جهان با همه عظمتش، از ريزترين موجودات تا بزرگترين، مخلوق (بدون واسطه يا با واسطه) خدايى توانا است، خداوند آفريدگار همه چيز است[1] و حافظ و ناظر بر همه اشياء است[2] و يكى از اوصاف خالق جهان «حكيم» است، يعنى هيچ كار و فعل او بدون فايده نيست، در قلمرو فعل او «عبث» راه ندارد، در آسمان و زمين آنچه در ميان آنها است بيهوده آفريده نشده است.[3] همان طور كه به تجربه ثابت شده و علوم جديد نيز تأييد كرده اند، گياهان علاوه بر خاصيت غذايى نقش بسيار مهمى در درمان دردهاى مختلف نيز دارند و بسيارى از داروهايى كه امروز تهيه مى شود منشأ گياهى دارد.
«حرمل» يا «اسپند» نيز از گياهانى است كه به تجربه، خواصى براى آن شناخته شده است.
دهخدا مى گويد: اسپند دانه اى باشد كه به جهت چشم زخم در آتش ريزند.
اى سپندى منشين خيز و سپند آر سپند *** تا ترا سازم از اين چشم گرامى مجمر
چشم بد را ز چنان شاه بگردان سپند *** كافرين باد بر اين صورت زيبا منظر[4]
خيز و دفع چشم بر اسپند سوز.[5]
در برخى از اين روايات نيز از اين گياه «اسپند» نام برده شده، و براى آن فوائدى ذكر شده است كه ما به دو روايت دراين مورد اشاره مى كينم:
1ـ عن على (عليه السلام) أنه قال: ما من شجرة حرمل الاومعها ملائكة يحرسونها حتى تصل الى من وصلت و فى اصل الحرمل نُشرة و فى فرعها شفاءٌ من اثنين و سبعين داء.»[6]
در هر درختى از اسپند، ملائكه اى (از جانب خداوند مأمور) است كه آن را نگهدارد تا به دست كسى برسد، و ريشه آن پناهگاه است براى علاج مجنون و مريض، و شاخه آن درمان هفتاد دو نوع مرض است.[7]
2ـ از امام صادق (عليه السلام)درباره ى اسپند و... سؤال شد، حضرت در جواب فرمود: ... در هر خانه اى كه اسپند باشد از هفتاد خانه ى اطراف آن شيطان دور مى گردد، و آن درمان براى هفتاد نوع مرض است، كه آسان ترين آن جذام مى باشد.[8]
--------------------------------------------------------------------------------
[1]ـ شاعر:
هر گياهى كه از زمين رويد *** وحده لا شريك له گويد
[2]ـ قرآن كريم: زمر، 62.
[3]ـ قرآن كريم: ص 27.
[4]ـ فرخى.
[5]ـ مولوى، لغت نامه «اسپند».
[6]ـ مستدرك الوسايل، 16، 460، باب 112.
[7]ـ «نشرة»: (اسپند) دوايى است كه مجنون و مريض به وسيله ى آن معالجه مى شود.
[8]ـ محمد باقر مجلسى، بحارالانوار، 59، 234، باب 84.