عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: نزدیک‌ترین شما به من در روز قیامت، کسانی هستند که در دنیا بیشتر از دیگران بر من صلوات فرستند.

تاریخچه بارگاه حرم امام رضا (ع)

تاریخچه بارگاه حرم امام رضا (ع)
پنج شنبه 7 آبان 1388  02:29 ق.ظ

 
شهر مشهد با شهادت امام رضا (ع) در خاک توس و دهکده سناباد پایه گذاری شد و از آن زمان یعنی از سال 203 هجری قمری این منطقه به مشهد توس و مشهد الرضا اشهرت یافت . در مدت دوازده قرن که از تاریخ خاکسپاری امام رضا (ع) می گذرد مشهد نیز مانند دیگر نواحی ایران عموما در معرض تاخت و تازهای بسیار بوده و از نظر ویژگی های مذهبی - فرهنگی فراز و فرودهای خاص خود را نیز داشته است .
این شهر گرچه بر اثر حملات و هجوم های مکرر ، گاه تا مرز ویرانی کامل نیز سقوط کرده اما به برکت بارگاه امام در کمترین زمان بازسازی و آباد شد ، تا جایی که اکنون از بزرگترین شهرهای مذهبی جهان به شمار می آید . ضریح از جمله مظاهر باشکوه معنوی و نمادهای ممتاز هنری و فنی آستان مقدس رضوی است . که تاکنون 5 ضریح ساخته و بر مضجع شریف نصب شده است . همچنین مشخص ترین نماد و نشانه مضجع شریف رضوی (ع) گنبد زراندود آن است که از دوردست های شهر قابل رویت بوده ، سلام و درود بیکران مجاوران و زائران حضرتش را نثار مدفن پاک آن امام همام می کند .بی اغراق می توان گفت نخستین تصویر و خاطره ای که همگان با شنیدن نام " مشهد " در ذهنشان می نشیند ، تصویر طلافام همین گنبد است که آرزوی زیارت آستان منورش را در یادها زنده می کند . نخستین گنبدی که بر فراز مزار قدسی حضرت ساخته شد ، به امر سلطان " سنجر سلجوقی " (552 - 511 ه- ق) و از سوی وزیر وی ، شرف الدین قمی و مساعدت گروهی دیگر از سرشناسان ، در آغاز قرن 6 هجری بنا شده و به نقل مورخان ، از کاشی بوده است . در عهد صفویان و در روزگار شاه طهماسب صفوی خشت های نفیس کاشی روی گنبد به خشت های طلا مبدل شد . پس از غارت خشت های طلای گنبد در شورش ازبک ها ، به دستور شاه عباس صفوی و در فاصله سال های 1016 - 1009 ه .ق . که وی پیاده از اصفهان به مشهد آمد ، تجدید بنا و طلا کاری مجدد گنبد صورت گرفت .
اکنون ، قبر مطهر امام رضا (ع) دو گنبد دارد : اول ، همان گنبد نخستین که قرن ها از ساخت آن می گذرد و از درون حرم ، سطح مقعر و مقرنس آن پیداست - و دوم گنبد فعلی که به دستور شاه عباس دوم بر روی گنبد اول قرار گرفت . ارتفاع گنبد خورشید مثال رضوی (ع) ، از کف حرم تا اوج محدب آن بیش از 31 متر است . در مجموعه قدیمی آستان قدس رضوی دو مناره وجود دارد که یکی از آنها نزدیک گنبد مطهر و دیگری مقابل آن و بالای ایوان عباسی ( صحن انقلاب ) واقع شده است . هر دو مناره روکش طلا دارند و جلوه ای شکوهمند به بارگاه حضرت بخشیده اند . احتمال می رود مناره نزدیک گنبد هم زمان با بنای خود گنبد ساخته شده و از آثار قرن 6هجری است ؛ چه ، در آن زمان معمول بوده که در کنار گنبد ، مناره ای هم ساخته شود . شاه طهماست صفوی در قرن 10 مناره مذکور را مرمت و طلا کاری کرد .
پس از وی نادرشاه افشار ، هنگامی که ایوان امیرعلی شیر نوایی را تذهیب می کرده ، مناره گنبد را نیز تجدید طلا نموده است . دومین مناره ، روی ایوان عباسی است و از دیگر آثار عهد نادری به شمار می رود . با اینکه فاصله دو مناره زیاد است ، اما کسانی که از سمت جنوب اماکن متبرکه ( خصوصا خیابان امام رضا ) به سوی حرم می آیند ، چنین می پندارند که گنبد مطهر میان دو مناره قرار گرفته است . معلوم نیست که بانی و معمار آن ، منظور خاصی از بنای این چنینی مناره داشته یا طبیعت کار این طور درآمده است . قدیمی ترین سنگی که بر مزار حضرت رضا (ع) دیده شده ، سنگ مرمری با ابعاد 40 در 30 و قطر 6 سانتی متر در اوایل قرن 6 بر مزار امام (ع) نصب شده است . این سنگ از نفایس بسیار ارزشمند موزه آستان قدس رضوی بوده که خط آن کوفی شکسته است و از نظر تاریخی اهمیت فوق العاده دارد . سه کتیبه در حاشیه سنگ و یک کتیبه در سطح محرابی شکل آن نقش بسته است . دومین سنگ مرقد امام (ع) ظاهرا سنگی از جنس مونسار ( مرمر سفید آهکی ) است که به جای آن بر مزار امام (ع) جای داشته ، آگاهی چندانی از چگونگی آن به دست نیامده است . سومین سنگ مزار حضرت ، سنگی مرمر بسیار ممتاز از معدن توران پشت یزد است . این سنگ به رنگ سبز چمنی با ابعاد 2/20 در 1/10 و قطر یک متر و وزن 3600 کیلوگرم ، که همزمان با تعویض و نصب ضریح پنجم در سال 1379 ه . ش .در حرم مطهر درون ضریح بر مزار مرقد امام (ع) نصب شده است . سنگ پیشین مضجع شریف امام (ع) از نظر قدمت و آسیب دیدگی همزمان با تعویض و نصب ضریح جدید با حضور مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای ( مدظله العالی ) تعویض شد و به جای آن ، سنگ جدید با محتوای الهام بخش هنری و آیات الهی ، بر مضجع نورانی امام (ع) نصب شد . بر سطح این سنگ جدید ، علاوه بر کلمات مقدس و الهام بخش ، تاریخ ولادت و شهادت امام هشتم (ع) نقش بسته است . در میانه صحن انقلاب ، سقاخانه ای قرار دارد که یک گنبد طلایی روی آن ساخته شده و به سقاخانه اسماعیل طلایی معروف است .
این سقاخانه دارای ساختمانی هشت ضلعی بوده و زائران آب آن را به عنوان آبی متبرک می آشامند . در میان مورخان ، مشهور آن است که این بنا به دستور نادر شاه افشار و توسط شخصی به نام اسماعیل طلایی ساخته شده و سنگ مرمر یک پارچه آن را هم نادرشاه از هرات آورده است . مسجد پر اجلال گوهرشاد ، از باشکوه ترین و زیبا ترین مساجد ایران اسلامی است ، که از سال 797 هجری قمری همچنان در کنار مضجع شریف امام ابوالحسن الرضا (ع) استوار ایستاده است . معماران و هنرمندان چیره دست و خلاق عصر بانوی آبادگر یعنی گوهرشاد ، تمام نبوغ و توان فنی و هنری خود را در ساخت این عبادتگاه باشکوه به کار گرفته و از خود اثری به یادگار گذاشته اند که هر بیننده را مفتون و مجذوب جلوه های بدیع خویش می سازد . ذکر این نکته بجاست که مساجد ایران اسلامی به داشتن ایوان های بلند ، با طاق های خوش ترکیب و خوش نقش و کاشیکاری های بسیار نفیس معروفند و این وجه امتیاز مساجد ایران با دیگر مساجد در جای جای جغرافیای جهان اسلام است . مسجد جامع گوهرشاد نمونه کامل و برجسته هنر ایرانی است . تمام خصوصیات و ویژگی های معماری سنتی در آن به کار رفته و به خصوص ایوان بزرگ مسجد یعنی ایوان مقصوره به گونه ای زینت یافته که اضافه بر ایجاد احساس آرامش و نشاط ، نماز گزار و نیایشگر را در جهانی مرموز و ماورآیی به پرواز درآورده ، غرق در جذبه های عرفانی می سازد . مسجد گوهرشاد مربع شکل و ابعاد آن 51/65 در 56/30 و افزون بر 9410 متر مربع مساحت دارد . مسجد دارای چهار ایوان و هشت شبستان کوچک و بزرگ است . دو شبستان بزرگ در دو طرف ایوان مقصوره و هر یک دارای چهل ستون که بر آنها طاق های ضربی به سبک تیموریان زده شده ، در دو طرف ایوان شرقی دو شبستان و در دو سمت ایوان شمالی نیز دو شبستان کوچک دیگر واقع است .
pasargad54

pasargad54
کاربر نقره ای
تاریخ عضویت : آبان 1388 
تعداد پست ها : 2135
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:تاریخچه بارگاه حرم امام رضا (ع)
پنج شنبه 7 آبان 1388  02:29 ق.ظ

