محمد علی جناح
محمد علی جناح درباره آثار قیام حسین (ع) چنین میگوید:
هیچ نمونهای از شجاعت بهتر از آن که امام حسین (ع) از لحاظ فداکاری و تهورنشان داد، در عالم پیدا نمیشود. به عقیده من تمام مسلمین باید از سرمشق این شهیدی که خود را در سرزمین عراق قربانی کرد پیروی نمایند.
حادثه عاشورا از نظر لیاقت علیخان
این روز [عاشورا] برای مسلمانان سراسر جهان معنای بزرگ دارد. شهادت یکی از عظیمترین پیروان اسلام مثل درخشنده و پایدار برای همه ماست. این درس به ما میآموزد که اشکال و خطرات هر چه باشد؛ نبایستی از راه حقیقت و عدالت منحرف شد.
اثر نهضت حسین از نظر گیبون مورخ مشهور
در طی قرون آینده بشریت و در سرزمینهای مختلف شرح صحنه حزن آور مرگ حسین موجب بیداری قلب خون سردترین قارئین خواهد شد. «چارلز دیکنس درباره آثار نهضت حسین این گونه میگوید:
اگر منظور امام حسین جنگ در راه خواستههای دنیایی خود بود، من نمیفهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟ پس عقل چنین حکم مینماید که او فقط به خاطر اسلام فداکاری خویش را انجام داد.
آثار نهضت حسین از نظر «توماس کارلایل»
بهترین درسی که از تراژدی کربلا میگیریم این است که حسین و یارانش ایمان استوار به خدا داشتند، آنها با عمل خود روشن کردند که تفوق عددی در جایی که حق و باطل رو به رو میشود، اهمیت ندارد و پیروزی حسین با وجود اقلیتی که داشت باعث شگفتی من است.
نهضت حسین از نظر فردریک جمس
درس امام حسین (ع)و هر قهرمان شهید دیگری این است که در دنیا اصول ابدی عدالت و ترحم و محبت وجود دارد که تغییرناپذیر است و هم چنین میرساند که هرگاه کسی برای این صفات ابدی مقاومت کند وبشر در راه آن پافشاری نماید، آن اصول همیشه در دنیا باقی و پایدار خواهد ماند.
کلام آخر
و به راستی!
باچنین حسن و ملاحت اگر ایشان بشرند
زآب وخاک دگر و شهر ودیار دگرند
سلام گرم عاشقان آزادگی و عزت نفس بر تو باد ای قهرمان آزادگی و حرّیت! که ذلت را نپذیرفتی و درحال مقاومت افتخارآمیز به خون خود غلطیدی.
درود پر شور شیفتگان حق وعدالت بر تو باد ای فرشته بشر! سیما که در راه دفاع از حق و عدالت تا آخرین نفس ایستادگی کردی و سرانجام در راه هدف مقدس خود عاشقانه جان دادی!
سلام سوزان دل باختگان آزادی و انسانیت نثار بارگاه عظمت و جلال تو باد ای مرد آسمانی و ملکوتی! که از تار و پود وجود تو برای همیشه این ندا بلند است که:
«هیهات منّا الذّلة؛ ما هرگز ذلت را نمیپذیریم».