اولًا دربسيارى ازآثار اسلامى تصريح شده وبلكه ازمسلّمات وضروريات اسلام است كه جمع ميان دنيا وآخرت، ازنظر برخوردار شدن ممكن است آنچه ناممكن است، جمع ميان آن دو، از نظر ايده آل بودن وهدف اعلى قرار گرفتن است.
برخوردارى از دنيا مستلزم محروميت از آخرت نيست. آنچه مستلزم محروميت از آخرت است، يك سلسله گناهان زندگى برباد ده است نه برخوردارى ازيك زندگى سالم مرفه وتنعم به نعمتهاى پاكيزه وحلال خدا همچنانكه چيزهايى كه موجب محروميت از دنياست، تقوا وعمل صالح وذخيرة اخروى داشتن نيست. يك سلسله عوامل ديگر است.
بسيارى از پيغمبران، امامان، صالحان ازمؤمنين كه درخوبى آنها ترديدى نيست، كمال برخوردارى از نعمتهاى حلال دنيا داشته‏اند.
عليهذا فرضاً از جمله اى چنين استفاده شود كه ميان برخوردارى از دنيا و برخوردارى از آخرت تضاد است، به حكم ادلة قطعى مخالف، قابل قبول نيست.
ثانياً اگر درست دقت شود نكتةجالبى از تعبيراتى كه دراين زمينه آمده استفاده ميشود وهيچ گونه منافاتى ميان اين تعبيرات وآن اصول قطعى مشاهده نمى شود. براى اينكه آن نكته روشن شود مقدمة كوتاهى بايد ذكر شود و آن اينكه دراينجا سه نوع رابطه وجود دارد كه بايدمورد بررسى قرار گيرد:
- رابطة ميان برخوردارى از دنيا وبرخوردارى ازآخرت.
- رابطة ميان هدف قرارگرفتن دنيا وهدف قرار گرفتن آخرت.
- رابطة ميان هدف قرار گرفتن يكى ازاين دو با برخوردارى از ديگرى.
رابطة اول به هيچ وجه از نوع تضاد نيست ولهذا جمع ميان آن دو ممكن است. رابطة دوم از نوع تضاد است وامكان جمع ميان آن دو وجود ندارد.
اما رابطة سوم تضاد يكطرفه است يعنى ميان هدف قرار گرفتن دنيا و برخوردارى از آخرت تضاد است ولى ميان هدف قرار گرفتن آخرت و برخوردارى از دنيا تضاد نيست.
مجموعه آثار شهيد علامه مطهرى ج 14 سيرى در نهج البلاغه صفحه 583