معماران حرم به روایت تاریخ


بنای حرم در طول تاریخ و به‌ تدریج ساخته شد و گسترش یافت . در به‌ وجود آمدن فضای کنونی حرم ، مردان و زنانی بلند همت ، در هر دوره‌ ای از تاریخ ایران زمین ، نقشی داشته‌ اند که نام خود را تا ابد زیر نام حضرت رضا ( علیه السلام ) جاودانه کرده‌ اند . هر کاشی و سنگی که بر دیوارهای حرم جای گرفته ، نشان از عشق و ارادت مردمانی از این سرزمین به مولا و آقایشان حضرت رضا ( علیه السلام ) دارد . تاریخ موجود در کتیبه‌‌ های حرم ، از دوره سامانیان تا دوره قاجاریه را نشان می ‌دهد .
سامانیان ؛ اولین آبادگران
به روایت تاریخ ، بوبکر شهمرد ، از پیشکاران نوح بن منصور سامانی ، شهادت ‌گاه علی بن موسی الرضا ( علیه السلام ) ، امام هشتم شیعیان را آباد کرد .
به گفته ابن بابویه ، محمد بن عبد الرزاق طوسی و امیر محمدیه ، از امرای عهد سامانی ، در دوران امارتشان نسبت به مرقد مطهر امام ( علیه السلام ) کمال ارادت و توجه داشتند و تزییناتی در حرم به وجود آوردند .
دیالمه ؛ تزییناتی مختصر
در اوایل قرن چهارم هـ .ق به دستور عضد الدوله دیلمی ، مرقد منور امام ( علیه السلام ) به سبک آن زمان تعمیر و تزیین شد .
غزنویان ؛ یادگاران مسجد بالا سر
یمین الدوله ، سلطان محمود غزنوی ، عمارت مشهد توس را که مرقد علی بن موسی الرضا ( علیه السلام ) و رشید در آن دوران است ، پس از تخریبی که پدرش سبکتکین غزنوی در قبه به وجود آورد ، از نو ساخت و بنایی زیبا بر آن بنیاد کرد .
علاوه بر این ، ابوالحسن عراقی معروف به دبیر ، در اوایل قرن پنجم ضمن مرمت بقعه رضوی ، اقدام به ساخت مسجد بالاسر در کنار حرم مطهر کرد . مسجد بالاسر یادگار دوره غزنویان است .
سلجوقیان ؛ اولین گنبد
در این دوره اولین گنبد بر روی بقعه ساخته شد .
امیر عماد الدوله در دوره سلجوقی و در اوایل قرن ششم هـ .ق حرم را مرمت کرد . شرف الدین ابو طاهر قمی ، وزیر سلطان سنجر ، گنبد را بر فراز بقعه بنا نهاد و ترکان زمرد سلجوقی هم ازاره حرم مطهر را با کاشی ‌‌های نفیس سنجری به تاریخ اثنی عشر و خمس مائه (512) آراستند .
خوارزمشاهیان ؛ دوران کاشی ‌‌های سنجری
در دوره خوارزمشاهیان ، کاشی ‌کاری در حرم رنگ و بوی بیشتری یافت . در اوایل قرن هفتم هـ .ق بار دیگر ازاره حرم مطهر با کاشی ‌‌های ممتاز معروف به کاشی سنجری تزیین شد . اکنون این کاشی‌‌ ها با تاریخ اثنی عشر و ست مائه (612) در حرم موجود است .
به‌ علاوه در این دوره ، اطراف در پیش روی مبارک ، در ضلع شمالی رواق دار الحفاظ ، با کتیبه‌ ای از کاشی چینی مانند ممتاز تزیین شد . در این کتیبه به خط ثلث برجسته ، نام و نسب حضرت امام رضا ( علیه السلام ) تا حضرت امیرالمؤمنین ( علیه السلام ) مکتوب شده ‌است .
تیموریان ؛ مسجد گوهرشاد و مدرسه دو در
عهد تیموری ، دوران پربار و با شکوهی از نظر معماری حرم به ‌شمار می ‌رود . گوهرشاد خاتون ، همسر شاهرخ بن امیر تیمور گورکانی ، بانی معروف مسجد گوهرشاد ، در این دوره زندگی می ‌کرد . از آثار مهم این دوره ، بنای باشکوه مسجد گوهرشاد در جنوب حرم مطهر و دو رواق تاریخی دار الحفاظ و دار السیاده است . مدرسه پریزاد ، مدرسه دو در و مدرسه سابق بالاسر که متصل به ضلع غربی دار السیاده بود و اکنون جزء رواق دار الولایه است ، هم به این دوره مربوط می‌ شود . همه این بنا ها مربوط به دوران حکومت همسر گوهرشاد خاتون یعنی شاهرخ تیموری است .
از آثار دیگر عهد تیموری ، ضلع جنوبی صحن انقلاب است که به همت امیر علیشیر نوایی ، وزیر سلطان حسین بایقرا ، آخرین امیر تیموری ، بین سال‌‌ های 885 ـ 875 هـ .ق ساخته شد .
عهد صفویه ؛ دوران طلاکاری
دوران صفویه نیز دوران مهمی در تاریخ معماری حرم به شمار می ‌رود . طلا کاری گنبد و گلدسته ، ساخت اولین ضریح مرقد منور ، رواق‌‌ های توحید خانه ، گنبد الله وردی‌خان و گنبد حاتم خانی ، همه مربوط به این دوره است . شاه طهماسب ، شاه عباس و شاه سلیمان صفوی ، از جمله شاهانی بودند که در این دوره با اقدام‌ های اساسی خود ، نامشان را در تاریخ معماری حرم ثبت کردند . شاه طهماسب صفوی در سال 932 هـ .ق برای اولین بار گنبد را به طلا آراسته کرد و اقدام به تهیه اولین ضریح مرقد منور به سال 957 هـ .ق کرد . علاوه بر این ، ایوان امیر علیشیر و گلدسته کنار گنبد را هم طلا کاری کرد .
در زمان شاه عباس ، صحن انقلاب وسعت یافت و اضلاع شرقی و شمالی و غربی آن با ایوان ‌‌ها و حجره ‌‌ها ساخته شد و شاه عباس دوم اقدام به تعمیر و کاشی‌ کاری آن کرد .
در سال 997 هـ .ق که عبد المؤمن خان ازبک اقدام به غارت اموال آستان قدس رضوی و طلا های گنبد کرد ، شاه عباس اول در سفری که به مشهد آمد ، مجدداً گنبد را طلا کاری کرد . این کار در سال 1016 هـ .ق پایان یافت . علیرضا عباسی این جریان ، یعنی آمدن شاه عباس و طلا کاری گنبد را با خط ثلث در کتیبه کمربندی گنبد خطاطی کرده است .
شاه سلیمان صفوی هم به تعمیر رواق دار السیاده و طلا کاری مجدد گنبد که در اثر زلزله سال 1084 هـ .ق آسیب دیده و فرو ریخته بود ، اقدام کرد . طلاکاری مجدد گنبد در عهد شاه سلیمان ، بر چهار ترنج ساقه گنبد به خط محمدرضا امامی کتیبه شده است .
دوره افشاریه ؛ سقاخانه اسماعیل طلا
بنای گلدسته ضلع شمالی صحن عتیق ( صحن انقلاب ) ، طلاکاری مجدد ایوان امیر علیشیر و گلدسته بالای آن و سنگاب سقاخانه اسماعیل طلایی ، همه مربوط به این دوره هستند .
دوره قاجاریه ؛ دوران آینه ‌کاری
دوره قاجاریه هم از نظر معماری ، دوران مهمی در تاریخ حرم به شمار می‌ رود . بنای صحن آزادی مربوط به این دوره است . در این عهد ، ایوان غربی صحن آزادی به طلا آراسته و به ایوان ناصری معروف شد . در همین دوران ، کاشی‌ کاری و تزیینات صحن آزادی انجام شد . علاوه بر این ، در سال 1275 هـ .ق قائم مقام نوری اقدام به آینه‌ کاری روضه منوره کرد و در همین دوره بود که رواق های توحید خانه ، دار الحفاظ و دار السیاره آینه ‌کاری شد .
pasargad54

pasargad54
کاربر نقره ای
تاریخ عضویت : آبان 1388 
تعداد پست ها : 2135
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:تاریخچه بارگاه حرم امام رضا (ع)
پنج شنبه 7 آبان 1388  02:30 ق.ظ

