جواب: در صورتى كه مبلغ اوّليّه از درآمد همان سال بوده خمس ندارد; امّا اگر از درآمد سالهاى قبل بوده خمس دارد; ولى بقيّه را كه تدريجاً ساخته ايد، مشمول خمس نيست.
استفتائات آيت الله العظمي مكارم شيرازي )جلد اول

جواب: ربح در اين جا صدق مى كند، زيرا نوسانات محدود و كوتاه مدّت در عرف بازار هنوز به رسميّت شناخته نشده است و تنها در محافل علمى مورد بحث است; توضيح اين كه در بعضى از جوامع كنونى كمترين تغيير در تورّم، در محاسبات بدهى ها و مطالبات در عرف بازار لحاظ مى شود، مثلاً بانكهاى اين كشورها هر سال، هنگامى كه بهره سپرده ها را مى دهند در كنار بهره، تفاوت تورّم را هم مى پردازند، يعنى در عرف بازار آنها، محاسبه تورّم به يك اصل اقتصادى شناخته شده است; در اين كشورها مى توان تورّم را در همه داد و ستدها ملحوظ داشت; ولى در عرف كشورهاى ديگر اين مسأله فقط در محافل علمى مطرح است و مى دانيم مسائل فقهى بر محور موضوعات عرفى دور مى زند; نه موضوعات خاصّ محافل علمى.
استفتائات آيت الله العظمي مكارم شيرازي )جلد اول

كمك هزينه تحصيلى خمس ندارد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اگر حقوقى را كه قبل از پايان سال دريافت مى‏كنند تا آخر سال خمسى در مؤونه مصرف نكنند، پرداخت خمس آن واجب است.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

مبلغى كه براى ثبت نام حج پرداخت مى‏شود، اگر به عنوان قيمت يا اجرت سفر حج بر اساس قرارداد منعقده با سازمان حج و زيارت باشد و از منفعت كسب همان سال شما باشد، و ثبت نام كننده با آن و لو پس از چند سال به حج برود، خمس ندارد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

ابزار و آلات كسب، حكم سرمايه را دارد كه اگر از درآمد كسب تهيه شود خمس دارد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

بنا بر احتياط بر آنان واجب است كه بعد از رسيدن به سن بلوغ خمس منفعت كسب خود را كه قبل از بلوغ بدست آورده‏اند و تا زمان بلوغ بر ملك‏شان باقى مانده است، بپردازند.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اعيان موقوفه مطلقا ً خمس ندارد حتى اگر وقف خاص باشد، ثمره و نماء آن هم مطلقا خمس ندارد، و به نماء وقف عام قبل از قبض توسط موقوف عليه زكات تعلق نمى‏گيرد، ولى بعد از قبض، پرداخت زكات آنچه از نماء وقف كه قبض شده در صورتى كه واجد شرايط وجوب زكات باشد، واجب است، و در نماء وقف خاص هم اگر سهم هر يك از موقوف عليه به حد نصاب برسد، زكات واجب‏است.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اگر از گذشته تا به حال درآمدى بيشتر از مخارج زندگى نداشته، نسبت به گذشته چيزى بر عهده او نيست.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اگر پرداخت اين مبلغ در حكم قيمت انتقال سرقفلى باشد و از منفعت كسب باشد، واجب است خمس آن پرداخت شود.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

واگذارى استفاده مجانى از خانه به كسى به خاطر اينكه مالى از او قرض گرفته است وجه شرعى ندارد، و به هر حال مالى كه قرض گرفته است، خمس ندارد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

كسى كه درآمد سالانه‏اش از چند رشته كسب است بايد براى مجموع درآمدهاى حاصله از كسب هايش يك سال خمسى قرار دهد، و در مواردى كه مجاز است براى هر يك از كسبهايش سال خمسى مستقلى قرار دهد، هر گاه بخواهد خمس منفعت يك كسب را از درآمد كسب ديگر بپردازد بايد خمس مبلغ پرداختى را نيز بپردازد و درآمدها يى كه چيزى از آن به مصرف هزينه‏هاى زندگى نمى‏رسد، مخير است بين اينكه خمس آن را هنگام حصول آن بپردازد يا تا رسيدن سال خمسى صبر كند.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اگر در صحت حساب خمس منفعت كسب سالهاى گذشته شك داشته باشيد، به آن اعتنا نمى‏شود و پرداخت مجدد خمس بر شما واجب نيست. ولى اگر در منفعت كسب شك داشته باشيد كه آيا جزء منفعت كسب سالهاى قبل است كه خمس آن پرداخت شده، يا جزء منفعت كسب امسال است كه خمس آن داده نشده، بر شما واجب است احتياطاً خمس آن را بپردازيد، مگر اينكه احراز كنيد كه خمس آن را قبلاً پرداخته‏ايد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اگر مال مذكور از منفعت كسب شما باشد، با گذشت سال خمسى، پرداخت خمس آن واجب است و خمسِ قطعى قابل مصالحه نيست.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اگر عين مال از در آمد سال را قبل از رسيدن سال خمسى به مصالح ساختمانى مورد نياز تبديل كنيد، و يا آنكه پول پس انداز شده از درآمد سال را مى‏خواهيد تا چند ماه پس از پايان سال خمسى صرف ساختمان مسكن خود نما ييد، خمس ندارد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

سود پس‏انداز شده اگر براى صرف در احتياجات زندگى تا دو سه ماه بعد از پايان سال خمسى مورد نياز باشد به نحوى كه نتواند با پرداخت خمس آن احتياجات زندگى را تامين نمايد پرداخت خمس آن واجب نيست و خمس پولى كه قرض كرده است، برعهده قرض گيرنده نيست ولى اگر از درآمد سال خود قسطهاى آن را بپردازد و عين مالى كه قرض گرفته هنگام رسيدن سال خمسى نزد او باقى باشد، واجب است خمس آن را بپردازد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

هر مقدارى كه از منفعت كسب پس‏انداز مى‏شود يك‏بار به آن خمس تعلق مى‏گيرد، و پس‏انداز آن در بانك به صورت قرض‏الحسنه موجب سقوط خمس آن نمى‏شود، بله، قرضى كه نمى‏تواند آن را تا سر سال خمسى از قرض گيرنده پس بگيرد، تا آن را پس نگرفته پرداخت خمس آن واجب نيست.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اگر جزء منفعت كسب محسوب شود، حكم ساير درآمدهاى كسب را در وجوب خمس دارد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

اگر انسان سرمايه را با كسب و كار (اعم از حقوق و غيره) بدست آورده باشد، خمس دارد، ولى سود حاصل از تجارت با آن هر مقدار كه صرف مؤونه زندگى مى‏شود خمس ندارد، و اگر چيزى از آن از مخارج سال زياد بيايد خمس دارد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری

آنچه را كه از در آمد سال براى بدست آوردن درآمد از كارهاى تجارى و غير آن مصرف مى‏كند از قبيل هزينه‏هاى انباردارى، حمل و نقل، وزن كردن، واسطه معامله و مانند آن، از درآمد همان سال استثنا مى‏شود و خمس ندارد.
اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری