همان طور كه در متن سؤال آمده است پاس داشتن از مقام زن و احترام به آنها، مورد سفارش مؤكّد ومكرّر حضرت ختمى مرتب(صلى الله عليه وآله) و ائمه اطهار(عليهم السلام) بوده است كه در ذيل به چند نمونه از آن اشاره مى نمائيم:
1ـ قال رسول اللّه(صلى الله عليه وآله): (كلّما ازداد العبد ايماناً ازداد حبّاً للنساء) «به هر ميزان كه ايمان بندگان خدا افزايش يابد، محبت و دوستى آنان نسبت به زنان نيز ازدياد خواهد يافت».[1]
2ـ قال الصادق(عليه السلام) (من اخلاق الانبياء حبّ للنساء) «رئيس مذهب شيعه امام جعفر صادق(عليه السلام)مى فرمايند: از جمله اخلاق انبياء الهى (كه اسوه و الگوى ما در همه امور از جمله آداب معاشرت هستند) دوست داشتن زنان است».[2] بلكه در برخى روايات اهانت به زنان را شيوه افراد پست و فرومايه دانسته اند. ولكن اين دستورات ارتباطى با فمينيسم ندارد بلكه اصولا تفكر فمينيستى در تغاير با تفكر و دستورات اسلامى بلكه دينى است و اين حقيقت با توضيحى پيرامون معنا و مفهوم فمينيسم و تلقى هاى مختلف از آن و برخى مظاهر و نمودهاى تفكر فمينيستى، روشن خواهد شد.
فمينيسم (Feminism) واژه اى فرانسوى است به معناى مكتبى كه اعتقاد به برابرى زن با مرد و مبارزه در اين راه دارد، و به آن چه كه در قرن نوزدهم تحت عنوان «جنبش زنان» معروف بوده، اطلاق مى شد. فمينيست هاى اوليّه از «حقوق» و «برابرى» زن سخن مى گفتند اما در دهه 60 ميلادى، «ستم» و «آزادى» در فعاليت هاى سياسى چپ نو، كلماتى كليدى به شمار مى رفت.[3] تفكر فمينيستى به عنوان يكى از جريانات مدعى انحصارى دفاع از حقوق زنان، مجموعه متنوعى از گروه ها با گرايش گوناگون فكرى و سياسى بود كه هر يك به نحوى ادعا مى كردند كه در پيشبرد موقعيت زنان تلاش مى كنند كه به نحو بسيار مختصر به پنج تلقى مهم آن اشاره مى نمائيم:
1ـ ليبرال فمينيسم: كه هدفِ اصلى آنان كاربرد اصولِ آزادى خواهانه در مورد زنان و مردان به صورت يكسان و مساوى بوده است به اين معنى كه قوانين بايد براى زنان حقوقى كمتر از مردان قائل شوند. آنان معتقد بودند كه سرشت زنان و مردان، كاملا يكسان است و تنها انسان وجود دارد، بدون جنسيت.[4]
2ـ فمينيسم ماركسيستى: ماركسيسم با نفى جامعه طبقاتى به عنوان سرچشمه ستم به زنان، پايه مادى ستم زنان را در تقسيم جنسيتى كار جستجو نموده و اولين شرط رهايى زن خانه دار را در آن مى بيند كه كلّ جنس مؤنث به فعاليت عمومى بازگردانده شود.[5]
4ـ سوسيال فمينيسم: سوسياليسم با اعتقاد به نقش اساسى نظام جنسيتى و نظام اقتصادى در ستم بر ضدّ زنان معتقدند كه بايد در هر بُعد مبارزه طبقاتى و مبارزه زنان، فعاليت كرد.[6]
5ـ فمينيسم فرامدرن: اين گروه متأثر از ديدگاه هاى پست مدرنيستى و با تأكيد بر حفظ ويژگى زنانگى معتقدند كه زن نيازمند خانواده، همسر و فرزند است، از اين رو نه نقش ازدواج و مادرى، بلكه دسته اى خاص از روابط تحميل شده بر زنان و وجود رفتارهايى كه از بدو تولد ميان دختر و پسر، تفاوت ايجاد مى كند، موجب زير سلطه رفتن زنان شده است، لذا معتقد به تشابه حقوق زن و مرد در خانواده و محيط اجتماعى هستند.[7]
برخى از نمونه هاى تفكر فمينيستى عبارتند از: با نفى ارزش هاى دينى، بسيارى از مقررات مذهبى مانند حجاب، ممنوعيت سقط جنين، محدوديت هاى روابط جنسى و احكام مربوط به خانواده و اخلاق را مصداق ستم به زنان معرفى نموده و در راستاى محو آن تلاش مى كنند، چنان كه در كنوانسيون رفع هر گونه تبعيض عليه زنان، هر گونه قيد و بندى در روابط بين زن و مرد با عنوان «تبعيض عليه زنان» محكوم شده است. بر اساس اين كنوانسيون، هيچ مكانى نبايد مختص به جنس مشخص باشد و هيچ رشته علمى نبايد مخصوص زنان يا مردان باشد، مراكز علمى همچون دبيرستان و دانشگاه ها بايد مختلط باشد تا امكان بهرهورى همه به طور يكسان فراهم آيد. سقط جنين و ازدواج هاى مختلف از جمله ازدواج با همجنس نيز آزاد و مشروع خواهد بود. تلاش جوامع غربى در علمى جلوه دادن و طبيعى شناخت رفتار همجنس بازى در همين راستا ارزيابى مى شود.[8] هم چنان كه فمينيست هاى ليبرال ترتيب جنسى آرمانى را آن ترتيبى مى دانند كه طىّ آن هر فردى مناسب ترين سبك زندگى را براى خود برگزيند و گزينش او از سوى ديگران پذيرفته و مورد احترام قرار گيرد، اعم از خانه دارى يا خانه شوهرى، زندگى مجرّدى يا زندگى خانوادگى، بچه دار يا بى بچه (كورتاژ و...) و يا نوعى ارضاء جنسى انعطاف پذير و... آن چه كه در روابط زناشويى اصل است، همانا شادكامى و رضايت خود محورانه زن و شوهر مى باشد، به هر قيمتى ولو با هر گونه ابتذال اخلاقى و اجتماعى، نه تشكيل خانواده و تربيت فرزند.[9]
گفتار «سيمون دوبوار» در نفى نهاد ازدواج و خانواده و معرفى آن به عنوان نوحى فحشاء عمومى و عامل بدبختى زنان و طرح جايگزينى نظريه «زوج آزاد» و «همزيستى مشترك» ولى بدون هيچ گونه تعهد و مسؤوليتى ميان زن و مرد، براى تأمين آزادى مطلق زن و مرد و تصريح به «سوسياليسم جنسى» كه بدان وسيله جامعه اى به وجود مى آيد كه در آن زن و مرد بتواند هر دو آزاد باشند[10] و نيز داشتن استخرهاى شناى مختلط براى زن و مرد، حضور زن و مرد در همه مجامع و اماكن در كنار همديگر و بدون هيچ محدوديت و قيد و بندى آن چنان كه در كنوانسيون رفع تبعيض عليه زنان آمده است، ارزش هاى ليبرال مى باشند.
بنابراين فمينيسم در تمامى شاخه ها و جلوه هايش، هدف و نتيجه اى جز ايجاد اختلاف و ناسازگارى بين دو جنس و تشديد بحران عدم تفاهم انسانها ندارد. آنان با ناديده گرفتن نقش ها و كاركردهاى ويژه زنان و مردان، سعى در ايجاد يك همانندى مصنوعى و بعضاً حتى انقياد مردان توسط زنان (زن سالارى) دارند.
انديشه فمينيستى محصول رنسانس و از آفات تفكرات سكولاريسم، ليبراليسم و اومانيسم بوده، تنها در قلمرو «انسان مدارى» و «آزادى مطلق» و «عدم تعبد به وحى و احكام دينى» قابل طرح است و لذا، به هيچ وجه با حقيقت و ماهيت دينى نسبتى ندارد. به همين جهت شعارهاى سطحى فمينيستى براى جامعه اسلامى ما وصله اى ناچسب است و كسانى كه، در صدد ارائه تفسيرهاى ناصواب و بدون ضابطه و تخصصى از متون دينى هستند، نوعى فمينيسم اسلامى را پديد مى آورند و در واقع به دامان التقاط و روشنفكرى يا عوام فريبى در غلتيده اند. البته به گمان ما نيز ستم به زنان، يكى از سياه ترين نقطه هاى تمدن بشرى است ولى عامل اين ستم احكام و مقررات دينى و ارزش هاى مذهبى و اخلاقى نيست و راهبرد آن زدودن هرگونه قيد و بندى در روابط زن و مرد و تن دادن به هر گونه ابتذال اخلاقى نخواهد بود.[11]
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . ميزان الحكمه، محمدى رى شهرى، چاپ اول، ج 9، ص 106، ح 18347.
[2] . همان، ص 107، ح 18350.
[3] . WALTER DILL SCOTT AND FRANKLIN J.MEINE; THE AMERICAN PEOPLES ENCYCLOPEDIA, V.B;P.4442
[4] . Abott and Wallace; An Introdoction to Sociology Feminist Prespectives; london, Routledage,1992; And Mandel, Nancy; Feminist Issues; Race, Calss and sexuality;YOIURk University, 1995.
[5] . آليسون جَگر (alison jaggar); سياست هاى فمينيستى و سرشت انسان، به نقل از مجله زنان، شماره 28، سال پنجم، فروردين 1375، ص 51.
[6] . معاونت امور اساتيد و دروس معارف اسلامى در (نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاهها)، تازه هاى انديشه، شماره 2، نگاهى به فمينيسم، قم: چاپ اول، آذر 1377، ص 18ـ19.
[7] . همان، ص 20.
[8] . مصاحبه خانم معصومه ابتكار، مبانى فكرى سند پكن، مجله فرزانه، دوره دوم، ص 131ـ137.
[9] . ريترز جورج، نظريه جامعه شناسى در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثى، تهران: انتشارات علمى، چاپ دوم، پائيز سال 1374، ص 277 و تازه هاى انديشه، پيشين، ش 2، ص 12.
[10] . رك: آليسون جگر، مجله زنان، پيشين، شماره 28، ص 50 و نيز تازه هاى انديشه، پيشين، ص 16ـ17.
[11] . براى اطلاع بيشتر از مبانى نظرى فمينيسم و نقد آن رجوع كنيد به مقاله «مباين نظرى حقوق فمينيسم» اثر آقاى سيد ابراهيم حسينى، كتاب نقد، شماره پانزدهم.

جواب اجمالي:
واژه فمينيسم (FEMINISM) واژه‌اي فرانسوي است كه به آن چه در قرن نوزدهم تحت عنوان «جنبش زنان» معروف بوده اطلاق مي‌شد. كه از نظر لغت اين واژه از ريشه (FEMININE) گرفته شده است كه در اصل فرانسوي است و اين واژه نيز از ريشه لاتيني (FEMINA) مشتق شده است. و از نظر اصطلاحي در زبان انگليسي دو كاربرد دارد. 1. جنبش برابري زن و مرد. 2. جنبش آزادي زنان. كه اين دو كاربرد قريب به هم هستند و در واقع آغاز، اين جنبش در قرن شانزدهم ميلادي شروع و اوجش در قرن نوزدهم ميلادي مي‌باشد و تا كنون ادامه دارد. و در ميان اين‌ها 5 گرايش عمده وجود دارد كه با وجود اختلافات فراوان، وجوه مشتركي در ميان آنها مي‌باشد.