سال ‌‌های سختی و غربت

روضه منوره که پیکر مقدس حضرت رضا ( علیه السلام ) در آن مدفون است ، زیر گنبدی زرین و با شکوه قرار دارد و هسته مرکزی بناهای آستان قدس رضوی به شمار می‌ آید .
در سال ‌‌های آغازین به خاک سپاری پیکر پاک امام ، حرم مطهر به صورت بنایی ساده با مصالح ویژه آن دوران بنا شده بود ؛ چنان‌که بقعه مطهر ، تنها یک در ورودی ساده در پیش روی مبارک داشت و دارای تزیین‌ هایی مختصر به سبک آن زمان بود . صفه ‌‌های اضلاع حرم به جز صفه پیش ‌رو ، به‌سوی خارج از بنا بسته بود و بر فراز بقعه ، تنها قبه‌ ای وجود داشت .
در آن سال ‌‌های دور ، زمین ‌‌های اطراف حرم مطهر ، همه خالی از سکنه بود و نوغان که یکی از دو قصبه معروف و معتبر توس بود ، تنها آبادی مسکونی منطقه محسوب می ‌شد .
نظارت دقیق حکام جور بر حرکات و سکنات شیعیان ، منع آن ‌‌ها از توجه به مرقد امام ( علیه السلام ) و درک فیض و زیارت ، موجب شد که سال‌‌ ها سپری شود و بنایی درخور و شایسته مضجع شریف حضرتش احداث نشود .
سرانجام ، سال‌‌ های سخت و سنگین به کندی سپری شد . عنایات خدای تعالی نسبت به روضه رضوی موجب شد که در آن روز های اولیه و جو خاص آن زمان ، حرم مطهر از هر گونه آسیبی محفوظ بماند تا آن‌جا که به خاطر رأفت خاصه حضرت ، به‌صورت بروز کرامات پی در پی و معجزات ، گره از کار دردمندان و نیازآوران گشود . کثرت و تداوم کرامات امام ، موجب شد که توجه و اقبال مردم و حاکمان آن زمان به ‌ویژه بیشتر اهالی خراسان و مناطق دیگر زیاد شود و ارادتمندان به بقعه و بارگاه رضوی ، زیارت پرفیض مرقد منورش را بر خود واجب دانسته ، اقدام به ساخت و مرمت و تذهیب و تزیین و حفظ و نگهداری آن بنای مقدس کنند .
در طول قرن‌‌های مختلف ، رجال کشور های اسلامی ، حکام و امرای خراسان و‌ مردان با اخلاص و علاقه‌ مند به مقام شامخ ولایت و امامت ، با صرف مبالغی در تجدید و عظمت آن کوشیده‌ اند و ضمن تزیین آن با ایجاد بناها و به ‌جای گذاشتن آثار ، این مکان شریف را از جلوه‌‌ های کهن هنری دوران گذشته مملوّ کردند .
وضعیت فعلی حرم

واژه " حرم " در ذهن اکثر زائران ، ضریح مقدس را تداعی می ‌کند . اما در واقع به فضای مربع شکلی که بقعه مبارکه را در برگرفته و شامل گنبد ، سنگ مرقد و ضریح مقدس می ‌شود ، حرم می‌ گویند . حرم از طریق صفه هایی به داخل و خارج مرتبط می ‌شود .
شکل هندسی حرم مطهر ، تقریباً مربع است که مساحت آن بعد از عملیات توسعه به حدود 182 هزار متر مربع رسیده است .
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، در ادامه عملیات و اقدامات ساختمانی در اماکن ، قسمت‌‌ هایی دیگر از حرم مطهر ، از جمله پشت سر و پیش رو و پایین پای مبارک نیز توسعه یافت و با انجام عملیات توسعه ، نمای آن همانند ضلع بالاسر مبارک ، با کاشی معرق تزیین شد .
حرم از دو طرف ( جنوب و مشرق ) به وسیله در های طلا به رواق‌‌ ها راه دارد و از دو طرف دیگر ، ( شمال و مغرب ) از طریق دو صفه بزرگ ، به دیگر رواق ‌‌ها و مسجد بالاسر مرتبط است .
pasargad54

pasargad54
کاربر نقره ای
تاریخ عضویت : آبان 1388 
تعداد پست ها : 2135
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:تاریخچه بارگاه حرم امام رضا (ع)
پنج شنبه 7 آبان 1388  02:31 ق.ظ

