بهخاطر قلبتان بخوابيد!
نويسنده: دکتر ياشا نهريني
تصلب شرايين در کمخوابها شايعتر است
وقتي صحبت از بيماريهاي قلبي به ميان ميآيد، آدم ناخودآگاه دست و دلش ميلرزد. قلب براي همه آدمها نماد زندگي است. کافي است يک نفر در مورد سلامت قلب چيزي از ما بپرسد. آن وقت در يک چشم به هم زدن کلي توصيه ساده و تکراري بهداشتي کنار هم خواهيم چيد. از کاهش وزن و رعايت رژيم غذايي گرفته تا ورزش و ترک سيگار و کم کردن استرس. پژوهشگران اما به تازگي يک توصيه عجيب و غريب را هم به دانستههاي ما اضافه کردهاند. توصيهاي که اگر تا امروز در يک مسابقه تلويزيوني شرکت داشتيم حتما به عنوان گزينه غلط انتخاب ميکرديم و آن توصيه عجيب و البته دوستداشتني چيزي نيست جز خوابيدن.
اغلب توصيههايي که تا به حال در مورد پيشگيري از بيماريهاي قلبي و عروقي مطرح شده است، رويکردي پرهيزي داشتهاند. شايد بتوان گفت انجام منظم حرکات نرمشي در اين زمينه تنها استثنا باشد. با وجود اين نتايج پژوهشهاي جديد نشان ميدهد که داشتن خواب کافي نيز به ميزان قابل توجهي از ابتلا به بيماريهاي قلبي عروقي ميکاهد.
يک مطالعه جديد
بر اساس نتايج يک مطالعه جديد که در مجله انجمن پزشکي آمريکا (AMA) به چاپ رسيده است، تصلب شرايين قلبي در کساني که به اندازه کافي نميخوابند، بسيار بيشتر از کساني است که خواب کافي دارند. در اين مطالعه از حدود 500 نفر شرکتکننده، در مورد نحوه خوابيدن و ساعتهايي که در رختخواب ميگذرانند سوال شد. همچنين از وسايلي که به حرکت حساس بودند براي تخمين دقيق ساعتهاي حقيقي خواب افراد استفاده شد. اين وسايل حساس به کمر شرکتکنندگان بسته ميشد.
نتايج مطالعه
اين مطالعه به مدت 5 سال ادامه پيدا کرد تا سرانجام نتايج عجيب و جالب آن منتشر شد:
در حدود يکسوم کساني که شبانه کمتر از 5 ساعت خوابيده بودند، علايم گرفتگي عروق قلبي مشاهده شد، در حالي که تنها 6 درصد افرادي که خواب شبانه آنها بيشتر از 7 ساعت بود دچار چنين علايمي شده بودند. نکته مهم آن است که در شروع مطالعه تمام 500 نفر شرکت کننده در اين پژوهش به دقت مورد معاينه قرار گرفته بودند و در هيچ کدام علايم و شواهدي که نشاندهنده ناراحتيهاي قلبي باشد، مشاهده نشد. پژوهشگران پس از بررسي ساير عواملي که ميتوانست در علامتدار شدن اين افراد موثر باشند، به اين نتيجه رسيدند که تنها يک ساعت خواب شبانه ميتواند ميزان تصلب شرايين آنها را 33 درصد کاهش دهد. اين ميزان کاهش معادل منفعتي است که قلب يک بيمار فشارخوني از کاهش 17 ميليمتري فشارخون به دست ميآورد. البته سردبير نشريه (AMA) دکتر لادرديل، معتقد است که نتايج اين پژوهش رابطه علت و معلولي را بين کمخوابي و بيماريهاي قلبي اثبات نميکند. دکتر لادرديل ميگويد: «اين اولين گزارش در چنين پژوهشهايي است و قادر نيست علت زمينهساز اين رابطه را با قطعيت اعلام کند. تا زماني که علت واقعي اين رابطه کشف نشده باشد، صادر کردن يک نظريه جديد کار دستي به نظر نميرسد.» شايد اشاره دکتر لادرديل به اين قضيه باشد که بيخوابي خود عاملي براي بالا رفتن فشارخون هم محسوب ميشود و فشار خون به تنهايي مهمترين علت بروز تصلب شريانهاي قلبي است. فشارخون درمان نشده ميتواند با کاهش 10 تا 20 سال عمر بيماران همراه باشد. بيماريهاي قلبي شايعترين علت مرگ و مير بيماران فشارخوني هستند.
رابطه کمخوابي و فشارخون
مطالعات گستردهتري که روي نزديک به 5 هزار نفر و آن هم در طول 10 سال صورت گرفته به روشني رابطه فشارخون و تعداد ساعتهاي خواب را آشکار ساخته است. اين مطالعه با همکاري دانشگاه کلمبياي آمريکا انجام شده و در نشريه معتبر (فشارخون) به چاپ رسيده است. نتايج اين مطالعه نشان ميدهد که 24 درصد افرادي که خواب شبانه آنها کمتر از 5 ساعت بوده است به فشارخون مبتلا شدهاند و اما اين درصد در مورد کساني که 7 تا 8 ساعت خوابيدهاند تقريبا نصف است. خواب به قلب ما اين اجازه را ميدهد تا در ساعتهاي مشخصي سرعت خود را پايين بياورد و فشارخون هم کاهش مييابد بنابراين کساني که کمتر ميخوابند، متوسط فشارخون و تعداد ضربان قلب آنها در طول 24 ساعت بالاتر است. حال اينکه کمخوابي بدون در نظر گرفتن اثر آن بر افزايش فشارخون تا چه حد بر بيماريهاي قلبي موثر است، هنوز جواب روشني ندارد. دکتر پاتل، استاد دانشگاه و پزشک متخصص خواب ميگويد: «مطالعات زيادي ارتباط کمخوابي و بيماريهاي قلبي را مورد بررسي قرار دادهاند اما مطالعه جديد، اولين پژوهشي است که به سنجشي واقعي بر پايه تعداد ساعات خواب شبانه دست زده است. به هر حال نکته مبهم در اينجا اين است که آيا واقعا کمبود خواب باعث ايجاد تغييرات فيزيولوژيک در قلب ميشود يا اينکه عامل سومي وجود دارد که موجب هر دو مشکل يعني کمخوابي و بيماريهاي قلبي ميشود. مثلا ممکن است کساني که تحت فشار و استرس بيشتري نسبت به سايرين هستند هم دچار کمخوابي و هم دچار بيماريهاي قلبي شوند. در اين شرايط اگر به طريقي آنها را وادار به خواب بيشتر بکنيم، همچنان خطر ايجاد بيماري قلبي به قوت خود باقي ميماند.» دکتر لادرديل سردبير نشريه (AMA) هم با وجود تمام ابهاماتي که به اين مطالعه وارد ميکند همچنان راه اين توجيه علمي را بازميگذارد: «کمبود خواب موجب تغييراتي نظير افزايش هورمون استرس (کورتيزول) در خون ميشود که در طولاني مدت ميتواند در کنار افزايش فشارخون ناشي از کمخوابي موجب ايجاد بيماريهاي قلبي و عروقي شود.» به هر ترتيب، نتايج اين پژوهشها با تمام حرف و حديثهايي هم که دنبالشان به راه افتاده براي آدمهاي خوشخواب خبر بدي به نظر نميرسد!
منبع: http://www.salamat.com
ae