محبت به معنی دوست داشتن و علاقۀ قلبى است. در قرآن مجید گاهی با واژۀ مودت از آن تعبیر شده است که در مقابل آن عداوت و دشمنی قرار دارد.
محبت دارای درجات و مراتبی بوده و آثار عملى به دنبال دارد. محبتی كه شعاع آن، از قلب به بيرون سرایت نکند ضعيف ترین درجۀ محبت است و مرتبه ای که آثار آن در عمل انسان منعكس باشد مراتب بالاتر آن است تا جایی که دارنده آن را با محبوب پيوند مى‏دهد، و در مسير خواست هاى او به تلاش پرثمر وا مى‏دارد.[1]
در روايات متعددى از پيشوايان اسلام نقل شده كه دين چيزى جز محبت نيست، از جمله در كتاب" خصال" و" كافى" از امام صادق ع نقل شده كه در جواب سؤال از رابطۀ حب و بغض با دین فرمودند: " آيا دين جز محبت است، و سپس این آيه را تلاوت فرمودند: خدا ايمان را محبوب شما ساخت و آن را در دلتان بياراست و كفر و فسق و عصيان را در نظرتان مكروه گردانيد... "[2].
منظور از اين روايات اين است كه روح و حقيقت دين همان ايمان و عشق به خدا است ايمان و عشقى كه شعاع آن، تمام وجود انسان را روشن مى‏كند و همۀ اعضاء و دستگاههاى تن تحت تاثير آن قرار مى‏گيرند، و اثر بارز و روشن آن پيروى از فرمان خدا است.[3]
محبت به دو نوع ممدوح و مذموم تقسیم می شود. محبت ممدوح آن است که برای خدا و هدف نهایی از آن رسیدن به خدا باشد. و محبت مذموم آن است که هدف نهایی آن رسیدن به دشمنان خدا و رضایت آنان باشد.[4]
بحث از محبت یک بحث اخلاقی است و به تفصیل در کتابهای علم اخلاق و تفسیر آمده است .به عنوان نمونه در کتابهای:
1. معراج السعادة نوشته ملااحمد نراقی
2. جامع السعادات نوشته ملااحمد نراقی
3. محجةالبیضاء نوشته علامه فیض کاشانی
4- آئین دوستی از دیدگاه قرآن و حدیث، تألیف سید مهدی علوی. (بی جا: بی نا) 1413 ق – 1372 (قم، چاپخانه علمیه).
5- دوستی در قرآن و حدیث، نوشته آیت الله محمد محمدی ری شهری، چاپ مؤسسه دارالحدیث.
6- تفسیر نمونه ذیل آیات سوره یوسف
پی نوشتها:
[1] با اقتباس از تفسير نمونه، ج‏2، ص: 513 .
[2]الكافي ج : 2 ص : 125عَنْ فُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْحُبِّ وَ الْبُغْض‏ أَ مِنَ الْإِيمَانِ هُوَ فَقَالَ وَ هَلِ الْإِيمَانُ إِلَّا الْحُبُّ وَ الْبُغْضُ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ أُولئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ‏(حجرات،7)
[3] تفسير نمونه، ج‏2، ص: 516.
[4] برای مذموم بودن دوست غیر خدا به آیه «قل اغیر الله ولیا...» (انعام، 14) می توان استفاده کرد. در صورتی که ترجمه آقایان قمشه ای، آیتی، معزی را بپذیریم، و برای مذموم بودن می توان به «ولاتحبوا – الله الها آخر» (ذاریات، 51) استفاده کرد، با این مقدمه که کسی را اله قرار دادن علاقه و محبت را به همراه دارد. و برای مذمومیت دوستی چیزی را بیشتر از دوست داشتن خدا به آیه «قل ان کان آبادکم و ... احب الیکم من الله و رسوله و جهاد فی سبیله...» (توبه، 24) استناد کرد.
http://farsi.islamquest.net