جواب تفصيلي:
با عرض سلام و احترام خدمت شما سؤال‌كننده محترم، پاسخ پرسش شما به شرح ذيل تقديم مي‌شود: واژه فمينيسم از نظر لغت بدين معناست كه فمينيسم (Feminism) از ريشه (Feminie) گرفته[1] شده است كه در اصل فرانسوي است و اين واژه نيز از ريشه لاتيني (Femina) مشتق شده است. و از نظر اصطلاحي در زبان انگليسي دو كاربرد دارد: 1. جنبش برابري زن و مرد. 2. جنبش آزادي زنان.[2] كه اين دو كاربرد معناي نزديك به هم دارند كه ذيلاً بيان مي‌داريم: معناي اول فمينيسم به معناي نظريه‌اي است كه معتقد است زن بايستي در جمع جنبه‌هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي با مردان فرصت‌هاي مساوي داشته باشند و به تمام امكانات و فرصت‌هاي برابر با مردان دست پيدا كنند معناي دوم اين است كه فمينيسم عبارت است از نهضت و جنبش اجتماعي كه در پي نهادينه كردن اين اعتقاد و باور است كه زنان با مردان برابري كامل دارند. همچنين مترجمان فارسي‌زبان براي اين معناي اول معادل‌هايي همچون زن‌گرايي، زن‌باوري، زن‌وري، زنانه‌نگري، زن‌آزاد‌خواهي، را برگزيده‌اند و امّا براي معناي دوم، نهضت زنان يا «نهضت آزادي زنان» را مناسب ديده‌اند.[3]
و امّا از منظر تاريخي مي‌توان گفت طرح نظريه برابري زن و مرد به قرن هفدهم بازمي‌گردد. برخي نخستين فمينيست را «آن براد استريت» مي‌دانند كه «آبيگالي آدامز» همسر «جان آدامز» از رهبران جنگ‌هاي استقلال آمريكا، حركت وي را ادامه داد.[4] برخي نيز سابقه اين نهضت را به انقلاب سال 1689 انگليس بازمي‌گردانند. اين حركت در دوران انقلاب فرانسه شكل گرفت و توسط «كندورسه» و «سن سيمون» ادامه يافت. در حركتي كه از قرن هفدهم ميلادي به نام حقوق فطري و طبيعي بشر آغاز شد و در قرن هجدهم در فرانسه به ثمر نشست. ولي نهضت زنان، در معناي دقيق آن، در قرن نوزدهم در فرانسه گسترش يافت ونام فرانسوي (FEMINISM) به خود گرفت. در آغاز چنين فمينيسمي در واقع نوعي اعتراض به مردسالاري آشكار حاكم بر اعلاميه حقوق بشر بود زيرا اين اعلاميه حقي براي زنان در نظر نگرفته بود فمينيسم به عنوان يك نهضت سياسي در سال 1848 با نام نهضت «سيكافالز» در آمريكا مطرح شد. در همين سال نخستين منشور دفاع ازحقوق زنان در آمريكا اعلام گرديد.[5] از آن پس دانشمنداني چون آگوست كنت و جان استورات ميل نظريه برابري زن و مرد را در چارچوب حقوق فردي و اومانيستي مطرح كردند. نهضت فمينيسم تا اواخر قرن نوزدهم توفيق چنداني نيافت بطوري كه تا اوايل قرن بيستم رژيم‌هاي مختلف غربي داراي يك ويژگي مشترك بودند و آن بي‌اعتنايي به حقوق زنان بود. در اوايل قرن بيستم جنبش طرفداي از حقوق زن در انگلستان به رهبري دوشيزه «پانك هورست» آغاز گرديد و ايشان در كشور انگلستان توفيق‌هاي بدست آورد از جمله دست‌يابي حق رأي براي زنان انگليس در سال 1918 بود. و در جنگ جهاني اول زمينه طرح حضور زنان در عرصه سياست و برخورداري آنان از برابري قانوني شدّت يافت و پس از جنگ جهاني دوم و در سال 1945، نظريه برابري زن و مرد طرفداران بسياري يافت. و سرانجام براي اولين بار در اعلاميه جهاني حقوق بشر كه از طرف سازمان ملل متحد از سال 1948 ميلادي منتشر شد، تساوي حقوق زن و مرد به صراحت و در سطح جامعه ملل مطرح گرديد. موج دوم فمينيسم از دهه شصت آغاز و تا اوايل دهه هشتاد ادامه يافت.[6]
فمينيست‌هاي پيش از دهه شصت، خواستار برخورداري از فرصت‌هاي برابر با مردان بودند، امّا فمينيست‌هاي جديد خواهان انقلاب اساسي در برابري كامل زن و مرد در تمامي زمينه‌ها از جمله آموزش، سياست و... بودند. اين دوره، دوره بازسازي و كسب موفقيت‌هاي نسبي فمينيسم است. حتي در دهه هفتاد فمينيست‌ها با ردّ كليّت ازدواج و تأكيد بر تجرد و حرفه اقتصادي، آرمان‌هاي خود را مطرح مي‌كردند. شعار زنان بدون مردان و با رفتارهاي مردانه، مربوط به همين دوره است. پس از آن حركت‌هاي فمينيستي‌ تند، رو به تعديل گذاشت و آثار سوء افراط در حركت‌هاي زن‌مدارانه، كه بيش از همه دامان خود زنان را مي‌گفت، آشكار گرديد. خشونت روزافزون در محيط‌ خانواده و در محيط كار و عدم امنيت جنسي از آثار اين دوره بود. امّا از اوايل دهه اخير، جهان غرب به نقش‌هاي سنتي و نهاد خانواده رويكردي دوباره داشته است.[7] در ميان فمينيست‌ها پنج گرايش عمده وجود دارد:[8]
1. فمينيسم ليبرال؛ 2. فمينيسم ماركسيستي؛ 3. فمينيسم افراطي (راديكال)؛ 4، سوسيال فمينيسم؛ 5. و فمينيسم جديد (فرامدرن).
