عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: هر که حسین را دوست بدارد، خداوند دوستدار او است. بحارالأنوار، ج43، ص261
  • چهل و حدیث محرم و عزاداري
  • شرح احادیث گهربار امام حسین علیه السلام
امام صادق علیه السلام
امام صادق علیه‏ السلام به مفضل بن عمر فرمودند:
اكنون به این چارپایان بنگر. ببین چگونه هر یک به طور جداگانه در پىِ مادرانشان هستند... همچنین بسیارى از پرندگان، مانند: مرغ و قرقاول و كبک را مى‌‏بینى كه از همان ساعتى كه از تخم بیرون مى‌‏آیند به دنبال دانه مى‌‏روند. آن جوجه‌‏هایى كه ناتوان‏اند و حركتى ندارند، مانند: جوجه كبوتر اهلى و كبوتر صحرایى و سینه سرخ، در قلب مادران آنها، مهربانى زیادى نهاده شده است؛ به گونه‌‏اى كه خوراک را پس از جمع‌آورى در چینه‌‏دانشان، در دهان آنها مى‏‌گذارند، و پیوسته آنها را غذا مى‏‌دهند تا خودشان در انجام دادن كارهای‌شان استقلال یابند. به همین دلیل (ناتوانى جوجه‌ها) است كه كبوتر، مانند مرغ، از جوجه زیاد بر خوردار نمى‏‌شود، به جهت این كه مادر بتواند جوجه‌‏هایش را خوب بپروراند تا رنجور نگردند و تلف نشوند. روزىِ همه آنها به عدالت و از روى تدبیر خداوندِ داناى مهربانِ آگاه، عطا شده است.
مردى به امام صادق علیه‏ السلام گفت: فدایت شوم! آیا خداوند، بندگان را بر انجام گناهان مجبور ساخته؟ حضرت فرمودند:
«خداوند، عادل‌‏تر از آن است كه آنان را بر انجام گناهان مجبور سازد و سپس به خاطر آن، كیفرشان نماید». گفت: فدایت شوم! پس خداوند، اختیار آن را به بندگان واگذاشته است؟ حضرت فرمودند: «اگر به اختیار آنان مى‏‌گذاشت، امر و نهی‌شان نمى‌‏كرد». عرض كرد: فدایت شوم! آیا میان جبر و واگذار كردن، جایگاه دیگرى هم هست؟ حضرت فرمودند: «آرى، گسترده‌‏تر از فاصله میان آسمان و زمین».
امام صادق علیه‏ السلام فرمودند:
اگر فاسقان به نیت‌‏های‌شان بازخواست مى‌‏شدند، در این صورت، هر كس نیت زنا مى‏‌كرد، به زنا و هر كس نیت دزدى مى‌‏كرد، به دزدى و هر كس نیت كشتن مى‌‏كرد، به كشتن بازخواست مى‌‏شد، ولى خداوند عادل حكیم است و ظلم، از شأن او به دور است، امّا نیكوكاران را بر پایه نیت‌‏هاى خوبشان و بر پایه نیت‏‌هاى خوبى كه پنهان داشته‌‏اند، پاداش مى‏‌دهد و بدكاران را تا زمانى كه كار بد انجام نداده‌‏اند، بازخواست نمى‏‌كند.
