راسخون / مقالات موضوعی / پزشكي سلامت / طب سنتی و گیاهی / آنغوزه
آنغوزه
نويسنده:سحر شهنازى
گياهى است پايا، كركدار با ساقه اى به ارتفاع ۲۰۰-۱۰۰ سانتى متر، زرد فام، در طول شيار دار، برگ هاى قاعده اى تقريباً دو بار شانه اى با حاشيه بدون دندانه يا اندكى لب دار. برگ هاى بخش پائينى ساقه ۴-۳ بار شانه اى كركدار. گلبرگ ها به رنگ زرد و بدون كرك. ميوه ها تخم مرغى يا كشيده و بدون كرك هستند. آنغوزه اولئوگم رزين تراوش شده از ريزوم و ريشه گياه است كه در اثر تيغ زدن مكرر از قاعده و ريشه ضخيم گوشتدار گياه به صورت شيره شيرى رنگ با بوى بسيار قوى خارج مى شود. با آنكه بر اثر تيغ زدن مكرر خروج شيرابه بطئى مى گردد معهذا بهترين نوع آن هميشه از تيغ زدن آخر به دست مى آيد. آنغوزه به اشكال مختلف در بازار تجارت عرضه مى شود ولى دو نوع فراوان آن به شرح زير است:
نوع اشكى- نادرترين و مرغوب ترين نوع آنغوزه است. غالباً به شكل مدور يا مسطح به ابعاد ۳-۵/۰ سانتى متر داراى رنگ سفيد خاكسترى، زرد گرفته يا قهوه اى مايل به قرمز است.
نوع توده اى- رايج ترين فرم تجارتى است كه از قطعات اشكى معمولاً همراه ناخالصى هايى مانند ذرات ميوه، ريشه و ماسه، خرده هاى برگ و غيره، تشكيل مى شود و به فرم توده اى درآمده و به رنگ هاى متفاوت زرد، قرمز قهوه اى و خاكسترى قهوه اى نمايان مى شود.
آنغوزه داراى بوى قوى شبيه سير و طعم تلخ گزنده وگس است. جمع آورى در مناطق گرمسيرى از اوايل ارديبهشت و در مناطق ديگر از اواسط خرداد ماه آغاز مى شود. در هر حال طول دوره بهره بردارى به ۱۰۰ روز مى رسد. اين گياه بومى شرق ايران و غرب افغانستان و داراى انواع تلخ و شيرين است. آنغوزه تلخ در استان هاى كرمان و فارس و آنغوزه شيرين در استان هاى يزد و خراسان مى رويد.
آنغوزه داراى ۲۰-۴ درصد روغن فرار، ۶۰-۴۰ درصد رزين و ۲۵ درصد صمغ است. روغن فرار داراى رنگ زرد با بوى تند شبيه بوى سير است. قسمت عمده مواد موجود در روغن فرار را تركيبات سولفيدى كه اكثراً به فرم دى سولفيد است تشكيل مى دهند.
آنغوزه داراى اثر ضد اسپاسم و بادشكن است و در رفع بيمارى هاى تنفسى و دستگاه گوارش با منشاء عصبى استفاده مى شود. همچنين به عنوان ادويه در مواد غذايى مصرف دارد. در طب گذشته از آنغوزه به عنوان ضد التهاب و در درمان التهاب گلو و رفع گرفتگى صدا استفاده مى شده و همچنين براى آن خاصيت بادشكن قائل بوده اند.
http://rasekhoon.net/article/show-2663.aspx
تمامی حقوق این پایگاه متعلق به موسسه فرهنگی و هنری نور راسخون وابسته به سازمان اوقاف و امور خیریه می باشد.