در فرهنگ محاوره، كلمه مردم اختصاص به مردان ندارد، گاه مي‌گويند مردان، گاه ‏مي‌گويند زنان، گاه مي‌گويند مردم. مردم يعني همه‎ ‎افراد جامعه، اعم از زن و مرد. اگر ‏گفتند مردان، اين در مقابل زنان است و اگر گفتند زنان، اين در مقابل مردان است‎.‎
در فرهنگ محاوره در غرب و شرق عالم مي‌گويند مردم اين چنين‌اند، مردم انقلاب ‏كردند، مبارزه كردند و… وقتي مي‌گويند مردم، اختصاص به مردان ندارد. قرآن كريم هم ‏سه گونه سخن مي‌گويد، گاهي كه خطاب به عموم جامعه است به مذكر اشاره دارد ‏مثل «الّذينَ» و «المُؤمِنون» گاهي كه تعبير به «رجال» دارد وظيفه اختصاصي مردان را ‏ذكر مي‌كند، گاهي هم تعبير به «نساء» دارد كه وظيفه اختصاصي زنها را بيان مي‌كند.‏
فرهنگ محاوره، فرهنگ مردم است نه مردان و قرآن كريم هم بر اساس همين ‏فرهنگ محاوره سخن مي‌گويد. گاهي ذات اقدس اله مي‌فرمايد مريم عليها السّلام ‏نمونه مردم خوب است، يا آسيه نمونه مردم خوب است ”وَضَرَبَ اللّهُ مثلاً للذينَ آمَنُوا ‏امْرأةَ فِرْعَون“(١) در مورد زن نوح و لوط هم فرمود اينها نمونه مردم بد هستند. ”ضَرَبَ اللّهُ ‏مَثلاً للّذِينَ كَفَرْوا امْرَأةَ نُوحٍ وامْرَأةَ لُوطٍ“(٢) ائمه‌(عليهم السّلام) نمونه مردم خوبندو همه ‏افراد جامعه، چه زن و چه مرد بايد به آنها اقتدا كنند، فاطمه زهرا‌(سلام اللّه عليها) هم ‏اين‌چنين است، نمونه مردم خوب است، نه نمونه زنان خوب. ذات اقدس اله در آيه‌اي كه ‏تلاوت شد نفرمود نمونه زنان خوب زن فرعون است، نفرمود نمونه زنان خوب مريم است ‏بلكه فرمود مريم و آسيه نمونه مردم خوب هستند.‏
خلاصه انسان خوب، نمونه انسان‌هاي ديگر است چه مرد باشد چه زن. خداوند ‏متعال در سوره مباركه‎ ‎نحل مي‌فرمايد: ”مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثي وهُوَ مؤمِنٌ ‏فلنحييَنّهُ حَيَوةً طَيّبةً“(٣) اگر كسي داراي جان و عقيده سالم بود و كارهاي صالح انجام ‏داد، زن باشد يا مرد، ما به او حيات طيبه مي‌دهيم. در اواخر سوره‎ ‎آل‌عمران (كه ‏مستحب است انسان موقعي كه براي نماز شب بر مي‌خيزد آن جملات را قرائت كند) ‏آنجا آمده است ”فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبّهُمْ اَنّي لا اُضْيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنكُمْ مِنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنثي ‏بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ“(٤)اگر كسي مؤمن باشد و عمل خير انجام دهد چه زن و چه مرد، اجر ‏او را ضايع نمي‌كنيم. در سوره مباركه احزاب هم مفصلاً مردان و زنان را كنار هم ذكر ‏مي‌كند. ”اِنّ المُسلِمينَ والمُسِلماتِ والمؤْمِنينَ وَالمؤمِنات والقانتينَ والقانتات…“(٥) ‏بنابراين هرگز خطاب‌هاي قرآني به مردان نيست، خطاب به مردم است.‏
‏
‏(١) سوره تحريم، آيه‎ ١١‎‏.‏
‏(٢) سوره تحريم، آيه‎ ١٠‎‏.‏
‏(٣) سوره‎ ‎نحل، آيه‎ ٩٧.‎
‏(٤) سوره آل‌عمران، آيه‎ ١٩٥‎‏.‏
‏(٥) سوره احزاب، آيه‎ ٣٥‎‏.‏

( آیةالله جوادی آملی )