اکثر زنان حامله در مورد درد زايمان و نحوه ي برخورد با آن نگران هستند و ليکن خوشبختانه روشهاي مختلفي وجود دارند که مي توانند در ضمن حفظ سلامت و تأمين راحتي مادر، موجب کاهش دردهاي زايمان شوند.

علت دردهاي زايمان چيست؟

در مرحله ي اول زايمان، به منظور باز شدن دهانه ي رحم و نازک شدن آن ، رحم داراي انقباضاتي است. انقباضات رحمي منجر به کم خوني عضله رحم و در نتيجه ايجاد درد مي شوند. در مرحله ي دوم زايمان، درد، ناشي از فشار سرجنين به مثانه، روده و يا ديگر اعضاء لگني به هنگام خروج ازلگن است.

عواملي که مي توانند شدت درد زايمان را کم کنند کدامند؟

*کاهش نگراني و ترس مادر
*تجربه قبلي مطلوب
*آموزشها ي دوران بارداري و شرکت در کلاسهاي آمادگي زايمان
*حمايت اطرافيان، ماما و پزشک عامل زايمان
*انواع روشهاي دارويي و غير دارويي کاهش درد

روشهاي غير دارويي کاهش درد:

1-کلاسهاي آموزشي و آمادگي زايمان:
اين کلاسها با آموزش در زمينه تغييرات طبيعي دوران بارداري و زايمان به خانم بار دار و همسر وي مي آموزند که بارداري و زايمان بيماري نبوده و پديده هاي طبيعي اند و بدين طريق با افزايش آگاهي زن احساس درد را کاهش مي دهند.
2-روش ديک ريد DICK - Read
در اين روش مادر بر اساس شناخت از علت دردهاي زايمان، مشخصات اين دردها و چگونگي انجام زايمان همچنين با تغذيه ي مناسب، محافظت در برابر بيماريها و ورزش، بر ترس غلبه مي نمايد. کلاسهاي روش ديک - ريد بر ورزش، روشهاي تنفسي مخصوص و تمرينات تقويت عضلات استوار است، تمرينات فوق الذکر در حين زايمان با کمک همسر و يا يک همراه (مثلاً مادر فرد) اجرا مي شود.
3-روش لاماز
در روش لاماز، خانم بار دار ياد ميگيرد که با شناخت عملکرد بدن و انجام تنفس مناسب و بکارگيري صحيح عضلات در هنگام درد، درد را کنترل کند، همراه وي نيز با جلب توجه وي به موارد مورد علاقه اش او را ياري مي کند. تشويق به تنفس باعث از بين رفتن فشار و ايجاد احساس خوب مي شود.
4-آب درماني
آب خاصيت التيام بخشي دارد استفاده از حمام، دوش، استخر و يا وان آب روشهاي مفيدي هستند که در آب درماني جهت کاهش درد زايمان بکار مي روند. آب درماني کشش عضلاني مي دهد و درد و اضطراب را کم مي کند.
5-آروماتراپي يا بودرماني:
اين مواد به صورت روغن جهت ماساژ استفاده مي شود و يا به صورت محلول در آب است که به حوله مرطوبي ماليده و بر روي صورت بيمار مي گذارند يا کف دست او مي مالند. در تمام اين حالات زن بو را استشمام مي کند. اين مواد مختلفند اما آنچه در مامايي استفاده مي شود عبارتند از مريم گلي، بابونه، اسطوخودوس که مسکن آرام بخش بسيار عالي جهت ايمان است.
6-طب فشاري:
با اعمال فشار در مناطقي از بدن که در کلاسهاي مربوطه آموزش داده مي شود درد زايمان را کاهش مي دهند. فشار مي تواند بوسيله يک پارچه يا انگشتها ايجاد شود.
7-گرما يا سرما درماني:
گرما سبب خون رساني بهتر به عضلات شده و گرفتگي عضلات کاهش مي يابد، در نتيجه باعث کاهش درد مي شود. استفاده از پتوي گرم کمپرس آب گرم راه هاي کاهش درد در اين روش هستند. سرماي سطحي در قسمت پايين پشت کمر يا پرينه استفاده مي شود. سرما براي درد مفاصل و درد عضلاني، اسکلتي مفيد است.
8-موزيک درماني:
موسيقي مي تواند سبب آرامش خانم حامله در هنگام دردهاي زايماني شود. زائو مي تواند نوار موسيقي مورد علاقه خود را خود به زايشگاه بياورد و به آن يا موسيقي صداي امواج دريا گوش دهد.
روشهاي مختلف ديگر نظير استفاده از طب سوزني، روش تنس، ماساژ و فشار ملايم، تمرکز نمودن و... نيز وجود دارند که با نظر پزشک يا ماما قابل انجام هستند.

روشهاي دارويي کاهش درد:

اين روشها عمدتاً براساس استفاده از دارو بوده و توسط پزشک و با نظر وي قابل انجام هستند.
1-تزريق داروهاي عضلاني:
تزريق عضلاني داروهايي نظير پتدين درد را تخفيف مي دهد و موجب آرامش زائو مي گردد.
2-تزريق وريدي داروهاي مخدر:
تزريق پتدين يا داروهاي مشابه در وريد نيز موجب بي دردي مي گردد.
3-تزريق کنار نخاع:
تزريق دارو در مايع اطراف نخاع را گويند.
4-تزريق خارج از نخاع:
اين نوع بيحسي اگر به خوبي اجراء شود روشي بي خطر و بدون عارضه است و درد زايمان را بطور کامل بر طرف مي نمايد.
5-روش استنشاق:
گاز انتونکس گازي ضد درد و بي خطر است که با استنشاق آن از طريق ماسک در مادر حالت سستي، رخوت و بي دردي به وجود مي آيد.