پيامبر اكرم(ص) فرمودند: گنجي در نزد شماست كه بر سر آن جنگي ميان سه نفر از فرزندان پادشاهان اتفاق ميافتد كه هيچ يك در آن به پيروزي نميرسند. سپس از سمت مشرق پرچمهاي سياهي پديدار ميشود، آنها نبردي خواهند كرد كه هرگز مانند آن اتفاق نيفتاده است.
اشاره:
پيامبر اعظم(ص) اسلام مجموعة تكامليافتة فضائل همة انبياء و اولياي الهي در طول تاريخ و درخشانترين كهكشان عالم وجود است كه هزاران منظومه و خورشيد درخشان فضيلت و كرامت را در خود جاي داده است، علم توأم با اخلاق، حكومت همراه با حكمت، عبادت همراه با خدمت به خلق، جهاد توأم با رحمت، عزت همراه با فروتني، روزآمدي توأم با دورانديشي و صداقت با مردم در عين پيچيدگيهاي سياسي از ويژگيهاي بارز پيامبر اكرم(ص) است.
جلوة آشكار و مظهر اسماي خداوندي، نمونة انسان كامل و سرآمد تمام پيامبران و ختم رسل است.
پيامبر رحمت و رأفت دربارة ويژگيهاي ياران آخرين جانشين خود، يعني حضرت مهدي(ع) بياناتي دارند كه به اجمال به چند نمونه از آنها اشاره ميكنيم.
در روايات رسيده از پيامبر اعظم(ص) شاهد اسامي برخي از ملتها و يا سرزمينهايي هستيم كه ظاهراً نقش خاصي را در آخرالزمان و هنگامة ظهور ايفا ميكنند و نيز ارتباط خاصي با امر ظهور و نهضت آن حضرت دارند. يمن، عراق، مصر، فلسطين، شام و ايران نمونههايي از اين مناطقاند. در اين مجال نگاهي به رواياتي مياندازيم كه متوجه اهل خراسان (ايران)اند؛ آنهايي كه در لسان روايات به «اهل المشرق» و يا «اهل الفارس» تعبير شدهاند. قبل از بررسي اين احاديث، برخي از صفات و ويژگيهاي اين گروه كه هر كدام در روايتي ذكر شده است را بنگريد:
پيامبر اكرم(ص) ميفرمايند: آنها كساني هستند كه اگر دين در ثريا باشد مرداني از ايشان به سوي آن رفته و به آن دست مييابند1، پس از من در [نوع] رابطهشان با اهل بيت من مورد آزمايش قرار ميگيرند2، سرسپردگان و پيروان حضرت مهدي(ع) هستند3، مانند آهن محكم و استوار4، و مانند شير درنده، شجاع و مقاوماند5، همة آنها بهشتي خواهند بود6.
نمونههاي بسياري از اين احاديث در كلام مبارك پيامبر اكرم(ص) ديده ميشود، اما آنچه كه به عنوان نشانة اين گروه آمده است «رايات سود» يا همان پرچمهاي سياه رنگ است كه از مشرق ظهور ميكند. اينكه صاحبان اين پرچمها چه كساني هستند و چه خواهند كرد سؤالي است كه جواب آن را در روايات جستجو كرديم:كسي كه آنها را ياري كند خداوند را ياري كرده است، در غير اين صورت خداوند آنها را خوار و ذليل ميكند.
پيامبر اكرم(ص) از بلاهايي كه به اهل بيت او خواهد رسيد ياد كردند تا آنكه فرمودند:
پرچمي از مشرق به رنگ سياه ظهور كرده كه هر كس آن را ياري كند خداوند را ياري كرده و هر كه آن را ياري نكند خداوند او را خوار و ذليل مينمايد. تا آنكه صاحبان پرچم نزد مردي ميآيند كه همنام من است. و او را امير خود ميگردانند و خداوند نيز او را تأييد و ياري ميكند.7
البته تعداد رواياتي كه در مورد «پرچمهاي سياه» وارد شده، متعدد و فراوان است و شايد اصل آن، يك حديث باشد كه به صورتهاي متعددي بيان شده است. اما آنچه كه پس از تحقيقات به آن رسيديم، مطمئن شديم كه اصل حديث متوجه آمادگي طايفهاي از خراسان براي پيروي و ياري حضرت مهدي(ع) است.8
هركه از آنها آگاهي يابد به سوي آنها برودو با ايشان بيعت نمايد.
آن حضرت ميفرمايند كه پرچمهاي سياهي از سمت مشرق پديدار خواهند شد كه دارندگان آنها دلهايي سختتر و محكمتر از آهن دارند و هر كسي خبر آنها را بشنود بايد بهسوي آنها رفته و با ايشان بيعت نمايد، هرچند از روي يخ بگذرد.9
در اين روايات نام مبارك حضرت مهدي(ع) و نيز برخي از صفات ايشان هم آمده است:حضرت مهدي(ع)، خليفةالله، هم در ميان آنهاست.
