درس اخلاق حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(دامت برکاته)

متن حديث:
عن الصادق(عليه السلام) ثلاثة تدلّ على كرم المرء: حسن الخلق و كظم الغيظ و غض البصر.(1)
ترجمه حديث:
سه چيز نشانه شخصيت انسان است. حسن خلق و فرو بردن خشم و چشم پوشى كردن.
شرح حديث:
«كرم» در فارسى به معنى جود، سخاوت و بخشش است و در عربى هم گاهى به اين معنا استعمال مى شود. در آيات و روايات به معنى شخصيّت و ارزش استعمال شده است، مثلا در آيه «إنّ اكرمكم عند الله اتقيكم» به معنى با شخصيت تر و بزرگوارتر است و مكارم اخلاق هم به معنى ارزش هاى اخلاقى است.
مطابق اين حديث شخصيّت انسان از سه چيز شناخته مى شود:

1- حسن خلق:

برخورد خوب، حسن معاشرت و رعايت ادب همه حسن خلق است كه در آيات و روايات خيلى بر آن تأكيد شده است و يكى از معجزات پيامبر حسن خلق است.
افراد با ظرفيّت اگر كم و زيادى هم در زندگى آنها پيش آيد به روى خودشان نمى آورند و خود را كنترل مى كنند، در مقابل افراد بى شخصيّت با اندك ناملايمات بى تاب شده و با همه برخورد مى كنند. براى اهل علم حسن خلق بسيار ضرورت دارد و براى جذب مردم در مسائل معنوى سرمايه مهمّى است كه تمام هم نمى شود. پنجاه درصد تبليغ حسن خلق است و بقيّه آن مطالب علمى است.

2- فرو بردن خشم:

«كظم» در لغت به معنى بستن دهان مشك است. از آنجا كه خشم در درون انسان مانند آتشى است كه از درون زبانه مى كشد و شخص جلوى آن را مى گيرد از آن تعبير به كظم شده است، كه اين نشانه شخصيّت است. البتّه خشم هاى مقدّس هم داريم كه لازم است.

3- چشم پوشى كردن:

«غمض» به معنى بستن و چشم هم گذاشتن است ولى «غضّ» به معنى نقصان است، يعنى پايين نگريستن.

چشم را بايد از چه فرو بندد؟

چشم پوشى معنى وسيعى دارد:

چشم پوشى از نامحرم

چشم پوشى از عيوب مردم.

ـ چشم پوشى از خطاهاى كوچك مردم.

چشم پوشى از زرق و برق دنيا.

اميدوارم همه سعى كنيم اين نشانه ها را در خود زنده كنيم و خداوند به هم توفيق اين كار را عنايت فرمايد.

پي نوشت :

1. بحار، ج 75، ص 232.

منبع:پایگاه حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(دامت برکاته) /س