محققان بريتانيايى در حال بررسى تأثير نسل جديدى از داروها هستند كه ادعا مى شود قدرت يادگيرى و ادراك را زياد مى كند .وزارت بهداشت بريتانيا، آكادمى علوم پزشكى اين كشور را مأمور كرده، داروهاى «تقويت كننده ادراك» را، كه از چندى پيش به طور گسترده در امريكا مصرف مى شود، مورد آزمايش قرار دهد.در دهه شصت ميلادى دكتر تيموتى ليرى، (Timothy Ieary) كه خود را معلم و مرشد معرفى مى كرد، از جوانان امريكا مصرانه مى خواست كه با مصرف برخى داروها، روى موج قرار بگيريد، روشن شويد و ترك تحصيل كنيد.اكنون نسل جديدى از داروهاكه به داروهاى «طراحى شده» موسوم هستند، در دسترس همه مردم قرار گرفته اند اما اين بار موضوع اشاعه فرهنگ «ترك تحصيل» نيست بلكه گفته مى شود كه اين داروها كيفيت يادگيرى درس و همچنين سرعت انجام تكليف و كار را بهتر مى كند.«مودافينيل» (Modafinil)، يكى از اين داروهاست كه در اصل براى درمان بى خوابى تجويز مى شود.

تأثيرات عميق

دكتر دانيال تورنر، از دانشگاه كمبريج بريتانيا، موادافينيل را روى شصت داوطلب كه از صحت جسمى برخوردار بودند، آزمايش كرده است.اين دارو نه تنها آن ها را بيدار نگه داشت بلكه تأثيرات عميق ترى نيز بر جاى گذاشت. خانم تورنر گفت: «ما داوطلبان را دو ساعت پس از مصرف دارو مورد آزمايش قرار داديم و متوجه شديم كه عملكرد ذهنى آن ها به شدت بهتر شد، به خصوص وقتى كه با درس ها و وظايف پيچيده تر روبه رو شدند.»يكى از داوطلبان در اين تحقيق مى گويد: «در زمان آزمايش احساس مى كردم خيلى هوشيار هستم و مى توانم خوب روى مسايل پيچيده تمركز كنم. حفظ كردن تعداد زيادى ارقام اصلاً دشوار نبود. احساس مى كردم خيلى به همه امور مسلط هستم.»

مصرف در ميان دانشجويان

افينيل در امريكا مصرف زيادى دارد و رسماً براى اختلالات خواب استفاده مى شود، اما بنا به نظراتى كه در «اتاق هاى گپ» اينترنتى رد و بدل مى شود، اين دارو در امريكا به ويژه توسط دانش آموزان و شاغلين در حرفه هاى تخصصى مصرف مى شود.
به اين ترتيب اين دارو به گروه جديدى از داروهاى تقويت كننده ادراك پيوسته است. گروه ديگرى از اين دست داروها با نام «آمپاكاينز» (Ampakines) توليد مى شود. آمپاكاينز توسط پرفسور گرى لينچ، از دانشگاه كاليفرنيا و براى افزايش قدرت حافظه و ادراك طراحى شده است.وى ادعا مى كند كه اين دارو به مغز اين امكان را مى دهد كه ارتباطاتى خنثى را ميان نواحى مختلف مغز برقرار كند؛ ارتباطاتى كه در حالت عادى صورت نمى گيرد.پرفسور لينچ همچنين ادعا مى كند كه ارتباطات جديد در مغز به افراد اين توانايى را مى دهد كه افكارى را توليد كنند كه از توان مغزى فرد عادى فراتر مى رود.وى مى گويد: «اميدوارم كه به حيطه اى از ادراك دست يابيم كه نابغه هايى مانند انيشتين و داوينچى به آن دسترسى داشته اند.»

تأثير بالقوه

قاعدتاً دولت بريتانيا به اندازه اى نگران مصرف اين داروها شده كه از كارشناسان خواسته است تأثيرات اجتماعى و همچنين دارويى آن ها را بررسى كند.كارشناسان آكادمى علوم پزشكى بريتانيا كارگاه هايى را در سراسر اين كشور برپا كرده اند تا از نظر مردم باخبر شوند.آن ها در اين كارگاه متوجه شدند كه به غير از تأثيرات سوء مصرف اين نوع داروها در درازمدت، آن ها ممكن است تأثيرات نگران كننده ديگرى نيز داشته باشند.مثلاً يكى از زنان شركت كننده در اين كارگاه ها گفت: براى او اين سوال مطرح است كه درصورتى كه در آينده «قرص هاى يادگيرى و ادراك» براى امتحانات درسى وجود داشته باشد بچه هايى كه از مصرف آن ها منع شده اند در مقابل آن هايى كه اين دارو را مصرف كرده اند، نمرات كمترى خواهند گرفت و اين وضعيت بى عدالتى است.يكى ديگر از نظرت چنين بود: «چه كسى مى داند كه ما به كجا مى رويم؟ آيا مى خواهيم كه در آينده حكومت ها، مستبدانه ما را وادار به مصرف اين نوع داروها كنند تا ما بهتر و سريع تر و طولانى تر براى آن ها كار كنيم؟»نتيجه مطالعات آكادمى علوم پزشكى بريتانيا در طى سال جارى منتشر خواهد شد و قرار است به ارزيابى دولت اين كشور در مورد تأثيرات احتمالى توليد و توزيع «داروهاى تقويت هوش و ادراك» كمك كند.