هرگاه ديديد پرچمهاي سياه از سمت خراسان ظاهر شده نزد آنها رفته هرچند از روي يخ بگذريد. خليفهالله، حضرت مهدي(ع) در ميان آنهاست.10
اگر كوهها بر سر راهش قرار گيرند آنها را نابود ميسازد.
مردي از فرزندان امام حسين(ع) از سمت مشرق خروج خواهد كرد كه اگر كوهها بر سر راهش قرار گيرند، آنها را منهدم كرده و از ميانشان راه ميگشايد.
روايات، حاكي از ظهور گروهي قدرتمند از مشرقاند كه به فرماندهي شخصي به نام شعيب بن صالح از قبيلة بني تميم است. وي با ياران سفياني نبرد كرده و آنها را شكست ميدهد تا آنكه وارد بيتالمقدس شده و آمادة حكومت حضرت مهدي(ع) ميگردد. و از سمت شام توسط سيصد نفر نيز ياري ميشوند، بين خروج او (شعيب) و رسيدن حضرت مهدي(ع) هفتاد و دو ماه طول ميكشد.12
در روايت ديگري آمده است:
فتنهها شهر زوراء را فرا ميگيرد تا آنكه بسياري از زن و مردها كشته ميشوند و اموالها غارت ميگردد و چه تجاوزهايي كه به نواميس مردم صورت ميگيرد، خداوند رحمت كند كسي كه زنان بنيهاشم را در آن روز پناه دهد كه آنان حرمت و آبروي من ميباشند... سپس مردي از قبيلة بني عقيم به نام شعيب بن حاصل خروج ميكند، پرچم شعيب سياه و هدايت شده به نصر و ياري و كلام الهي بوده تا آنكه خود را به حضرت مهدي(ع) ميرساند و ميان ركن و مقام با او بيعت ميكند.13
هر كه از او پيروي نمايد نجات يافته و هر كه از او تخلف كند هلاك خواهد شد.
رسول خدا(ص) ميفرمايند: قيامت بر پا نخواهد شد، تا آنكه قائم ما براي حق به اذن خداوند متعال قيام كند. هر كس از او پيروي كند نجات يافته و هر كس از او تخلف كند هلاك خواهد شد. به خاطر خدا، به هر شيوهاي هر چند از روي يخ بگذريد، نزد او برويد كه او خليفة خداوند عزوجل است.14
همانطور كه مشاهده ميفرماييد در اين احاديث تعبير به اين مضمون آمده است كه... ولو حبواً علي الثلج (هرچند از روي يخ بگذريد). اين تعبير در روايات، مختص به بلاد خراسان است.15صاحبان پرچمهاي سياه جنگي خواهند كرد كه هرگز مانند آن اتفاقي نيفتاده است.
پيامبر اكرم(ص) فرمودند: گنجي در نزد شماست كه بر سر آن جنگي ميان سه نفر از فرزندان پادشاهان اتفاق ميافتد كه هيچ يك در آن به پيروزي نميرسند. سپس از سمت مشرق پرچمهاي سياهي پديدار ميشود، آنها نبردي خواهند كرد كه هرگز مانند آن اتفاق نيفتاده است (راوي گويد سپس حضرت چيزي فرمودند كه آنرا به خاطر ندارم) آنگاه فرمودند: هنگامي كه آن پرچمها را ديديد به هر وسيلهاي كه ميتوانيد هر چند از روي يخ بگذريد خود را به آنها رسانده و با ايشان بيعت كنيد، زيرا او خليفة خدا حضرت مهدي(ع) است.16
البته قابل ذكر است كه روايات، آغاز امر ظهور گروهي كه از مشرق برخاسته و خود را آماده و مهيا براي پيروي از آن حضرت ميكند، را مورد توجه قرار ميدهند و چيزي از ظهور خود آن حضرت از مشرق در اين روايات وجود ندارد. آنچه كه مشهور و متواتر است آن است كه حضرت مهدي(ع) در مكه ظهور خواهند كرد.
پينوشتها:
1. قرطبي، الجامعلأحكام القرآن، ج16، ص76؛ طبرسي، مجمعالبيان، ج5، ص108.
2. كنزالعمال، ج11، ص124.
3. منتخب الاثر، ص304.
4. ينابيع المودة، ص491؛ بحارالانوار، ج51، ص84.
5. جمعالجوامع، ج1، ص1019.
6. كنزالعمال، ج4، ص299.
7. بحارالانوار، ج28، ص78.
8. كوراني، علي، معجم الاحاديث المهدي(ع)، ج2، ص390.
9. اثبات الهداة، ج3، ص596؛ ينابيع المودة، ص182.
10. ابن طاووس، ملاحم، ص53؛ ينابيع المودة، ص182.
11. منتخب الاثر، ص199؛ اثبات الهداة، ج3، ص614.
12. ملاحم ابن طاووس، ص49.
13. همان، ص137.
14. عيون اخبار الرضا، ج2، ص59؛ منتخب الاثر، ص204.
16. بحاالانوار، ج51، ص83.