عضویت العربیة
پنجشنبه، 30 مرداد 1393 (سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی)
امام علی علیه السلام فرمودند: خردمندترین مردم کسی است که به عواقب و فرجام کار بیشتر بنگرد. غرر الحکم، ج 2، ص 484
مسیر جاری : صفحه اصلی/مقالات/علم و دانش/علوم پايه/زمین شناسی/آتشفشانهای فعال ایران

تبلیغات
آخرین مقالات
تشرف شيخ مرتضي انصاري

تشرف-شيخ-مرتضي-انصارييکي از نوابغ جهان اسلام و فقهاي بزرگوار شيعه که آوازه و شهرت علمي و عمليش در همه بلاد مسلمين پيچيده و ادامه ...

گستره ي درياي پارس

گستره-ي-درياي-پارسبا اين سؤال که از سوي ابوعلي بن حازم ( بازرگان نام آوري که کشتي هاي تجاري او پهنه ي درياها را در مي نورديدند ادامه ...

نامگذاري خليج فارس

نامگذاري-خليج-فارسنخستين منابع تاريخي درباره ي خليج فارس از زمان فرمانروايان سومري بين النهرين در هزاره ي سوم قبل از ميلاد ادامه ...

نقش بصره و بنادر کرانه هاي شمالي خليج فارس در روابط ايران و عثماني

نقش-بصره-و-بنادر-کرانه-هاي-شمالي-خليج-فارس-در-روابط-ايران-و-عثمانيهمان گونه که از عنوان کتاب بر مي آيد، نويسنده جايگاه و اهميت بنادر بخش شمالي خليج فارس به ويژه نقش بصره ادامه ...

تشرف سيد اميراسحق استرآبادي

تشرف-سيد-اميراسحق-استرآباديمرحوم «علامه مجلسي» رضوان الله تعالي عليه و مرحوم حاج شيخ «عباس قمي» رحمه الله عليه نقل کرده اند که: ادامه ...

ميرزا محمد مهدي شهرستاني و فضيلت دفن در زمين کربلا

ميرزا-محمد-مهدي-شهرستاني-و-فضيلت-دفن-در-زمين-کربلااز مولا محمد هزار جريبي رحمه الله در کتاب «تحفه المجاور» و در آن است که:شنيدم از ميرزا محمد مهدي شهرستاني ادامه ...

حاج لطيف بيات جوزاني

حاج-لطيف-بيات-جوزانيدر ماه مبارک رمضان سال 1407 هجري قمري براي تبليغ به جوزان از توابع ملاير رفته بودم و در آنجا پير مردي ادامه ...

اهميت خليج فارس براي ايرانيان

اهميت-خليج-فارس-براي-ايرانيانايرانيان همواره با علاقمندي خاصي به خليج فارس نگريسته اند. اين علاقه مندي داراي يک سابقه ي تاريخي طولاني ادامه ...

چکيده هاي خليج فارس

چکيده-هاي-خليج-فارسورود پرتغاليان به اقيانوس هند و خليج فارس در آخرين سال هاي سده ي پانزدهم ميلادي، تحريک کننده ي رقيبان ادامه ...

معرفی به دوستان

ایمیل گیرنده را به منظور دریافت لینک صفحه وارد بفرمائید.


بازدید : 7149 بار

شنبه، 18 تير 1390

آتشفشانهای فعال ایران

 

 

آتشفشانهای فعال ایران
 


 





 
بررسی آتشفشان ها در ایران نشان می دهد ایران دارای پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از این تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماوند جز آتشفشانهای نیمه فعال نیمه فعال محسوب می شوند.
زمین در ابتدا به حالت کره گداخته ای بود که پس از طی میلیون ها سال بخش خارجی آن به صورت قشر سختی در آمد. این پوسته به دفعات بر اثر عبور مواد مذاب درونی سوراخ شده و سنگ های آتشفشانی زیادی به سطح آن رسیده است. این عمل در عصر کنونی نیز ادامه دارد.
پیدایش کوه های آتشفشانی حاصل فوران مواد مذاب و انباشته شدن مواد است. زمانی که فشار گازها و سنگ های مذاب در هسته زمین بسیار بالامی رود ، فوران اتفاق می افتد. فوران می تواند به آرامی یا به صورت انفجاری رخ دهد و جریان گدازه همراه با گازهای سمی ، پرتاب خاکستر و سنگ و فوران آتشفشانی است.
انفجارهای آتشفشانی می توانند تکه های بزرگ سنگ را با سرعت بسیار زیاد به مسافت چندین کیلومتر پرتاب کنند و گاه با مخاطرات طبیعی چون زمین لرزه، جریان «گل» و سیلاب های ناگهانی ، بارانهای اسیدی و درشرایط خاص وقوع سونامی همراه است.
در ایران نیز وجود پنج آتشفشان نیمه فعال و نیمه نیمه فعال باعث شده است تا دانشمندان کشور بررسی هایی در این زمینه انجام دهند. آنها درصددند تا با بررسی مواردی چون چشمه های آب گرم، اندازه گیری گازهای گوگردی و قطر دامنه های کوه های آتشفشانی نیمه فعالیت آنها را مونیتورینگ کنند تا در صورت نیمه فعال شدن آنها به موقع هشدار دهند.
در آتشفشان ها برخلاف پدیده زلزله می توان با بررسی روند نیمه فعالیت تا حدودی تغییرات احتمالی را پیش بینی کرد از این رو در این گزارش مروری بر حیات آتشفشان های کشور داریم.

