0
ویژه نامه ها

شیمی کاغذ

برخلاف این تصور که تولید کاغذ اساسا یک فرآیند مکانیکی است، در این فرآیند ، پدیده‌های شیمیایی نقش برجسته‌ای دارند. از تبدیل چوب به خمیر کاغذ گرفته تا تشکیل کاغذ ، اصول شیمیایی دخالت آشکاری دارند. لیگنین زدایی از یک منبع گیاهی مناسب ، معمولا چوب ، یک فرآیند شیمیایی ناهمگن است که در دما و فشار زیاد انجام می‌شود.
شیمی کاغذ
شیمی کاغذ
شیمی کاغذ






دید کلی

برخلاف این تصور که تولید کاغذ اساسا یک فرآیند مکانیکی است، در این فرآیند ، پدیده‌های شیمیایی نقش برجسته‌ای دارند. از تبدیل چوب به خمیر کاغذ گرفته تا تشکیل کاغذ ، اصول شیمیایی دخالت آشکاری دارند. لیگنین زدایی از یک منبع گیاهی مناسب ، معمولا چوب ، یک فرآیند شیمیایی ناهمگن است که در دما و فشار زیاد انجام می‌شود.
دامنه شیمی کاغذ ، وسیع و جالب است شامل مباحثی از قبیل شیمی کربوهیدراتها ، رنگدانه‌های معدنی ، رزینهای آلی طبیعی و سنتزی و افزودنی‌های پلیمری متعدد می‌باشد. در فرآیند تشکیل نیز تا حد زیادی شیمی کلوئید و شیمی سطح دخالت دارد. نقش پلیمر ، شیمی محیط زیست و شیمی تجزیه را نیز نباید فراموش کرد.

ترکیب شیمیایی کاغذ

از آنجا که کاغذ از الیافی ساخته می‌شود که قبلا تحت تاثیر تیمارهای فیزیکی و شیمیایی قرار گرفته‌اند، سلولهای گیاهی حاصل از ترکیب شیمیایی ثابتی نسبت به ساختار منابع گیاهی اولیه برخوردار نیستند. سلولهای گیاهی عمدتا از پلیمرهای کربوهیدراتی آغشته شده به مقادیر مختلف لیگنین (یک ترکیب پلیمری آروماتیک که میزان آن با افزایش سن گیاه افزایش می‌یابد و در حین فرآیند لیگنینی شدن تولید می‌گردد) تشکیل شده‌اند. بخش کربو هیدراتی سلول بطور عمده از پلی ساکارید سلولز تشکیل شده است. بخشی از این ترکیبات شامل پلی ساکاریدهای غیر ساختمانی با وزن مولکولی کم به نام همی سلولز هستند، که نقش بسیار مهمی در خصوصیات خمیر و کاغذ دارند.
به نظر می‌رسید که با توجه به نام همی سلولزها ، این ترکیبات با سلولز ارتباط داشته باشند و به روش مشابهی با سلولز بیوسنتز شده باشند. اما در حال حاضر بخوبی مشخص شده است که این پلی ساکاریدها به روش متفاوتی بیوسنتز شده باشند. اما در حال حاضر به خوبی مشخص شده است که این پلی ساکاریدها به روش متفاوتی بیوسنتز می‌شوند و نقش ویژه‌ای در دیواره سلول گیاهان ایفا می‌کنند. علاوه بر این ترکیبات مهم ، مقادیر کمی از مواد آلی قابل استخراج و مقادر بسیار کمی از مواد معدنی نیز در دیواره سلولی الیاف وجود دارد.

 

سلولز(%)

همی سلولزها(%)

لیگنین(%)

مواد عصاره‌ای و اندک(%)

سوزنی برگان

40 تا 45

20

25 تا 35

10>

پهن برگان

40 تا 45

15 تا 35

17 تا 25

10>

ترکیب کلی استخراج الیاف گیاهی از نظر درصد کربن ، هیدروژن و اکسیژن بسته به درجه لیگنین شدن متغیر است. میزان این عناصر برای چوب حدود 50% کربن ، 6% هیدروژن و 44% اکسیژن است. از آنجایی که ترکیب عنصری کربوهیدراتها کم و بیش به صورت CH2O)n) است، میزان کربن موجود تقریبا حدود 40% است. لیگنین یک ترکیب آروماتیک با فرمول تقریبی C10H11O4 می‌باشد. بنابراین ، میزان کربن آن بطور متوسط حدود 65 - 60% است.

