"مو" يکي از ضمايم لايه بيروني بدن بوده و نقش بسيار مؤثري در زيبايي ظاهري فرد دارد. به تجربه ثابت شده است که با شناخت نوع موي خود مي توان مراقبت هاي شايسته اي را به عمل آورد؛ چه آشنايي با نوع مو و نيز رعايت نکات بهداشتي و تغذيه اي مربوط به آن، نخستين گام دستيابي به موهاي شاداب و سالم، داراي ظاهري شفاف، مقاوم و براق به شمار مي رود.
هنگامي که صحبت از سلامت موها مي شود، آن چه مي توان به صورت موضعي جهت ارتقاي کيفيت مو مصرف کرد، مطرح نيست. بلکه اين، نوع رژيم غذايي فرد است که نقش مؤثري در اين زمينه دارد. بنابراين بهتر است تنها به نوع شامپو و ساير موارد آرايشي و بهداشتي توجه نشود. بلکه حفظ پاکيزگي مو و تغذيه مناسب آن نيز ضروري است.
رعايت نکات بهداشتي، اصلاح مرتب و منظم موها، استفاده هرچه کمتر از فرآورده هاي شيميايي، پيروي از رژيم غذايي مناسب و متعادل، خواب کافي، پرهيز از فشار روحي (استرس)، خودداري از مصرف دخانيات، اجتناب از خستگي، خواب کافي و شست و شوي صحيح و به موقع موها از ضروري ترين نکات حائز اهميت براي داشتن موهاي سالم و زيبا است؛ چه رشد فوليکول مو به تنوع و تعادل در رژيم غذايي فرد بستگي دارد.
استفاده از ويتامين ها (ويتامين هاي گروه «ب»، «آ» و «ث»)، مواد غذايي پروتيين دار و مواد معدني طبيعي (آهن، يد، کلسيم، مس) از جمله عوامل مؤثر در رشد موها و جلوگيري از ريزش آن ها به شمار مي روند. توصيه مي شود ارزش غذايي دانه هاي اسرارآميز را جدي بگيريد. لوبيا، عدس و نخود نقش حياتي براي سلامتي مو دارند؛ که نه تنها سرشار از پروتيين هستند، آهن، روي و بيوتين نيز در آن ها يافت مي شود که تمامي اين مواد براي سلامت مو مفيد اند. ميوه ها، سبزي جات تازه، ماهي تازه، جگر، روغن هاي گياهي مانند روغن زيتون، آفتاب گردان و ذرت از جمله مواد غذايي مفيدي هستند که به رشد و سلامت موها کمک مي کنند.
براي حفظ سلامت موها لازم است مقادير کافي پروتيين در برنامه غذايي روزانه گنجانده شود. توجه داشته باشيد ترکيبي متشکل از انواع غلات، مغزها، دانه ها و حبوبات مانند (انواع لوبيا و نخود) همراه با سبزي جات گوناگون، پروتيين کامل محسوب مي شوند. علاوه بر اين آرد ذرتي که با اسيد آمينه ليزين غني شده است، پروتيين کاملي به نظر مي رسد.
پروتيين باعث استحکام ساختار مو شده و از احتمال شکنندگي آن مي کاهد؛ کمبود پروتيين موجب شکنندگي و کم پشتي مو مي شود و کمبود شديد آن نتيجه اي جز ريزش مو و تغيير رنگ آن ندارد. ماهي، مرغ (بدون پوست)، گوشت، پنير و غلات سرشار از مقادير کافي پروتيين هستند. تمام فرآورده هاي سويا نيز پروتيين هاي کامل به شمار مي روند.
دريافت منظم ويتامين ها و مواد معدني براي سلامت و جلوگيري از نازک شدن موها ضروري مي باشد. مشکلات مربوط به مو مي تواند ناشي از کمبود ويتامين و مواد معدني باشد. ويتامين «آ» داراي نقش مهمي در رشد موها است و براي فوليکول هاي مو بسيار مفيد است. هم چنين ريشه مو را چرب نگه مي دارد. ويتامين «آ» در جگر، شير، تخم مرغ، سبزي جات برگ سبز، گريپ فروت، زردآلو، هويج ،کدو حلوايي، طالبي، کلم بروکلي و اسفناج يافت مي شود.
ريزش مو هنگامي روي مي دهد که رژيم غذايي مصرفي از نظر داشتن ويتامين هاي گروه «ب» فقير باشد و در ميان اين گروه ويتامين «ب6»، بيوتين، اينوزيتول و اسيد فوليک و از ميان مواد معدني، منيزيم، گوگرد و روي از اهميت زيادي برخوردارند. اينوزيتول (جزيي از ويتامين هاي گروه «ب») از رويش کم مو جلوگيري مي کند. ويتامين هاي گروه «ب»، به ويژه «ب5» يا اسيد پانتوتنيک و «ب3» يا نياسين براي رشد مو ضروري هستند. ويتامين «ب3» (نياسين) باعث افزايش جريان خون در پوست سر مي شود. ويتامين هاي «ب6» و «ب12»، اسيد فوليک، اسيد پانتوتنيک و بيوتين براي سلامت مو لازم است. ويتامين «ب5» مانع از کم پشتي موها مي شود و به رويش مجدد موها کمک مي کند.