● دماوند ، ببر خفته
 

مخروط دماوند در مرکز سلسله کوه های البرز بارزترین نیمه فعالیت آتشفشانی دوره «کواترنر» است. به استثنای برخی از فوران های کوچک که اخیرا کشف شد ، نیمه فعالیت جدیدی شناخته نشده است از این رو به آن آتشفشان نیمه نیمه فعال می گویند.
مخروط این قله منظم و روی کوه های فرسایش یافته چهار هزار متری واقع است. دامنه کوه پوشیده از جریان گدازه هایی به وسعت ۴۰۰ کیلومتر مربع است. جدیدترین گدازه ها در دامنه غربی مخروط قرار گرفته اند و روی همین دامنه است که به طور محلی مخروط هایی از خاکستر وجود دارد.
در ارتفاع ۱۰۰ متری ضلع جنوبی دماوند گازهایی نمایان است. ضمن آنکه در دهانه این آتشفشان با ۳۰۰ متر قطر دریاچه ای پوشیده از یخ وجود دارد.
آتشفشان دماوند از دید زمین شناسی یک سامانه آتشفشانی نیمه فعال است ولی نیمه فعالیت آن در حد خروج بخار و گاز و چشمه های آب گرم و همچنین بعضی از تظاهرات سطحی از نهشته های وابسته به یک سامانه آتشفشانی و همچنین اثرگذاری بر فرم و ریخت دره ها و ایجاد لغزش های گوناگون به عنوان اثرهای ثانویه بوده است.
اندازه گیری های سن با روش کربن ۱۴ که از مواد کربن دار موجود در این رسوبات آبرفتی به عمل آمده است حداقل سن دماوند را حدود ۳۸ هزار و ۵۰۰ سال تعیین می کند. با توجه به اینکه آثار یخچال های پلیستوسن در روی مخروط آتشفشانی از بین رفته است می توان ادعا کرد که نیمه فعالیت عظیم کوه دماوند مربوط به دوره هولوسن یعنی حدود ۱۰ هزار سال قبل است.
دماوند یک آتشفشان خفته است که امکان نیمه فعال شدن مجدد آن وجود دارد. در برخی از سال ها از جمله سال ۱۳۸۶ شاهد افزایش خروج دود و بخارهایی از قله بودیم که برخی از شاهدان آن را گواهی بر نیمه فعال شدن این آتشفشان پنداشتند اما در حقیقت در سال های پر بارش با نفوذ آب به درون قله و برخورد سنگهای داغ، جریانی از بخار آب از دهانه قله خارج می شود و چنین به نظر می رسد که نیمه فعالیت های آتشفشانی صورت گرفته است.

● تفتان ، آتشفشانی نیمه فعال
 

این کوه آتشفشانی در جنوب شرقی زاهدان و شمال غربی خاش با ارتفاع چهار هزار و ۱۱۰متر از سطح دریا قرار دارد. پیکره اصلی آن شامل دو کوه است که به وسیله بخش زین مانند و باریکی به هم متصل شده اند. گدازه تفتان مساحتی معادل هزار و ۳۰۰ کیلومتر مربع را پوشانده و لایه های خاکستر در این آتشفشان کم است.
از نیمه فعالیت های درون آتشفشان ابر سفید و مشخصی تشکیل می شود که از فاصله ۱۰۰ کیلومتری قابل مشاهده است و منظره یک آتشفشان نیمه فعال را به خوبی نشان می دهد. تفتان جزو یک منطقه آتشفشانی است که تا پاکستان شمالی ادامه دارد و به گره آتشفشان کوه سلطان که در پاکستان واقع و اکنون خاموش است تعلق دارد.
نیمه فعالیت این مراکز به صورت فوران های انفجاری بوده است. آخرین تکاپوی انفجاری تفتان دو فاز انفجاری است که حاصل آن ایگنمبریت دامنه جنوبی (شمال ترشاب) و توفانهای گسترده در دشتهای اطراف آتشفشان است.
اولین نیمه فعالیتی که شکل امروزی مخروط شمال غربی آن را درست کرده است باید سنی قبل از دوره پلسیتوسن (از دوران کواترنری از یک هشتم میلیون سال پیش تا ۱۰ هزار سال پیش) داشته باشد. نیمه فعالیتهای گدازه ای تفتان در دوران کواترنری صورت گرفته که شامل گدازه های آندزیتی است که بر روی توفهای قبلی ریخته اند.