سلولز

سلولز مهمترین ترکیب ساختاری دیواره‌های سلول است و بعد از حذف لیگنین و انواع دیگر مواد استخراجی نیز مهمترین ترکیب ساختاری کاغذ محسوب می‌شود. از نظر شیمیایی ، سلولز یک پلیمر دارای ساختمان میکرو فیبریلی شبه بلوری متشکل از واحدهای D-β گلوکوپیرانوزی با اتصالات (4 <---- 1) گلیکوزیدی است. همچون بسیاری از پلی ساکاریدها ، سلولز پلیمری بسپاشیده با وزن مولکولی زیاد است. بسته به نوع منبع سلولزی، درجه پلیمریزاسیون سلولز از 10000 تا 15000 متفاوت است.
سلولز 100% بلوری شناخته نشده است، اما ساختمان سلولز دارای یک بخش بلوری و یک بخش غیر بلوری یا بی‌شکل است. درجه بلورینگی بستگی به منشاء سلولز دارد. سلولز پنبه و انواع جلبکها مانند والونیا درجه بلورینگی بسیار بالایی است. در حالیکه سلولز چوب درجه بلورینگی پایینی دارد. سلولز بوسیله باکتریها نیز تولید می‌گردد که البته به عنوان منابع سلولزی برای کاغذ کاربردی ندارند.

همی سلولزها

همی سلولزها گروهی از پلی ساکاریدهای غیر ساختاری با وزن مولکولی کم و اغلب ناهمگن هستند که ارتباطی با سلولز نداشته و از راه بیوسنتز متفاوتی تولید می‌شوند. نام همی سلولزها نشان دهنده ارتباط یا نزدیکی آنها با سلولز نیست. نقش همی سلولزها در دیوراه سلول بخوبی شناخته شده نیست، اما وزن مولکولی خیلی کم آنها نمی‌تواند همی سلولزها را به عنوان یک پلیمر ساختاری مطرح کند (درجه پلیمریزاسیون آنها بین 150 - 200 است).
تحقیقات نظری در این زمینه نشان می‌دهد که همی سلولزها ممکن است نقشی در انتقال آب داشته باشند. همی سلولزها معمولا از واحدهای مونومری هگزوزی مثل D- گلوکوپیرانوز ، D- مانوپیرانوز و D- گالاکتوپیرانوز و واحدهای پنتوزی مثل D- زایلو پیرانوز و –L آرابینوفورانوز تشکیل شده‌اند. بخش قابل توجهی از همی سلولزها حتی بعد از لیگنین زدایی شیمیایی ، در خمیر کاغذ باقی می‌مانند. مهمترین همی سلولز موجود در سوزنی برگان گالاکتو گلوکومانان است که حدود 20% از وزن خشک چوب را تشکیل می‌دهد.

لیگنین

لیگنین ، پلیمری آروماتیک با ساختاری بسیار پیچیده است. تقریبا کلیه خصویات لیگنین در کاربردهای کاغذ سازی نقش منفی دارند و کاغذهای با کیفیت خوب از الیافی ساخته می‌شود که تقریبا عاری از لیگنین هستند. لیگنین سبب شکننده شدن کاغذ می‌شود و به دلیل اکسایش نوری و تشکیل گروههای رنگی سبب افزایش زردی و تیرگی کاغذ می‌شود. کاغذ روزنامه مثال خوبی در این زمینه است و بطور کلی کلیه خمیرهای مکانیکی که در آنها مقدار زیادی لیگنین وجود دارد، چنین اثرهایی را نشان می‌دهد.

رزینها و مواد استخراجی

چوب حاوی مقدار کمی (کمتر از 5%) از ترکیباتی است که توسط حلالهای آلی مثل اتانول یا دی کلرومتان قابل استخراج هستند. میزان این ترکیبات در پهن برگان و سوزنی برگان و در بین گونه‌های مختلف چوبی متفاوت است. اگر چه این ترکیبات ممکن است در حین فرآیندهای شیمیایی تهیه خمیر کاغذ حذف شوند، اما همیشه مقداری از آنها در کاغذ باقی می‌ماند. ترکیب شیمیایی این مواد بسیار متغیر است و شامل آلکانها ، آلکنها ، اسیدهای چرب (اشباع یا غیز اشباع) ، استرهای گلیسرول ، مومها ، اسیدهای رزینی ، ترپنها و ترکیبات فنولی هستند.
میزان باقیمانده این ترکیبات این ترکیبات در خمیر و کاغذ بستگی به فرآیند تهیه خمیر مورد استفاده دارد. در مجموع ، ترکیبات اسیدی مثل اسیدهای چرب و رزینی در محیط قلیایی براحتی از طریق تبدیل شدن به نمکهای محلول حل می‌گردند، اما در خمیر سازی اسیدی ، این ترکیبات براحتی قابل حل و خارج سازی نیستند. چندین محصول فرعی مفید در عملیات خمیر سازی از مواد استخراجی قابل استحصال است که مهمترین آنها شامل تربانتین و روغن تال است. تربانتین مخلوطی از هیدروکربنهای دو حلقه‌ای با فرمول C10H16 است که ترکیبات عمده آن α و β- پنن است.
این ترکیبها به صورت محصولات فرعی فرار با بازده 5-4 لیتر به ازای هر تن چوب (کاج) قابل استحصال بوده و به عنوان حلال مور استفاده اند. روغن تال عمدتا از اسیدهای رزینی به همراه حدود 10% ترکیبات خنثی تشکیل شده است.
منبع:http://atwis.com




نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
لزوم توجه به روح شریعت و قانون
لزوم توجه به روح شریعت و قانون

لزوم توجه به روح شریعت و قانون

ماجرای مجتمع تسا کرج چیست؟/ واکنش شدیداللحن ایران به اظهارات آمریکا و تروئیکای اروپایی
ماجرای مجتمع تسا کرج چیست؟/ واکنش شدیداللحن ایران به اظهارات آمریکا و تروئیکای اروپایی

ماجرای مجتمع تسا کرج چیست؟/ واکنش شدیداللحن ایران به اظهارات آمریکا و تروئیکای اروپایی

دانستنی هایی در ارباط با زندگی شمس تبریزی
دانستنی هایی در ارباط با زندگی شمس تبریزی

دانستنی هایی در ارباط با زندگی شمس تبریزی

همه چیز راجع به مصرف بتاآلانین
همه چیز راجع به مصرف بتاآلانین

همه چیز راجع به مصرف بتاآلانین

روباتیک گروهی (روباتیک ازدحام)
روباتیک گروهی (روباتیک ازدحام)

روباتیک گروهی (روباتیک ازدحام)

پول کجاست؟ | تیزر دیدنی برنامه پول کجاست؟
پول کجاست؟ | تیزر دیدنی برنامه پول کجاست؟

پول کجاست؟ | تیزر دیدنی برنامه پول کجاست؟

پویش ثبت جهانی عاشورا Ashura Day
پویش ثبت جهانی عاشورا Ashura Day

پویش ثبت جهانی عاشورا Ashura Day

ارزیابی عملکرد قلب با انجام تست ورزش
ارزیابی عملکرد قلب با انجام تست ورزش

ارزیابی عملکرد قلب با انجام تست ورزش

فراز زیبا از سوره نازعات/ استاد مصطفی اسماعیل
فراز زیبا از سوره نازعات/ استاد مصطفی اسماعیل

فراز زیبا از سوره نازعات/ استاد مصطفی اسماعیل

خداحافظی علامه حسن زاده آملی
خداحافظی علامه حسن زاده آملی

خداحافظی علامه حسن زاده آملی

حال و هوای بین الحرمین در روز اربعین
حال و هوای بین الحرمین در روز اربعین

حال و هوای بین الحرمین در روز اربعین

شعار "کلا کلا اسرائیل" در حرم سید الشهدا (ع)
شعار "کلا کلا اسرائیل" در حرم سید الشهدا (ع)

شعار "کلا کلا اسرائیل" در حرم سید الشهدا (ع)

نماهنگ «جامانده» با صدای حاج حنیف طاهری
نماهنگ «جامانده» با صدای حاج حنیف طاهری

نماهنگ «جامانده» با صدای حاج حنیف طاهری

صدامو داری یارم صدامو داری عشقم/ علی زمانیان
صدامو داری یارم صدامو داری عشقم/ علی زمانیان

صدامو داری یارم صدامو داری عشقم/ علی زمانیان

برام سخته که اربعین توی خونه بشینم/ نریمان پناهی
برام سخته که اربعین توی خونه بشینم/ نریمان پناهی

برام سخته که اربعین توی خونه بشینم/ نریمان پناهی

نواهنگ «جاموندم»/ حسین خلجی
نواهنگ «جاموندم»/ حسین خلجی

نواهنگ «جاموندم»/ حسین خلجی

حکمت |نمی‌دونی که خدا می‌بینه؟ / آیت الله ضیاءآبادی
حکمت |نمی‌دونی که خدا می‌بینه؟ / آیت الله ضیاءآبادی

حکمت |نمی‌دونی که خدا می‌بینه؟ / آیت الله ضیاءآبادی

آه از چهل شب غربت... / میثم مطیعی
آه از چهل شب غربت... / میثم مطیعی

آه از چهل شب غربت... / میثم مطیعی

من کجا تو کجا من کجا کربلا/ میثم مطیعی
من کجا تو کجا من کجا کربلا/ میثم مطیعی

من کجا تو کجا من کجا کربلا/ میثم مطیعی

چهار عموی نازنینم پیکرشون روی زمینه/ میثم مطیعی
چهار عموی نازنینم پیکرشون روی زمینه/ میثم مطیعی

چهار عموی نازنینم پیکرشون روی زمینه/ میثم مطیعی

حکمت | زندگیت رو به جدایی نکشون! / استاد محرابیان
حکمت | زندگیت رو به جدایی نکشون! / استاد محرابیان

حکمت | زندگیت رو به جدایی نکشون! / استاد محرابیان