با وجود اختلافات فراوان در ديدگاه‌هاي فمينيستي، مي‌توان به وجه مشترك تمامي آنها اشاره كرد:
1. آنها يافته‌هاي بشري را منبع و معيار تشريع و قانون‌گذاري مي‌دانند.
2. همگي فرزندان شايسته نهضت رنسانس و تفكرات اومانيستي‌اند.
3. خانواده هسته‌اي را كه بر سرپرستي مرد استوار است، ‌آماج حملات خود قرار مي‌دهند.
4. خواهان رفع تمايزات جنسيتي در قوانين، آموزش و پرورش فرصت‌ها و امكانات‌اند.[9]
در نتيجه مي‌توان گفت كه اين گرايش از سوغات غرب است كه مثل بقيه ايسم‌هاي غربي مبنا و فلسفه فكري خاص دارد كه در اقع براي حمايت از زنان جامعه غربي بود ولي در عمل برخلاف اهداف خود، دچار سردرگمي و بي‌هويتي سر درآورد و باعث بي‌هويتي زنان غربي شد.
لطفاً براي مطالعه بيشتر رجوع كنيد به:
1. حسيني، سيد ابراهيم؛ فمينيسم عليه زنان؛ كتاب نقد ج 17؛ 1379، صص 175ـ150،
2. بولتن مرجع فمينيسم؛ مديريت مطالعات اسلامي مركز مطالعات فرهنگي بين‌المللي، ناشر انتشارات بين‌المللي الهدي، بي‌چا، 1378.
3. نگاهي به فمينيسم؛ مؤسسه فرهنگي طه؛ ناشر: معاونت امور اساتيد و دروس معارف اسلامي، چ اول، 1377.
4. غرويان، محسن؛ روزنامه رسالت، 8/2/1381، ص 6.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . به معناي مؤنث،‌ زن.
[2] . آريانپور كاشاني، منوچهر؛ فرهنگ پيشرو آريان‌پور، ج 2؛ نشر الكترونيكي و اطلاع‌رساني جهان رسانه، چ اول، 1377، ص 1928.
[3] . غرويان، محسن، روزنامه رسالت، 8/2/81؛ ص6 و بولتن مرجع فمينيسم؛ مديريت مطالعات اسلامي مركز مطالعات فرهنگي بين‌المللي؛ مركز انتشارات بين‌المللي الهدي، بي‌چا، 78، ص 30.
[4] . نگاهي به فمينيسم؛ مؤسسه فرهنگي طه؛ معاونت امور اساتيد و دروس معارف اسلامي، چ اول، 1377، ص 7.
[5] . همان، ص 8.
[6] . همان، ص 10.
[7] . همان، ص 11.
[8] . همان، ص 12، و حسيني، سيدابراهيم؛ فمينيزم عليه زنان؛ كتاب نقد 17، 1379، ص 151.
[9] . نگاهي به فمينيسم، پيشين، ص 21.