دربارة اعتبار امام زاده هاي موجود در ايران ابتدا بايد به شهرت آنها در منابع تاريخي و كتب انساب مراجعه كنيم. اگر نسب او مشخص بود معلوم مي شود كه از فرزندان كدام يك از ائمه بوده اند.
در طول تاريخ كه حكام ستمگر بر سراسر ايران و جهان اسلام حكومت مي كردند كه بيشتر آنها دشمنان اهل بيت پيامبر بودند و هر جا سادات و فرزندان امام را مي يافتند به شهادت مي رساندند[1] در طول دوره اختناق حكومت امويان و آل سفيان و مروان هيچيك از اصحاب پيامبر و ياران نزديك اميرمؤمنان در امان نبودند. چنانكه حجر بن عدي و يارانش بدست معاويه به قتل رسيدند.[2]
ياران ديگر اميرمؤمنان نيز از اين سرنوشت برخوردار بودند و همگي در خفا زندگي مي كردند، خصوصاً در دوره اي كه حجاج بن يوسف ثقفي حاكم كوفه و بصره بود، به سادات و علويان و فرزندان ائمه بسيار سخت گرفته و آنها را به قتل مي رساند چنانكه معروف است كميل بن زياد را او شهيد نمود.[3]
بنابراين فقدان امنيت براي شيعه و فرزندان ائمه در سراسر جهان اسلام سبب مي شد كه اكثر آنها ناشناخته و غريب از دنيا بروند و گاهي در حين مرگ خود را معرفي مي نمودند كه نامشان همراه آنها و بر روي سنگ قبرشان حك شده و مدفون مي شد كه بعدها بر اثر كشفيات و كاوش هاي تاريخي قبر آنها كشف و بعنوان مزار مورد زيارت قرار مي گرفت. چنانكه مي دانيد قبر اميرمؤمنان در نجف سالها مخفي بود كه در دوره بني عباس كشف شد و شيعيان توانستند آنجا را زيارت كنند.[4] قبر امام حسين بارها توسط خلفاي جور عباسي تخريب شد. همه اينها نشانگر ناامن بودن جامعه براي شيعيان ائمه و فرزندان آنها مي باشد و با اين وضعي كه براي قبور ائمه شيعه امنيت نبود فرزندان آنها نيز نمي توانستند در مركز خلافت و در شهرهاي اسلامي مثل مدينه و كوفه و مكه زندگي كنند لذا به جاهاي امن كه شيعيان حضور داشتند و از دشمنان و مركز حكومت دور بود مهاجرت نموده و زندگي مي كردند. كشور ايران يكي از جاهايي بود كه محل امن براي فرزندان اهل بيت محسوب مي گشت.[5]
شهر قم از زماني كه پايگاه شيعه شده است بعنوان خانه اهل بيت محسوب شده و در روايات امام صادق به پناهگاه بودن قم براي اهل بيت اشاره شده است.[6]
بر اين اساس فرزندان ائمه و نواده هاي آنها به اين شهر نيز پناهنده شده و در اين شهر زندگي مي كردند در برخي از موارد نيز در اطراف قم از ترس مأموران حكومتي خود را معرفي نمي كردند و پس از مرگشان معلوم مي شد كه از سادات هستند.
به خاطر اينكه فرزندان ائمه در مناطق مختلف ايران زندگي مي كردند بايد در ايران امامزاده بيشتر از آنچه اكنون مي شناسيم وجود داشته باشد ولي بيشتر آنها ناشناخته است.
درباره اعتبار امامزاده اي كه مرقوم نموده ايد بايد اسم آن امام زاده را بنويسيد تا ما درباره وجود نام او درمنابع تاريخي تحقيق كنيم و نتيجه را به اطلاع شما برسانيم.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. تاريخ قم، ميرزا محمد قمي.
2. انجم فروزان، عباس فيض.
3. آثار تاريخي قم، ميراث فرهنگي قم.
4. امامزادگان معتبر، عزيز الله امامت كاشاني.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . ر.ك: جعفريان، رسول، تاريخ تشيع، تهران، سازمان تبليغات، چاپ اول، 67، ص 150-100.
[2] . ر.ك: مجلسي، بحارالانوار، بيروت، مؤسسه الوفاء، چاپ دوم، 1403، ج 42، ص 121 الي 185.
[3] . همان، ص 163، و مفيد، ارشاد، قم، آل البيت، چاپ اول، 1413، ص 327.
[4] . مجلسي، پيشين، ج 42، ص 302.
[5] . جعفريان، رسول، پيشين، ص 200.
[6] . ر.ك: فيض، عباس، انجم فروزان، قم، چاپ اول، ص 30 الي 25.