«وضو» در لغت به معناى نظافت و پاكيزه كردن است و در اصطلاح فقه عبارت است از: «شستن مخصوص كه مى‏توان آن را به دو صورت انجام داد: ترتيبى و ارتماسى. ترتيبى بدين صورت است كه به قصد قربت و اطاعت از فرمان خدا، ابتدا صورت و سپس دست راست و بعد دست چپ رابشويد. آن گاه با رطوبتى كه از شستن دست بر كف آن باقى مانده، سر را مسح كرده و سپس پاى راست و در پايان پاى چپ را مسح نمايد».
وضوى ارتماسى عبارت است از فرو بردن صورت و دست‏ها در آب، به قصد وضو با مراعات شستن از بالا به پايين. گاهى ممكن است بين اين دو شيوه تلفيق شود به اين معنا كه صورت را ارتماسى و دست‏ها را ترتيبى بشويد. اين شكل از وضو نيز صحيح است.(1)
پى‏نوشت‏
(1) توضيح المسائل مراجع، م 260- 236.

امام، خامنه ای، فاضل و نوری: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم جایز و مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام است.
بهجت ، سیستانی، صافی و وحید: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم مستحب و مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام است.
تبریزی: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم بنا به نظر مشهور مستحب است؛ ولی احتیاط واجب در دست چپ ترک مرتبه دوم است و برای مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام است.
مکارم: برای مرتبه اول واجب و بنا بر احتیاط واجب ترک مرتبه دوم است و برای مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام است.

همه ی مراجع: خیر، باید بعد از شستن صورت، در هنگامی که دست راست و چپ را می شوییم ، تمام دست شسته شود و اگر تنها تا مچ را بشوییم، وضویمان باطل است.

امام، تبریزی، سیستانی، صافی، وحید ونوری: بنابر احتیاط واجب بدون طهارت مس نکنند.
خامنه ای: چنانچه در نظر عرف اسم جلاله محسوب و خوانده شود، مس آن بدون طهارت حرام است.
فاضل و مکارم: اشکال ندارد؛ ولی بهتر است آن را مس نکنند.
بهجت: مس آن، بدون طهارت جایز نیست.

همه ی مراجع: اگر باعث هتک و بی حرمتی نشود، اشکال ندارد.

همه ی مراجع: استفاده از گردن بند مانع ندارد؛ باید نوشته آیه قرآن با بدن تماس پیدا نکند.

امام، بهجت، خامنه ای، صافی و نوری: استفاده از آن مانع ندارد؛ ولی بدون طهارت ، آن را مس نکنید.
تبریزی، سیستانی، مکارم و وحید: استفاده از آن مانع ندارد، ولی بنابر احتیاط واجب، مس اسم «الله» بدون وضو جایز نیست.
فاضل: استفاده از آن مانع ندارد؛ ولی بهتر است بدون طهارت آن را مس نکنند.
تبصره: استفاده از گردن بند یاد شده غیر از تماس بدن با آن است. آنچه ممنوع است تنها تماس است؛ نه استفاده از آن. بنابراین اگر کسی آن را روی لباس خود بیندازد و یا روکش برای آن بگذارد و بدون طهارت هم باشد، اشکال ندارد.

امام، بهجت، خامنه ای، صافی و نوری: لمس اسم الله بدون وضو جایز نیست؛ هر چند جزئی از اسم مرکب باشد.
مکارم و وحید: بنابر احتیاط واجب، لمس اسم «الله» بدون وضو جایز نیست؛ هر چند جزئی از اسم مرکب باشد.
تبریزی، سیستانی و فاضل: اشکال ندارد؛ هر چند بهتر است که لمس نکنند.

امام: مس اسمای باری تعالی یا جزئی از آنها- به هر زبان و کیفیتی که نوشته شده باشد- بدون وضو جایز نیست.
تبریزی، خامنه ای، سیستانی، فاضل، مکارم و نوری: اشکال ندارد(هر چند بهتر است که مس نکنند).
بهجت، صافی: بنابر احتیاط واجب، بدون وضو مس نکنند.
وحید: مس «ا...» اشکال ندارد؛ ولی مس «بسمه تعالی» بنابر احتیاط واجب جایز نیست.

امام، خامنه ای، سیستانی، صافی، فاضل و نوری: باید وضوی جبیره ای بگیرد.
تبریزی، مکارم و وحید: بنا بر احتیاط واجب، باید هم وضوی جبیره ای بگیرد هم تیمم کند.
بهجت: باید وضوی جبیره ای بگیرد و بنا بر احتیاط واجب، تیمم هم کند.
تبصره: جبیره؛ یعنی پارچه و پمادی که روی محل زخم یا شکستگی گذاشته می شود. شخص یاد شده، می تواند وضوی جبیره ای را به روش زیر انجام دهد: ابتدا صورت را (با دست چپ یا با گرفتن زیر شیر و یا فرو بردن در آب) بشوید و سپس دست راست را وضوی جبیره ای دهد(با دست مرطوب بر روی آن باند یا گچ بکشد) بعد دست چپ را مانند صورت بشوید.آن گاه با رطوبت آن سر و روی پاها را مسح کند.

همه ی مراجع: خیر؛ مگر آنکه به منی یا بول بودن آن یقین کند.

همه ی مراجع: گناه کرده؛ ولی وضویش صحیح است.

همه ی مراجع: خوردن چیزی در حال وضو اشکال ندارد؛ ولی بهتر است از کارهایی که حضور قلب را هنگام وضو از بین می برد، پرهیز شود.

همه ی مراجع: راه رفتن در حال مسح اشکال ندارد.

همه ی مراج: اینکه چشم نبیند و گوش نشنود و اگر یکی از این دو مشخصه نباشد، وضو باطل نمی شود.

همه ی مراجع: وضوی او باطل نیست.

همه ی مراجع: لازم نیست مسح حتماً به روی شست پا انجام شود و مسح یکی از انگشتان دیگر نیز کافی است.

همه ی مراجع: خیر، لازم نیست، مگر جای مسح که باید خشک باشد.
تبصره- اگر رطوبت جای مسح به گونه ای کم باشد، که رطوبت کف دست بر آن غلبه کند و بگویند رطوبت مسح تنها از تری کف دست است، اشکال ندارد.

همه ی مراجع: اگر عرفاً از بالا به پایین شسته شود، وضو صحیح است؛ هر چند به طور سهوی دست به طرف بالا کشیده شود.

همه ی مراجع: اگر وقت نماز نزدیک باشد و به قصد آمادگی برای نماز وضو بگیرد، اشکال ندارد و نیز می تواند پیش از وقت به قصد داشتن طهارت وضو بگیرد و با آن نماز بخواند.