● بزمان ، جوان ترین آتشفشان ایران
 

بزمان در ۱۱۰ کیلومتری شمال غرب ایرانشهر و جنوب غربی قله تفتان واقع شده که ارتفاع آن از سطح دریا سه هزار و ۵۰۳ متر است ولی نسبت به اراضی پیرامونی دو هزار و ۱۰۰متر ارتفاع دارد. جریان بزرگ گدازه از دامنه شرقی قله جریان یافته است. در دامنه شمالی نیز همین جریان گدازه، مخروطی با شیب تند و بسیار مشخص را شکل داده که از آن، جریان گدازه با عظمت خیلی زیاد بیرون آمده است.
در اطراف قله اصلی چندین مخروط کوچک دیده می شود که از گدازه تیره رنگ بازالتی تشکیل شده است. بلندترین قله ، مخروطی تازه ساز است که از قطعات بزرگ گدازه شکل یافته و قطر دهانه آن در حدود ۵۰۰ متر است. به نظر می رسد که بزمان جدیدترین آتشفشان ایران باشد. مواد آتشفشانی آن منطقه ای را در حدود هزار و ۴۰۰ کیلومتر مربع پوشش داده است.
با توجه به مورفولوژی (ریخت شناسی) و منظره ، تشابه زیادی با تفتان دارد. کوه بزمان را باید مانند تفتان جزو آتشفشان های نیمه نیمه فعال ایران محسوب کرد. در دهکده بزمان واقع در جنوب شرقی آتشفشان اصلی نیز چشمه آب گرمی که درجه حرارت آن در حدود ۳۶ درجه است وجود دارد که تا اندازه ای نیمه نیمه فعال بودن آتشفشان را تایید می کند.

● سبلان
 

سبلان در مشرق تبریز واقع است. ارتفاع آن از سطح دریا بیش از چهار هزار و ۸۰۰ متر و گدازه های آن سطحی معادل هزار و ۲۰۰ کیلومتر را اشغال کرده است که به دلیل فرو ریختگی و ریزش متعدد به شدت قطعه قطعه است.
«سبلان اصلی» ، «سبلان کوچک» ، «کوه سلطان» و «آغان داغ» قله های آتشفشانی این کوه را تشکیل می دهند. در قسمت شمال و در قاعده ای که بلندترین قله سبلان در آن واقع است دریاچه کوچکی وجود دارد که احتمالا باقی مانده دهانه آتشفشان است. در دامنه جنوبی سبلان ، چشمه های گوگردی زیادی وجود دارد که آب آنها در حدود ۴۰ درجه سانتی گراد حرارت دارد و تنها گواه نیمه فعالیت آتشفشان خاموش سبلان است.

● سهند
 

آتشفشان بزرگ سهند در ۴۰ کیلومتری جنوب تبریز واقع است و با آتشفشان های کوچک تر شمال غرب دریاچه ارومیه و مرکز آتشفشانی ارمنستان و آرارات که در نزدیکی مرز ایران واقع است ارتباط دارد. کوه سهند مخروطی بسیار پهن و گسترده دارد که از خاکسترهای فراوان تشکیل شده و به وسیله آب های جاری ، دره های تنگی در آنها ایجاد شده است.
به باور زمین شناسان به احتمال زیاد ، پیدایش آتشفشان های سهند به تجدید نیمه فعالیت گسل سلطانیه - تبریز که از منطقه سهند عبور می کند ، مربوط بوده است. مواد آتشفشانی سهند که بر روی رسوبات مختلف و در مساحت تقریبی چهار هزار و ۵۰۰ کیلومتر مربع پوشانده شده است.
سن مطلق گدازه های مختلف سهند بین ۱۲ تا ۱۴ میلیون سال را نشان می دهد. به این ترتیب آتشفشان های سهند در چند مرحله نیمه فعالیت داشته و در حد بین این مراحل نیمه فعال ، آرامش نسبی برقرار بوده است.
منبع:http://hashemimi1369.blogfa.com/post-303.aspx
ارسال توسط کاربر محترم سایت : hashemimi1369




 

نظرات کاربران
ادامه نظرات
ارسال نظر شما

• با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پایگاه تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.
• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
• نظرات کوتاه مثل "خوب بود" و "عالی بود" و... و نظرات تکراری تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• متن نظر شما میبایست حداکثر 1024 کاراکتر باشد.