پوكى استخوان كه روزگارى فقط مربوط به سالمندان شناخته مى شد اكنون به سبب رژيم هاى غذايى نادرست و تغييراتى كه در شيوه زندگى ما ايجاد شده نسل هاى جوان تر را نيز تهديد مى كند به طورى كه امروز يك سوم زنان بالاى ۵۰ سال را مبتلا ساخته است. پوكى استخوان علاوه بر عوارضى چون درد و ناتوانى مى تواند يك بيمارى كشنده باشد. مطالعاتى كه در انگلستان بر روى اين بيمارى انجام گرفت نشان مى دهد از هر چهار زنى كه به سبب شكستگى لگن در نتيجه پوكى استخوان به بيمارستان ها مراجعه مى كنند يك نفر هرگز بهبود نمى يابد.
پوكى استخوان كه معناى نام لاتين آن «استخوان هاى پرمنفذ» است نوعى بيمارى استخوانى است. استخوان ها كه اسكلت بدن ما را تشكيل مى دهند داراى يك جداره خارجى سخت با بافت داخلى محكم و قوى متشكل از كولاژن (پروتئين)، نمك هاى كلسيم و ساير موادمعدنى هستند. استخوان عضوى زنده است و به طور مستمر در حال تغيير و نوسازى است. در طول زندگى سلول هاى استخوانى قديمى و كهنه دائماً با سلول هاى جوان و جديد جايگزين مى شوند. پوكى استخوان اين روند جايگزينى سلول هاى كهنه با جوان را متوقف مى كند. اين بيمارى اغلب همه استخوان هاى اسكلت بدن را فرا مى گيرد اما در بيشتر موارد موجب بروز شكستگى در استخوان مچ، بازو، ستون فقرات و لگن مى شود.
اين بيمارى با ناتوان كردن بدن در نوسازى جدار بيرونى استخوان ها موجب شكننده شدن آنها مى شود و از اين رو فرد مبتلا را در معرض شكستگى هاى پيشرفته و شديد استخوانى بر اثر زمين خوردن يا ضربات بسيار جزيى قرار مى دهد.
زنان به ويژه پس از يائسگى پرريسك ترين گروه جامعه در برابر پوكى استخوان هستند زيرا پس از يائسگى بدن تولد هورمون زنانه استروژن را متوقف مى كند در حالى كه وجود اين هورمون براى ساخت استخوان هاى سالم ضرورى است. به همين دليل زنانى كه به علل گوناگون تحت عمل جراحى خارج كردن رحم قرار گرفته اند نيز در برابر اين بيمارى آسيب پذيرتر از سايرين هستند.
پوكى استخوان در عصر ما قربانيان جوان را نيز تهديد مى كند. حتى كودكانى كه نوشابه هاى گازدار را به شير ترجيح مى دهند در ميان قربانيان كم سن و سال اين بيمارى هستند. تحقيقاتى كه در ايالات متحده بر روى افزايش ۴۲ درصدى شكستگى بازو در جوانان نسبت به دهه ۱۹۷۰ انجام شده علت اين افزايش را كمبود كلسيم در رژيم غذايى روزانه آنها مى دانند.
رژيم غذايى متداول در عصر ما مملو از غذاهاى حاضرى كم خاصيت و مواد قندى و چربى فراوان است و با رژيم سالم نياكانمان كه اغلب از شير و ماست و مواد لبنى سالم و تازه و سبزيجات متنوع تشكيل مى شد فاصله زيادى دارد. به همين سبب افراد خيلى زودتر و حتى در سنين جوانى دچار كمبود كلسيم و به تبع آن پوكى استخوان مى شوند.اما گنجاندن كلسيم به ميزان كافى براى سلامتى در رژيم غذايى مى تواند ما را از پوكى استخوان در امان نگاه دارد و خوشبختانه گروه وسيعى از مواد غذايى حاوى كلسيم هستند. شير، پنير و سبزيجات خاصى مثل اسفناج منبعى غنى از اين ماده ضرورى هستند.
اغلب انواع ماهى هاى تازه و حتى كنسرو شده مملو از كلسيم هستند. ماهى ها علاوه بر آن حاوى ويتامين D نيز هستند كه حضور آن در بدن براى جذب كلسيم حياتى است.ورزش هم براى افزايش تراكم استخوان ها ضرورى است. ورزش هاى پرتحرك مانند دويدن از بهترين رشته هاى ورزشى براى تحريك نوسازى استخوان ها هستند.بلند كردن وزنه هاى كوچك نيز براى اين توصيه مى شود ضمن آنكه اين ورزش ها حتى نياز به صرف زمان طولانى در ورزشگاه هاى مجهز ندارند بلكه به راحتى قابل اجرا هستند. براى تقويت مچ و بازو كه بيش از ساير قسمت هاى بدن در معرض اين نوع شكستگى ها قرار دارند مى توان از فنرهاى مخصوص تقويت اين اعضا بهره گرفت.
با رعايت يك رژيم غذايى سالم و ورزش مستمر همچنين ايجاد اين عادات سلامتى بخشى و حياتى در شيوه زندگى خود مى توانيم موجب تحريك استخوان سازى در بدن و بالا بردن تراكم استخوان ها شده و با حفظ اين عادات در سنين پيرى پوكى استخوان را از خود دور نگاه داريم.