زندگى پيامبر اكرم(ص) در نـوشته هاى بـى شمار, از ابعاد گوناگـون بـررسـى شـده است. در ايـن نـوشتار تلاش شـده از ديـدگاه امـور خانوادگى به ايـن مساله توجه شود, زيرا پيامبر اكرم(ص) نه تنها همسران متعدد داشته ـ و ايـن خود طبعادر محيط خانه مشكل ساز است ـ بلكه برخى از آن زنان از ويژگيهاى روحى خاصى برخـورداربـودند كه حتـى جنگ بزرگـى نظير جمل رارهبرى كرده و در ميدان جنگ حاضر شـده و در امـور ريز و درشت دخـالت مـى كـردند.
به هميـن جهت براى هر مسلمانـى شايسته است بداند پيامبر اكرم(ص) در خانه, بـا همسـران چه بـرخـوردى داشتنـد. آيا خـانه پيامبـر اكرم(ص) هر روز پر از نزاع, زد و خـورد و حرفهاى ناشايست بـود؟ آيا زنان ـ از آن رو كه ايشان پيامبـر خدا و حكم او حكـم خـدا و داراى لشكر و امكانات و فرماندهى بود, كاملا تسليـم او بـودند و هيچ تخلفـى نمى كردند و تنشـى در خانه وجـود نداشت؟ يا اينكه از طرف همسران يا برخـى از آنان پيـوسته سعى در ايجاد نزاع, اختلاف و درگيرى بـود, ولى آن حضرت با گذشت, محبت و بزرگوارى, آنان را شرمنده مى ساخت و از همين راه توانسته بود چنديـن همسر را اداره كند, بدون اينكه نياز باشد وقت خـود را صرف دعواهاى خانـوادگـى كند و يا اينكه آنان را مجبـور كند در نكاح او باقـى باشنـد, و نيز بـدون اينكه بـا امكـانات مـادى فـراوان, آنان را به سكـوت بكشاند; همچنيـن بـدون اينكه نياز باشد آزادى آنان را محدود يا شخصيت آنان را تحقيـر كنـد; بلكه آنچنـان اخلاق حسنه و كـرامت و بزرگوارى او بر خانه سايه افكنده بـود كه همگان را تسليـم خـود ساخته بـود و حتـى هنگامى كه برخى از همسران تـوطئه عظيمى عليه او تـدارك ديدند و خداوند پيامبر اكرم(ص) را از آن تـوطئه آگاه ساخت, آن حضرت(ص) تنها قسمتى از ماجرا را براى آنان بازگـو كرد و با بزرگوارى تمام از گفتـن بقيه مراحل تـوطئه خـوددارى كرد و حتى آنان را به خاطر تـوطئه مـورد عتاب, طلاق و غيره قرار نداد.
به هر حال در ايـن سلسله نـوشتار سعى بـر نشان دادن سازگاريها و بزرگـواريهاى پيـامبـر اكـرم(ص) در خـانـواده است. در انتخـاب نمونه ها تلاش شده است مـواردى ذكر شـود كه از مسلمات تاريخ و يا داراى شاهـد قرآنى است و هر دو گروه شيعه و سنـى به گـونه اى آن را بيان كرده باشند.
به اميد اينكه همگان از اخلاق كريمه و رفتار بزرگـوارانه پيامبر اكرم(ص) درس بيامـوزيـم و با پياده كردن اندكـى از آن روشها به زندگى خانـوادگـى طراوت بخشيم و از نزاعهاى بيهوده بپرهيزيـم و سعى كنيم بـر خـوبيهاى خـود بيفزاييـم و از بـديها دورى كنيـم.
قبل از شروع بحث, ذكر يك نكته بسيار ضرورى به نظر مـى رسـد و آن اينكه توجه داشته باشيـم در امور اجتماعى نمى تـوان علتها را از يكـديگر كاملا جـدا كـرد و سهم هر علت را در معلـول و در حـوادث بعدى به طـور كامل, رديابى كرد. در آزمايشگاهها و علـوم طبيعى, همه عوامل و شرايط را ثابت مـى كننـد و تنها يكـى را متغير قرار مى دهند و اثر آن را بررسى مى كنند. در آزمايش بعدى ايـن عامل را ثابت و عامل ديگرى را متغير قرار مى دهند; اما در بررسـى امـورى كه مربـوط به جامعه انسانى است, عوامل به دست ما نيست, تا برخى را ثابت و بـرخـى را متغير قرار دهيـم. از طـرف ديگر بشـر چـون داراى ذهـن و عقل و شعور است, براى خـود بـرنامه ريزى مـى كنـد و آنها را از ديگران مخفـى مى كند. گاه در گير و دار مسايل روزمره حـوادثى پيـش مىآيد كه مـوجب مى شـود پرده از اسرار كنار رود و درون وى آشكـار شـود, ولـى بسيارى از مكنـونات و اسـرار افـراد پيـوسته مخفـى مـى مانـد. در حالـى كه ايـن بـرنامه ها و تصميمهاى درونى, اثرات فراوانى در خارج گذاشته و كارهاى مختلفـى بر اساس آن انجام گـرفته, ولى انگيزه و علت اصلـى ايـن كارها ظاهر نشـده است. براى نمونه هر كـس مى تـواند به زندگى شخصى خود سرى بزند و يا زنـدگينامه برخـى سياستمـداران شكست خـورده را ـ كه در اواخر عمر نوشته اند ـ مطالعه كند.
عكـس ايـن مساله نيز ممكـن است, يعنـى حادثه اى در زمانـى اتفاق مى افتد, ولى عوامل آن بر ما پـوشيده است و نمى دانيـم چرا چنيـن حادثه اى اتفاق افتاده است.
در بررسـى سازگاريهاى پيامبـر(ص) با همسـرانـش و اعمال و رفتار آنان باپيامبر اكرم(ص) همه ايـن امور وجود دارد; خصوصا با گذشت هزار و چهار صد سال و نيز وجـود دستهاى مرمـوزى كه پيوسته براى حمايت از شخصـى و منكـوب كـردن شخص ديگرى در طـول تاريخ دست به كار است, يافتـن عوامل و نقش هر يك و بررسى و توجيه هر كار, با مشكلات بسيارى مواجه است.
در ايـن نـوشتـار بـراى اينكه مشكلـى بـر مشكلات افزوده نشـود و حتـى المقـدور در حل مشكلات و آسان كردن آنها تلاش شـود, سعى شـده است در هنگام بررسى هر عامل, از ساير عوامل چشـم پـوشى شود و آن عامل در وقت و جاى مناسب خـود بررسى شـود. به عبارت ديگر اگرچه جامعه و تاثيـرات افـراد در يكـديگـر به صـورت آزمايشگاه علـوم طبيعى نيست, ولـى سعى شده است هنگام بررسـى براى سهولت در فهم, نظيـر آزمايشگاه عمل شـود. همچنان كه سعى شـده است حـوادثـى كه ناگهان به وقـوع مى پيوست, تحليل شـود و عوامل مخفى آن با تـوجه به قراين و شواهد روشن شود.