روز اول تير 1300 اولين عهدنامه دوستي بين ايران و افغانستان در كابل منعقد شد. در آن زمان امان‌الله خان به تازگي سلسله اميران اين كشور را برانداخته و به عنوان اولين پادشاه افغانستان بر تخت سلطنت نشسته بود و رضاخان پهلوي نيز به تازگي با كودتا در ايران به قدرت رسيده بود و مرحله به مرحله زمينه انقراض سلسله قاجار را در كشور فراهم مي‌ساخت.
امان‌الله خان كه در ميان رجال افغانستان از نوانديشان تجددگرا به شمار مي‌رفت در نخستين سال حكومت خود تلاشهايي را براي آنچه كه «اصلاحات» مي‌خواند، آغاز كرد. او تغييرات گسترده‌اي را در امور فرهنگي و اجتماعي و ديني جامعه افغانستان به وجود آورد. نخستين قانون اساسي كشور را تدوين و تصويب كرد و مجلسي مركب از نمايندگان انتصابي شاه و انتخابي سران قبايل تحت نام «لويه جرگه» تشكيل داد. امان‌الله خان در مرحله بعد، هيئت‌هايي را به قصد مذاكره و ايجاد رابطه با كشورهاي اروپايي و آسيايي گسيل داشت. با دولت شوروي روابط دوستانه برقرار كرد و پيمانهاي مودت متعددي را با دولت‌هاي مختلف جهان بويژه دولتهاي همسايه به امضا رساند. پيمان مودتي كه در اول تير 1300 ميان دو كشور به امضا رسيد،‌ بخشي از همين تلاش و اولين پيمان دوستي منعقده ميان تهران و كابل بود. اين پيمان كه سردار عبدالعزيزخان وزيرمختار افغانستان و ميرزا حسن خان محتشم‌السلطنه وزير امور خارجه ايران، آن را امضا كردند، مشتمل بر 12 فصل بود و به لزوم تبادل هيئتهاي سياسي، حل اختلاف اتباع، برقراري مناسبات دوستانه و تحكيم همكاريهاي دوجانبه در تمامي زمينه‌ها اشاره داشت. در پي امضاي اين پيمان، مجدالملك كه در آبان 1299 به سفارت ايران در كابل تعيين شده بود، رهسپار حوزه مأموريت خود شد.
امان‌الله خان در فاصله سال‌هاي 7 ـ 1306 يك سفر زنجيره‌اي 7 ماهه به كشورهاي فرانسه، سوئيس، آلمان، بلژيك، انگليس، هلند، تركيه، ايران، هندوستان و مصر به عمل آورد. او به شدت شيفته مظاهر تمدن غرب بود و روابط صميمانه‌اي با رضاخان در ايران و آتاترك در تركيه برقرار كرده بود. او به تقليد از اين دو سعي فراوان كرد كه فرهنگ غرب را در افغانستان گسترش دهد، قوانين غربي را به جاي شريعت اسلام متداول سازد و حقوق رهبران مذهبي را محدود كند. او به مقابله با قوانين اسلامي برخاست، تعطيلي جمعه‌ها را تغيير داد، مدارس مختلط را دائر كرد و حجاب از سر زنان برداشت و كلاه و لباس اروپايي را اجباري كرد. ولي با مخالفت مردم و علماي مذهبي مواجه شد و رهبران ديني وي را تكفير كردند. سفرهاي اروپايي تأثير زيادي در روحيه وي براي تشديد اسلام‌زدايي داشت. در 24 دي 1307حبيب‌الله كلكاني معروف به «بچه سقا» كه از سران قبايل تاجيك بود در مخالفت با اقدامات ضداسلامي امان‌الله خان كابل را به تصرف خود درآورد و به نام حبيب‌الله دوم يا حبيب‌الله غازي به سلطنت نشست و امان‌الله خان وادار به استعفا شد.
امان‌الله خان سپس از طريق هند به ايتاليا رفت و در 1339 در 68 سالگي درگذشت.

پي‌نوشتها:

۱. امان‌الله خان در چهارم اسفند 1297 با قيام عليه حكومت چند روزه نصرالله خان عموي خود، سلطنت را در كابل آغاز كرد و خود را اولين پادشاه كشورش خواند. نصرالله خان برادر حبيب‌الله خان امير افغانستان بود كه پس از به قتل رسيدن وي در اول اسفند 1297، خود را امير جديد اين كشور خواند ولي با اعتراض و شورش برادرزاده خود امان‌الله خان مواجه گرديد.
2. سلسله 130 ساله قاجار كه در اول فروردين 1175 با تاجگذاري آقا محمدخان قاجار پايه‌گذاري شد، در 9 آبان 1304 به موجب مصوبه‌اي در مجلس شوراي ملي منقرض شد.
3. دايرة‌المعارف بزرگ اسلامي، انتشارات مركز دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، 1380، ج 9، ص 542.
4. دايرة‌المعارف بزرگ اسلامي، همان، ج 10، ص 179 و 180.