در قرآن به آيات فراوانى در اين باره برخورد مى‏كنيم
1 «ن و القلم و ما يسطرون ن، سوگند به قلم و آنچه مى‏نويسند».(1).
2 «اقرء و ربُّك الاكرم الّذى علَّم بالقلم علَّم الانسان مالم يعلم بخوان كه پروردگارت (از همه) بزرگوارتر است همان كسى كه به وسيلة قلم تعليم نمود به انسان آنچه را نمى‏دانست ياد داد».(2).
3 «وليكتب بينكم كاتب بالعدل و لا ياب كاتب ان يكتب كما علَّمه الله فليكتب و بايد نويسنده‏اى از روى عدالت (سند را) ميان شما بنويسد، و كسى كه قدرت بر نويسندگى دارد نبايد از نوشتن همان طورى كه خدا به او تعليم داده خوددارى كند پس بايد بنويسد(3).
4 «و لا يضارَّ كاتب و لا شهيد و نبايد به نويسنده و شاهد (و به خاطر حقگويى) زيانى برسد(4).
5 «و ما آتيناهم من كتبٍ يدرسونها ما (قبلًا) چيزى از كتابهاى آسمانى را به آنان نداده‏ايم كه آن را بخوانند. (و به اتكاى آن سخنان تو را تكذيب كنند)»(5).
6 «ائتونى بكتابٍ من قبل هذا اؤ اثارةٍ من علمٍ ان كنتم صادقين كتابى آسمانى، پيش از اين يا اثر علمى از گذشتگان براى من بياوريد (كه دليل صدق گفتار شما باشد) اگر راست مى‏گوييد»(6).
7 «رسول من الله يتلوا صحفاً مطهرةً فيها كتب قيِّمة پيامبرى از سوى خدا (بيايد) كه صحيفه‏هاى پاكى را (بر آنها) بخواند و در آن نوشته‏هاى صحيح و پر ارزش باشد»(7).
پى‏نوشت‏
(1) سورة قلم/ 1
(2) علق/ 3 تا 5
(3) بقره/ 282
(4) بقره/ 282
(5) سبأ/ 24
(6) احقاف/ 4
(7) بينه/ 2 و 3
پيام قرآن ج 10، حضرت آيت الله‏العظمى مكارم شيرازى و ساير همكاران

عربى بودن قرآن منافاتى با جهان شمول بودن دعوت اسلام ندارد، زيرا
اولا؛ بهرحال قرآن بايد به زبانى قابل فهم براى انسان نازل مى شد، عربى، فارسى، انگليسى، تركى و.
روشن است امكان جمع همه اين زبان ها در كتابى واحد يا درسوره اى واحد يا آيه اى واحد وجود ندارد. امروزه بيش از ده ها ميليون زبان دردنيا وجود دارد و به گفته زبان شناسان ده ها زبان جديد پديد خواهد آمد از اين روممكن نيست كه كتابى آسمانى با همه اين زبان ها بر بشر نازل شود.
ثانيا زبان ابزار مفاهمه و ابزار مقاصد و اهداف است و فرقى نمى كند كه مفاهمه با چه زبانى و علائمى صورت گيرد. البته زبانى كه قابليت انعطاف و كارآيى بيشترى دارد، مثل زبان عربى، مناسب تر و بهتر است. خصوصا با توجه به آغاز دعوت از شبه جزيره عربستان كه مردمان عرب زبان دارد.
ثالثا، ادله عقلى و تاريخى بى شمارى گواهى جهان شمول بودن دعوت اسلام است.
رابعا غير مسلمانان بسيارى مانند سلمان فارسى، بلال حبشى، صهيب رومى به اسلام گرويدند پيامبر (ص) به سران مصر، يونان، حبشه و روم نامه نوشتند و آنان را به اسلام دعوت فرمودند.
خامسا دعوت اسلام يك دعوت تدريجى و داراى مراحل و مراتب بود.
تفسير الميزان ج 17 ص 359، طباطبائى- سيد محمد حسين

سرّ تفكيك مباحث روايي از بحثهاي تفسيري تفسير تسنیم و تفسير الميزان آن است كه گرچه بررسي روايات مربوط به هر آيه ضروري است و بدون مراجعه به روايات نمي‌توان تنها به مفاد قرآن در بخشهاي علمي، عالم شد و در بخشهاي عملي عمل كرد، چون تقييد مطلقات، تخصيص عمومات و تفصيل كليات آيات قرآن بر عهده معصومين (عليهم‌السلام) است، ولي بررسي روايت بايد بعد از تحليل آيات قرآن باشد، نه در عرض آن؛ به طوري كه به كمك روايت اصل معناي آيه را بفهميم؛ زيرا روايت "موزون" و قرآن كريم "ميزان" سنجش آن است و در تفاسيري كه مراحل مزبور طي نشده و مرزبندي مباحث قرآني و روايي صورت نپذيرفته، ميزان و موزون به هم آميخته شده است و حجيّت روايات در عرض حجيّت قرآن تلقي شده است؛ در حالي كه حجيّت روايات تفسيري در طول قرآن است، نه در عرض آن.

مأخذ: ( تفسیر تسنيم، ج ١، ص ١٦٤)