امام صادق علیه‏ السلام فرمودند:
بنى اسرائیل نزد موسى علیه‏ السلام آمدند و از او خواستند كه از خداوند عزّوجلّ درخواست كند تا هرگاه آنان اراده كردند، آسمان برایشان ببارد و هرگاه آنان خواستند، آن را از باریدن باز دارد. موسى علیه‏ السلام نیز خواسته آنان را از خداوند عزّوجلّ در خواست نمود. خداوند عزّوجلّ فرمود: «اى موسى! باشد پذیرفتم». موسى علیه‏ السلام آنان را خبردار كرد. پس به كشت همه دانه‌‏ها پرداختند و چیزى را فروگذار نكردند. سپس بر پایه خواست‌شان، بارش باران را درخواست نمودند و براساس درخواست‌شان از آن جلوگیرى كردند. در نتیجه، كشتزارهای‌شان چنان پُربار شد كه محصول آنها همانند كوه‌‏ها و نیزارها گردید. سپس درو كردند و كوبیدند و باد دادند، امّا چیزى به دست نیاوردند. پس، نزد موسى علیه‏ السلام فریاد و ناله سر دادند و گفتند: ما از تو در خواست كردیم كه از خدا بخواهى كه هرگاه ما خواستیم، آسمان بر ما ببارد. خدا خواسته ما را پذیرفت و سپس آن را بر ضرر ما گرداند! موسى علیه‏ السلام گفت: پروردگارا! بنى اسرائیل، از كار تو به فریاد آمدند. خداوند فرمود: «اى موسى! براى چه؟» گفت: از من درخواست كردند كه از تو بخواهم هرگاه آنان خواستند، آسمان را ببارانى و هرگاه خواستند، آن را از بارش باز دارى. تو هم پذیرفتى، اما آن را به ضررشان گرداندى! خدا فرمود: «اى موسى! من براى بنى اسرائیل، تقدیر كرده بودم، ولى آنان به مقدرات من راضى نشدند. پس، خواسته‌‏شان را پذیرفتم و نتیجه‌‏اش این شد كه دیدى».
امام صادق علیه‏ السلام فرمودند:
این آفت‏‌ها، از قبیل وبا و هجوم ملخ و مانند اینها، دوام ندارند...و گاهى با این آفت‏‌هاى زودگذر، آسیبى به مردم م‌ى‏رسد تا ادب شوند و مقاوم گردند. البته آفت‏‌ها دوامى ندارند و همین كه موجب ناامیدى مردم شوند، برداشته مى‏‌شوند تا معلوم گردد كه گرفتار شدن به آفات، اندرزى براى مردم و برطرف شدن آفات نیز بخشایشى در حق آنان است... پس هرگاه سختى‏‌ها انسان را فرا گرفتند و او رنج آنها را چشید، پند مى‏‌گیرد و از بسیارى چیزها كه نمى‏‌دانست و غفلت داشت، آگاه مى‏‌گردد و به سوى بسیارى چیزها كه بر او واجب بوده، توجه مى‏‌كند... هرچند چنین آفت‏‌هایى هم به نیكوكاران و هم به بدكاران مى‏‌رسند، امّا خداوند، آنها را براى هر دو گروه، خوب قرار داده است. براى نیكوكاران، خوب است، چون هر آسیبى به آنان برسد، آنها را نسبت به نعمت‏‌هاى پروردگارشان ـ كه در گذشته داشته‌‏اند ـ هشیارتر مى‏‌كند و به سپاسگز‏ارى و صبر برمى‌‏انگیزد. براى بدكاران هم خوب است، چون وقتى چنین آسیبى به آنها برسد، شرارتشان را در هم مى‌‏شكند و از گناهان و زشتى‌‏ها بازشان مى‏‌دارد. همچنین خداوند، جانِ سالم به در بُردن از آفت‏‌ها را براى هر دو گروه، خوب قرار داده است. براى نیكوكاران، خوب است، چون آنها را به نیكى و درستكارى خویش امیدوار مى‏‌كند و براى بدكاران هم خوب است، چون مهربانى و احسان پروردگارشان را درمى‏‌یابند كه آنها را سالم قرار داد، با آن‏كه شایست‌ه‏اش نبودند، و همین، آنها را به مهربانى با مردم و گذشت از بدى‏‌هاى دیگران در حقّ خویش، تشویق مى‏‌كند.
از امام صادق علیه‏ السلام درباره این سخن خداوند عزّوجلّ: «و هرگونه مصیبتى به شما برسد، نتیجه اعمال خود شماست» پرسیدند كه: درباره آنچه به (حضرت) على و اهل بیت او علیهم‏ السلام پس از او رسید، چه نظرى دارید؟ آیا آن هم نتیجه اعمال خودشان بود، در حالى كه آنان خاندانى پاک و معصومند؟ حضرت فرمودند:
پیامبر خدا صلّى ‏الله ‏علیه‏ و ‏آله بدون آن كه گناهى كرده باشد، شبانه روزى، صد مرتبه به درگاه خداوند، توبه مى‌كرد و آمرزش مى‏‌طلبید. خداوند، اولیاى خود را گرفتار مصائب مى‏‌كند تا به سبب آن پاداش‌شان دهد، بدون آن‏كه گناهى كرده باشند.