متن کتیبه سطح سنگ جدید مرقد امام رضا ( علیه السلام )

متن زیر بر سطح سنگ جدید مرقد امام رضا ( علیه السلام ) حک شده است :
" هذا هو المرقد الشریف للامام التقی النقی الصدیق الشهید ، وارث الانبیاء والمرسلین ، ثامن الائمه المعصومین من اهل بیت رسول رب العالمین ، حجه الله علی الخلق اجمعین ، سیدنا و مولانا ابی الحسن الرضا علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین .
ولد بالمدینه فی الحادی عشر من ذی القعده عام 148 و استشهد بطوس فی آخر صفر سنه 203 من الهجره النبویه و قد جدّد هذا المضجع المطهر عام 1418 هـ .ق "
ترجمه متن کتیبه :
" این مرقد شریف امام پرهیزگار ، پاک ، راستگو ، شهید و وارث پیامبران و فرستادگان پروردگار ، هشتمین فرد از امامان معصوم اهل بیت پیامبر خدای جهانیان ، حجت خدا بر تمام موجودات عالم ، آقا و مولای ما ابوالحسن رضا ، علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب ( علیه السلام ) ، که سلام و درود خداوند بر تمام آنان باد .
در روز 11 ذی العقده سال 148 هـ .ق در مدینه متولد و در آخر ماه صفر سال 203 از هجرت پیامبر ، در شهر توس شهید شد و این مرقد مطهر در سال 1418 هـ .ق بازسازی شد . "
و نیز دو بیت زیر از اشعاری که حضرت به قصیده دعبل ملحق فرموده‌ اند ، بر آن حک شده :
و قبر بطوس یا لها من مصیبه * الحت علی الاحشاء بالزّفرات الی الحشر حتی یبعث الله قائماً * یفرّجُ عنا الغمّ و الکربات
( قبری در طوس است ، چه عجب مصیبتی است ، مصیبت آن با ناله ‌‌های دردناک ، آتش حسرت را تا روز قیامت در درون می ‌افروزد تا اینکه خداوند قائمی را برانگیزد و اندوه و سختی‌‌ ها را از ما برطرف سازد . )
علاوه بر این ، آیاتی از کلام الله مجید نیز زینت ‌بخش سنگ شده است :
بالای سر مبارک : یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه فادخلی فی عبادی و ادخلی جنتی
پیش روی مبارک : انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل بیت و یطهرکم تطهیراً
پشت سر مبارک : سلام علی آل یاسین انا کذالک نجزی المحسنین انه من عبادنا المؤمنین
پایین پای مبارک : یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم
زیر خط ‌‌های کتیبه نوشته شده است :
سلام علی آل طه و یس * سلام علی آل خیر النبیین
سلام علی روضه حل فیها * امام یباهی به الملک و الدین
pasargad54

pasargad54
کاربر نقره ای
تاریخ عضویت : آبان 1388 
تعداد پست ها : 2135
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:تاریخچه بارگاه حرم امام رضا (ع)
پنج شنبه 7 آبان 1388  01:49 ب.ظ

قربون كبوتراي حرمت امام رضا(ع)
hamidrayane

hamidrayane
کاربر برنزی
تاریخ عضویت : مرداد 1388 
تعداد پست ها : 223
محل سکونت : تهران

پاسخ به:تاریخچه بارگاه حرم امام رضا (ع)
سه شنبه 19 آبان 1388  04:22 ق.ظ

 

www.bia2bnd.ir | تفریح دانلود آموزش

 

www.bia2bnd.ir | تفریح دانلود آموزش

باقی عکس های زیبا در ادامه مطلب...

 

www.bia2bnd.ir | تفریح دانلود آموزش

www.bia2bnd.ir | تفریح دانلود آموزش

www.bia2bnd.ir | تفریح دانلود آموزش


gps0064

gps0064
کاربر نقره ای
تاریخ عضویت : تیر 1388 
تعداد پست ها : 1751
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:تاریخچه بارگاه حرم امام رضا (ع)
سه شنبه 19 آبان 1388  08:38 ق.ظ

اطلاعات نسبتا جالب و كاملي بود .
سلامت باشید
shahdan

shahdan
کاربر طلایی2
تاریخ عضویت : فروردین 1388 
تعداد پست ها : 1483
محل سکونت : تهران
دسترسی سریع به انجمن ها