قرآن سخن خداست و در هنگام تلاوت آن، خداست که با ما سخن می گوید با این وصف آیاتی از قرآن خود مناجاتنامه ای است که بنده در غالب آن با خدای خویش نجوا می کند.قرآن از زبان پیامبران به ما می آموزد که در هر حال و هر زمان و در همه مشکلات و در هر نیازی چه کوچک و چه بزرگ به دامان کبریایی او چنگ زنیم و از او بخواهیم .
- حضرت آدم پس از ترک اولی از خداوند طلب عفو و بخشش می نماید.رَبَّنا ظَلَمنا أنفُسنا و ان لم تَغفِرلَنا و تَرحَمنا لنکونَنَّ من الخاسرین( اعراف 22 ).ای پروردگار ما، ما بر خود ظلم کردیم اگر نیامرزی و بر ما رحم نیاوری هر آینه از زیانکاران خواهیم بود.
- حضرت نوح نجات گروه مؤمنین را از خدا طلب می کند فَدَعا رَبَّه أنّی مغلُوبٌ فَانتَصِر (قمر 10). نوح به درگاه پروردگار عرضه کرد من مغلوب این قوم شده ام، مرا یاری کن.
- حضرت ابراهیم همسر و فرزندش را در بیابانی بی آب و علف به خدا می سپارد واز او چنین درخواست می کند.رَبَّنا انّی أسکَنتُ من ذُریّتی بوادٍ غیر ذی زَرع... ربَّ اجعَلنی مُقَیم الصَلوة و من ذریّتی رَبّنا و تَقَبّل دُعاءَ ابراهیم 36.پروردگارا،من بعضی از فرزندانم رادر سرزمین بی آب و علف اسکان دادم... خدایا مرا برپا کننده نماز قرار ده و از فرزندانم، خدایا دعای مرا بپذیر.
- حضرت یونس در ظلمات تو در تو و در دریای غم و اندوه معبود را به پاکی یاد می کند و چنین استغاثه می کند: ...فَنادی فی الظُّلماتِ اَن لا اِله الّا انتَ سُبحانک ... فَاستَجَبنا لَهُ وَ نَجَّیناه مِنَ الغَم (انبیاء87).و یونس در آن ظلمتهای متراکم صدا زد خدایا معبودی جز تو نیست .منزهی تو... ما دعای او را اجابت کردیم و از اندوه نجاتش دادیم .
- حضرت ایوب چون از آزار شیاطین و شماتت دشمنان به رنج می آید در مقام شکوه چنین عرضه می دارد.وَ ایّوبَ اذ نادی ربَّه أَنّی مَسَّنی الضُرُّ و انت الرَحمُ الراحمین فَاستَجَبناله و ... (انبیاء83 ).و ایوب را به یاد آور هنگامی که پروردگارش را خواند و عرضه کرد: بدحالی و مشکلات به من روی آورده و تو مهربانترین مهربانانی ما دعای او را مستجاب کردیم...
- موسی در راه رسالت خویش پروردگارش را بزرگترین پشتیبان می داند و از او اینچنین استمداد می طلبد.ربِّ اِشرح لی صَدری وَ یَسّرلی امری ... (طه 26)پروردگارا : سینه ام را گشاده کن و کارم را برایم آسان گردان و...
- و زکریا هنگامی که کرامت مریم را نزد خدا می بیند با دلی سوخته رو به سوی قادر متعال کرده و آرزوی فرزند صالح می نماید هُنالِکَ دعا زکریّا رَبَّه قال ربِّ هَب لی مِن لَدُنکَ ذُرّیَةً طَیِّبة اِنّکَ سَمیعُ الدُّعا (آل عمران 38 )در آنجا بود که زکریا پروردگار خویش را خواند و عرض کرد:خدایا از طرف خود فرزند پاکیزه ای به من عطا فرما که تو دعا را می شنوی .
- عیسی دست به سوی آسمان می برد و از رزّاق برای یارانش مائده بهشتی می طلبد.اللّهمَ رَبَّنا أنزل عَلَینا مائدةً مِنَ السَّماءِ (مائده 114 ).پروردگارا از آسمان مائده ای بر ما بفرست.
- و محمد مصطفی (صلّی الله علیه و آله و سلم) آنکه به برکت نامش دعاها مستجاب و بلاها دفع می گردد1 او که سلام و درود بر او درآغاز و پایان دعا، دعا را به اجابت نزدیک می نماید خود در مقام دعا و اظهار عجز و فقر به درگاه محبوب عرضه می دارد: قالَ رَبِّ زِدنی عِلماً (طه 113).و بگو پروردگارا علم مرا افزون فرما.بله انبیاء و اوصیاء با وجود آنکه خلیفه خدا در روی زمین بوده و قادر به تصرف در عالم تکوین بودند ولی از همه بیشتر به درگاه خدا تضرع و نجوا می نمودند چرا که گفته اند آنانکه غنی ترند محتاجترند.
1- ... و صل علی محمدٍ کما أَجَبتَ به الدعاءَ و نَجَّیتَ به من البَلاءِ خدایا صلوات بفرست بر محمد همانطور که به او دعا را اجابت کردی و به برکت او از بلاء و مصیبت نجات دادی.
2- پیامبر فرمودند: به هنگام دعا درآغاز و پایان و میانه آن بر من درود فرستید تا دعای شما به اجابت رسد.

پی نوشت:

1. کافی ،ج4 ، ص247-253 .