عضویت العربیة English
دوشنبه، 14 ارديبهشت 1394 (سال دولت و ملت، همدلی و همزبانی)
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: نیست چیزی سخت تر بر شیطان از قرائت قرآن در حال نگاه کردن به خود قرآن. بحار الأنوار، ج 92، ص 202
مسیر جاری : صفحه اصلی/مقالات/علم و دانش/علوم پايه/نجوم/دنباله دارها

تبلیغات
آخرین مقالات
اعجاز علمي و تفسير علمي قرآن (2)

اعجاز-علمي-و-تفسير-علمي-قرآن-(2) ابواسحاق شاطبي ( م 790 ق ) فقيه مالکي مذهب اندلسي ( اسپانيايي ) در کتاب الموافقات تفسير علمي را انکار ادامه ...

اعجاز علمي و تفسير علمي قرآن (3)

اعجاز-علمي-و-تفسير-علمي-قرآن-(3)شيوه برداشت و روش تفسير علمي قرآن داراي مباني عام تفسيري و روش شناسي است که در همه روش هاي تفسيري جاري ادامه ...

نظريه ي کاريزما و جنبش اجتماعي

نظريه-ي-کاريزما-و-جنبش-اجتماعيماکس وبر چشم انداز ديگري درباره ي چگونگي پيدايش شرايط رفتار جمعي و بسيج اجتماعي به روي ما گشوده است. ادامه ...

انقلاب و شورش

انقلاب-و-شورشانقلاب تحول سياسي پيچيده اي است که در طي آن حکومت مستقر به دلايلي توانائي اجبار و اعمال زور را از دست ادامه ...

نظريه هاي انقلاب

نظريه-هاي-انقلابطبعاً درباره ي معنا و ضرورت و جايگاه تاريخي و علت بنيادي انقلاب در بين انديشمندان اختلاف نظر اساسي وجود ادامه ...

انقلاب و نظريه ي همبستگي اجتماعي

انقلاب-و-نظريه-ي-همبستگي-اجتماعياميل دورکهايم چشم انداز ديگري درباره ي چگونگي پيدايش شرايط عمل جمعي و بسيج سياسي به روي ما باز مي کند. ادامه ...

اعجاز علمي و تفسير علمي قرآن (1)

اعجاز-علمي-و-تفسير-علمي-قرآن-(1)در اين نوشتار، مبحث تفسير علمي و اعجاز علمي قرآن مورد بررسي قرآن مي گيرد، و بعد از اشاره به مباحث مفهوم ادامه ...

انقلاب و مبارزه ي طبقاتي

انقلاب-و-مبارزه-ي-طبقاتيتئوري هاي جامعه شناختي انقلاب در تحليل انقلابها به سازمان اقتصادي جامعه نظر دارند و انقلاب را حاصل منازعات ادامه ...

رئاليسم سياسي و نظريه ي قدرت

رئاليسم-سياسي-و-نظريه-ي-قدرتمکتب رئاليسم سياسي اساساً جزئي از انديشه ي پوزيتيويستي بوده است که به جاي بحث در معناي غائي و هدف جهان ادامه ...

معرفی به دوستان

ایمیل گیرنده را به منظور دریافت لینک صفحه وارد بفرمائید.


