انسان كامل، مانند آيينه اي است كه در پهنه نظام كيهاني گسترده است و خدا را به خوبي نشان مي دهد. از عالم عقل تا آخرين ذره مادي ـ در قوس نزول ـ و از نازل ترين ذره تا عالي ترين دره نادره عقلي ـ در قوس صعود ـ كشيده است و به همين جهت همه اسما و اوصاف الهي را نشان مي دهد. به بيان ديگر ، از آنجا كه انسان كامل مظهر الهي است، جامع و مظهر همه اسماي او نيز خواهد بود. همان اسمايي كه خداوند سبحان، به صورت علم لدني، به انسان كامل آموخته است. (1)
1در واقع از آنجا كه خليفه، به معناي مظهر است و خداوند داراي اسما و صفات گوناگوني است؛ انسان كامل نيز مظهر اين اسما خواهد بود ؛ به عنوان مثال خداوند ، به هر چيزي دانا و بر هر چيزي توانا است و زنده اي است كه هرگز نمي ميرد؛ از اين رو انسان كامل، كسي است كه به اذن الهي به «كل شيء عليم و قدير و الحي الذي لا يموت» است. البته اين اسما به مقداري كه در جهان امكان ظهور دارد و ميسر است ، براي انسان كامل نيز مقدور مي باشد. (2)
پر و مالامال از نور حق است
جام تن بشكست تور مطلق است
نور خورشيد از بيفتد بر حدث
او همان نور است نپذيرد خبث (3)
چون بپراند مراشه در روش
مي پرم بر اوج دل چو پرتوش
همچو ماه و آفتابي مي پرم
پرده هاي آسمان ها مي درم (4)
پی نوشتها:
1- بقره (2) آيه 31.
2- تفسير موضوعي قرآن كريم، ج 6 ، صص 167-171؛ ج 7، ص 163؛ ج 9، ص 31.
3- مثنوي معنوي ، دفتر 2، ابيات 3410-3411.
4- همان، ابيات 1158-1159.