرده و براي ظهور اصلي و قيام جهاني حضرت آماده مي‌شوند.

در روايات، براي آن كه چرا روز جمعه روز ظهور است دليل خاصي مطرح نشده است. اما روز جمعه به علت ويژگي‌هايي كه دارد مي‌تواند به عنوان روز ظهور انتخاب شود:
ـ روز جمعه بهترين روز ايام هفته بوده و روز عيد مسلمين است؛
ـ روز جمعه روز رحمت است زيرا عذاب الهي از اهل عذاب(در عالم برزخ) برداشته مي‌شود.
ـ روز جمعه روزي است كه محبان امام زمان(علیه السلام) با خواندن دعاي ندبه آمادگي بيشتري براي امر ظهور دارند.