بازدید : 1478 بار

پنجشنبه، 7 دی 1391

دنباله دارها
دنباله دارها

مترجم: الهام سجادیفر




 
دنباله دارها یک جرم یخی است که غبار و گاز درون خود را بیرون می پاشد. بیشتر دنباله دارهایی که ما از زمین مشاهده می کنیم در مدار بیضی شکل بزرگی به دور خورشید در گردش هستند. هر دنباله دار از یک هسته جامد که توسط ابری به نام گیسو احاطه شده است، تشکیل می شود. دنباله دارها دارای یک یا دو دم نیز هستند. اغلب دنباله دارها آنقدر کوچک یا کم نور هستند که از زمین، بدون تلسکوپ دیده نمی شوند. با این حال برخی از آنها تا هفته ها در آسمان با چشم غیرمسلح دیده می شوند. ما دنباله دارها را به دلیل گاز و غبار موجود در گیسو و همینطور بازتاب نور در قسمت دم آنها می بینیم. همچنین گازهای دنباله دارها انرژی را که از خورشید جذب کرده اند پخش می کنند و این باعث درخشش آنها می گردد.
ستاره شناسان دنباله دارها را بر حسب زمانی که برای یکبار گردش به دور خورشید در مدار خود صرف می کنند، طبقه بندی می نمایند. دنباله دارهای دوره کوتاه کمتر از200سال زمان برای گردش در مدارشان نیاز دارند و دنباله دارهای دوره بلند بیش از200سال زمان برای یکبار گردش خود به دور خورشیدصرف می کنند.
ستاره شناسان در مورد دنباله دارها بر این باورند که آنها باقیمانده مجموعه ای از گاز، یخ، سنگ و غبار هستند که حدود4/6میلیارد ستل پیش در منطقه بیرون سیارات شکل گرفتند. بعضی از دانشمندان معتقدند که برخی دنباله دارها، آب و مولکولهای کربن لازم برای تشکیل حیات در زمین را به این سیاره آوردند.

قسمتهای مختلف یک دنباله دار

هسته دنباله دارها یک توپ از یخ و ذرات غبار سنگی است که شبیه به یک گلوله برفی کثیف می باشد. یخ هسته دنباله دار عمدتاً از آب منجمد تشکیل شده است اما ممکن است مواد منجمد دیگری نظیر آمونیاک، دی اکسیدکربن، مونوکسیدکربن و متان نیز در آن وجود داشته باشد. دانشمندان تصور می کنند که هسته برخی از دنباله دارها ترد و شکننده است چرا که آنها شماری دنباله دار پیدا کرده اند که بدون هیچ دلیل واضحی خرد شده اند.
با نزدیک شدن دنباله دار به قسمت های داخلی منظومه شمسی، گرمای خورشید منجر به تبخیر قسمتی از یخ موجود در سطح هسته دنباله دار شده و ذرات غبار و گاز با فشار از دنباله دار به فضا خارج می گردند و به این شکل قسمت گیسو را شکل می دهند. پرتوهای خورشید، ذرات غبار را از قسمت گیسو به بیرون هل می دهند. این ذرات سبب تشکیل دم غباری دنباله دار می شوند. به طور هم زمان بادهای خورشیدی بخشی از گازهای دنباله دار را به یون(ذرات باردار)تبدیل می کند. این یونها نیز به بیرون از گیسو جریان پیدا کرده و دم یونی را شکل می دهند. از آنجایی که دمهای دنباله دارها توسط پروها و بادهای خورشیدی جارو زده می شوند همیشه در جهت مخالف خورشید قرار می گیرند.
اینگونه تصور می شود که قطر هسته بیشتر دنباله دارها حدود 16کیلومتر یا کمتر است. قطر برخی از گیسوها می تواند به 1/6میلیون کیلومتر برسد. برخی از دمها نیز در مسافتی معادل 160میلیون کیلومتر گسترده می شوند.

زندگی یک دنباله دار

دانشمندان فکر می کنند دنباله دارهای دوره کوتاه از کمربند کویپر که دورتر از مدار سیاره پلوتون قرار دارد می آیند. کشش گرانش سیارات خارجی منظومه شمسی می توانند بر این اجرام تأثیر گذاشته و آنها را به درون منظومه شمسی بکشاند. دنباله دارهای دوره بلند از ابر اورت می آیند، مجموعه ای از اجرام در فاصله ای هزار برابر فاصله پلوتون از خورشید که مانند کره ای منظومه شمسی را در برگرفته است. فعل و انفعال گرانشی ستارگان در حال گذر باعث می شود که این اجرام یخی به درون منظومه شمسی راه یابند.
هر بار که یک دنباله دار وارد منظومه شمسی می شود قسمتی از یخ و غبار خود را از دست می دهد. گاهی قسمتی از دنباله آنها پس از ورود به جو زمین به شکل شهاب سنگ درآمده و در اتمسفر زمین می سوزد. در نهایت بعضی از دنباله دارها همه یخ خود را از دست می دهند. آنها از هم می پاشند و یا به صورت اجرام غیر فعالی نظیر سنگهای آسمانی در می آیند.
مدارهای بلند بیضی شکل دنباله دارها می توانند از مدارهای تقریباً دایره ای سیارات عبور کنند. در نتیجه گاهی دنباله دارها با سیارت و اقمار آنها برخورد می کنند. بسیاری از چاله های برخوردی در منظومه شمسی به دلیل برخورد همین دنباله دارها ایجاد شده اند.

