(ح 300 /280 -205 ق)، مورخ، جغرافیدان و موسیقیدان. پدربزرگ وى زرتشتى بود و به دست برامكه اسلام آورد. به روایتى پدرش در خلافت مأمون حاكم طبرستان بود و خود او نیز ظاهراً در خراسان به دنیا آمد. گفته‏اند كه براى كسب علم شوق وافر داشت و هنر و ادب را به خوبى فراگرفت. وى در موسیقى نیز دست داشت و آن را نزد اسحاق موصلى فراگرفت. نخست چندى در ولایت جبال مأمور پست و خبر بود و سپس با حفظ سمت به بغداد و سامرا رفت و در دربار معتمد، خلیفه‏ى عباسى، از مقربین گشت. فهرستى از آثار او را ابن‏ندیم در كتاب خود آورده كه اكثر آنها مفقود شده است. مهم‏ترین اثر وى «المسالك والممالك» یا «تاریخ ابن‏خرداذبه» است كه به زبان فرانسه نیز ترجمه و چاپ شده است و مشتمل بر اطلاعاتى درباره‏ى راهها و شهرها مى‏باشد. این كتاب مورد استفاده‏ى جغرافى‏نویسان پس از او از قبیل: ابن‏فقیه، مقدسى، ابن‏حوقل و جیهانى قرار گرفته است، ولى درباره‏ى ارزش علمى این كتاب نویسندگان قدیم عرب و خاورشناسان جدید آراء متضاد ارائه كرده‏اند؛ از دیگر آثار او: «كتاب اللهو و الملاهى»، درباره‏ى موسیقى و موسیقیدانان؛ «كتاب جمهرة انساب الفرس والنواقل»، درباره‏ى طایفه‏ى ایرانیان و اقوام جابه جا شده؛ «كتاب التاریخ»، كه مسعودى آن را بهترین و كامل‏ترین تألیف در نوع خود دانسته است؛ «الندماء والجلساء»؛ «ادب السماع».