مهم ترين منابع غذايي اسيد پانتوتنيک عبارت اند از گوشت گاو، غلات کامل، قارچ هاي خوراکي، ماهي آزاد، بادام زميني، حبوبات، سبزي جات تازه، تخم مرغ، جگر، انواع مغزها و گندم کامل و نيز جزيي از ويتامين هاي گروه «ب» و ماده اي که اسيد فوليک را مي سازد، از سفيد شدن موها جلوگيري مي کند. ويتامين «ب» کمپلکس در جريان خون، رشد مو و رنگ آن اثرات زيادي دارد. فقدان ويتامين «ب» کمپلکس با شوره و کچلي همراه است. براي تأمين اين مواد ضروري مي توانيد از قرص هاي مولتي ويتامين (طبق نظر پزشک) يا غذاهايي مانند سويا، موز، حبوبات، ماست، تخم مرغ و غلات استفاده کنيد.
بيوتين از کم رنگ شدن، سفيدي و کم پشتي موها جلوگيري مي کند. مصرف روزانه 100 ميلي گرم از بيوتين ممکن است از ريزش مو در برخي آقايان جلوگيري نمايد. بيوتين در مخمر آبجو، زرده تخم مرغ پخته، ذرت، جو، گوشت پرندگان، گردو، بادام زميني، دانه سويا، شير، کلم برگ و غلات کامل يافت مي شود.
ويتامين «ب» و «ث» براي جريان مناسب خون و رشد موها ضروري هستند. ويتامين «ث» موجب افزايش جذب آهن شده و از آن طريق بر ريزش مو اثر مي گذارد، در نتيجه توصيه مي شود به طور روزانه از ميوه ها و سبزيجات در وعده هاي غذايي خود استفاده کنيد. ويتامين «ث» باعث تقويت و نرمي رشته هاي مو گرديده و از شکستن و لغزش آن ها جلوگيري مي کند.
با مصرف ميوه ها، سبزي جات، غلات، تخم مرغ، شير و نان سبوس دار (نان سنگک) مي توانيد نياز خود را از نظر اين ويتامين تأمين کنيد و به اين ترتيب موهايي شاداب و قوي داشته باشيد. منابع خوب غذايي اسيد فوليک شامل غلات تقويت شده، لوبياي چشم بلبلي، اسفناج، مارچوبه، گل کلم، باميه و کلم بروکسل است.
ويتامين «اي» براي رشد موها ضروري است. اين ويتامين براي داشتن موهايي سالم و پرپشت داراي اهميت زيادي مي باشد. مصرف آووکادو، جوانه گندم، مغزها (بادام، فندق و گردو)، دانه ها (ذرت و دانه کتان)، روغن زيتون و سويا نياز روزانه شما به ويتامين «اي» را تأمين مي کند. به طور کلي با مصرف روزانه ميوه ها و سبزي جات مي توانيد نيازهاي ويتاميني بدن خود را تأمين نماييد.
بدن براي ساختن (سيوم) از ويتامين هاي «آ» و «ث»استفاده مي کند؛ سيوم در واقع يک نرم کننده طبيعي است. سلول هاي پيازچه مو از جمله سلولهايي هستند که سيوم توليد مي کنند و باعث نرمي موها مي شوند. به علاوه سبزي جات سبز تيره سرشار از آهن و کلسيم است.
مصرف بيش از اندازه چربي، روغن و غذاهاي سرخ کرده براي پوست و مو زيان آور است. به ويژه اين که به ريزش موها کمک مي کند. هم چنين مصرف بي رويه اين گونه مواد غذايي مي تواند موجب ترشح بيش از اندازه در پوست سر شود. در بين املاحي که در سالم سازي و رشد موها مؤثر است، يد از اهميت بيشتري برخوردار است و کمبود آن بيش از ديگر مواد به مو آسيب مي رساند. مواد غذايي که حاوي مقادير زيادي يد مي باشند عبارت اند از نمک يددار، غذاهاي دريايي و ماهي آب شور. اين عنصر هم چنين در مارچوبه، سير، باقلاي سبز، قارچ، نمک دريا، تخم کنجد، اسفناج، سويا، برگ چغندر، کدوي تابستاني و شلغم يافت مي شود. آهن، مس و روي در سلامت مو بسيار مؤثراند و در اين مورد نقش اساسي دارند.
عنصر آهن باعث رسيدن اکسيژن به موها مي شود. در موارد کمبود آهن، اکسيژن کافي به موها نمي رسد و ريشه مو ضعيف خواهد شد. هم چنين کمبود آهن در بدن، مو را کم و شکننده مي کند و حتي باعث ريزش مو مي شود. با مصرف تخم مرغ (به اندازه کافي)، ماهي، جگر، گوشت قرمز، گوشت پرندگان (بدون پوست)، سبزي جات داراي برگ هاي سبز، غلات کامل، نان هاي سبوس دار، بادام، چغندر، خرما، باقلاي سبز، آلوي خشک، سبوس گندم، سويا، کدو حلوايي، هلو، گلابي، کشمش، نعناع، جعفري، مخمر آبجو، فلفل قرمز تازه و استفاده از مکمل هاي دارويي (تحت نظر پزشک)، مي توانيد ذخاير آهن بدن خود را کامل کنيد.
منبع: ماهنامه تغذيه و سلامتي شماره 84