مطالعه دنباله دارها

بسیاری از نکاتی که دانشمندان امروزه درباره دنباله دارها می دانند، از مطالعه گسترده دنباله دارهالی(1)که در سال1986از نزدیکی زمین گذر کرد، به دست آمده است. پنج فضاپیما در نزدیکی هالی قرار گرفتند و اطلاعاتی را در مورد شکل ظاهر و ترکیبات شیمیایی آن جمع آوری کردند. چندین کاوشگر نیز به قدری به آن نزدیک شدند که بتوانند هسته آن که به طور معمول با گیسو پوشانده شده بود را مورد بررسی قرار دهند. از اطلاعات به دست آمده مشخص شد که هسته هالی سیب زمینی شکل و حدود 15کیلومتر طول دارد. این هسته به طور مساوی متشکل از یخ و غبار بود. حدود80درصد از بخش یخی آن آب منجمد و15درصد از آن مونوکسیدکربن منجمد بود. 5 درصد باقیمانده نیز شامل دی اکسید کربن منجمد، متان و آمونیاک می شد. دانشمندان معتقدند که دیگر دنباله دارها از نظر شیمیایی شبیه به هالی می باشند.
دانشمندان به طور غیر منتظره ای متوجه شدند که رنگ هسته دنباله دارهالی، سیاره و کاملاً تیره است. آنها فهمیدند که هسته یخی این دنباله دار و یا شاید اغلب دنباله دارها، با پوسته سیاهی از غبار و سنگ پوشیده شده است. این دنباله دارها تنها زمانی گازهای درون خود را با فشار خارج می کنند که سوراخهای موجود در این پوسته سیاه به سمت خورشید قرار گیرد.
دنباله دار دیگری که توسط دوربینهای فضاپیما مشاهده شده، دنباله دار برلی(2)است. فضاپیمای اعماق فضای(3)1در سال2001، هسته برلی را که تقریباً صنف هسته هالی است مشاهده کرد. هسته این دنباله دار نیز به شکل سیب زمینی است و دارای پوسته ای سیاره می باشد. مانند هالی، این دنباله دار نیز تنها زمانی گازهای درون خود را بیرون می پاشد که سوراخهای پوسته آن رو به خورشید قرار گرفته باشند.
در سال1994، ستاره شناسان دنباله داری به نام شومیکر-لوی9که تکه تکه شده بود و با سیاره مشتری برخورد نمود را مشاهده کردند. یکی از فعال ترین دنباله دارهای 400سال اخیر، هیل-باپ(4) نام دارد که در سال1997، از فاصله 197میلیون کیلومتری زمین گذر کرد. البته این برای دنباله دار فاصله کمی نیست اما به دلیل هسته غیرعادی و بسیار درخشان این دنباله دار با چشم غیرمسلح نیز قابل رصد بود. تخمین زده شده است که قطر هسته آن بین 40 تا50 کیلومتر بوده است.
در سال2004، فضاپیمای آمریکایی استارداست(5)به نزدیک هسته دنباله داروایلد(6)رفت و اطلاعاتی را از گیسوی این دنباله دار جمع آوری نمود. همچنین در همان سال، آژانس فضایی اروپا فضاپیمای رزتا(7)را که قرار است در سال 2014به مدار دنباله دار چاریومف-گراسیمنکو(8)برسد ارسال کرد. رزتا یک کاوشگر کوچک با خود حمل می کند که برای فرود در هسته این دنباله دار طراحی شده است.

پی نوشت ها :

1-Halley
2-Borrelly
3-Deep Space
4-Hale-Bopp
5-Stardust
6-Wild
7-Rosetta
8-Churyumov-Gerasimenko

منبع: - ، (1387)، شناخت فضا و منظومه شمسی ،الهام سجادی فر، تهران، [بی نا]، چاپ دوم1389.

 

 

ارسال نظر شما

• با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پایگاه تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.
• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
• نظرات کوتاه مثل "خوب بود" و "عالی بود" و... و نظرات تکراری تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• متن نظر شما میبایست حداکثر 1024 کاراکتر باشد.