در هر جامعه‌اي درصد قابل توجهي از كودكان، نوجوانان و بزرگسالان، بدون آنكه تمايل داشته باشند، ناخواسته خودشان‌را در حصاري از كم رويي محبوس و زنداني مي‌كنند و در نتيجه نمي‌توانند با ديگران رابطه صميمي برقرار نمايند يا اگر هم با برخي افراد رابطه برقرار كنند رابطه‌شان بسيار محدود بوده و نمي‌توانند خودماني شوند.
پس اصل وجود داشتن اين حالت در شما جاي تعجب و نگراني نيست، آنچه مهم است و بايد روي آن سرمايه‌گذاري نماييد بررسي علل و راه‌كارهاي درمان آن است.
علل كمرويي و خجالتي بودن؛ كمرويي و خجالتي بودن يك پديدة پيچيدة رواني ـ اجتماعي است. كمرويي يك صفت يا از جمله ويژگي‌ها و صفات رفتاري است كه صرفاً ارثي نيست بيشتر متأثر از روابط نادرست بين فردي و سازش نايافتگي‌هاي اجتماعي در مراحل اولية رشد، در خانه و مدرسه پديدار مي‌گردد.[1] محيط خانواده و تجارب اولية‌ كودك به خصوص در سنين دبستاني و سال‌هاي آغازين مدرسه، اصلي‌ترين نقش را در شكل‌گيري شخصيت كودك دارد،[2]در اين دوران الگوهاي رفتاري بزرگسالان به ويژه والدين، ميزان ارتباط عاطفي آنان با فرزندان، بيشترين تأثير را در رشد مطلوب اجتماعي و يا پديدآيي اظطراب و كمرويي مي‌تواند داشته باشد.
روش‌هاي درمان كمرويي و خجالتي بودن
مؤثرترين روش‌هاي درمان كمرويي و خجالتي بودن عبارتند از:
1. تقويت خودپنداري مثبت و خودباوري؛ يعني سعي كنيد نگرش و ديد مثبت نسبت به خود داشته باشيد. جنبه‌هاي مثبت خود را بيشتر در نظر بگيريد. اگر فكر مي‌كنيد كه در روابط اجتماعي و صميمي شدن با ديگران ناتوان هستيد، مطمئناً در قبال آن نقاط قوّتي نيز داريد، فهرستي از نقاط قوت خود تهيه نماييد و هميشه به دفعات به آنها توجه كرده و آرام‌آرام سعي در تقويت آن داشته باشيد.
2. واژه‌ها و جملات منفي ؛ نظير «من فرد ناتواني هستم»، «نمي‌توانم با ديگران رابطه صميمي برقرار كنم» و... را هرگز بر زبان نياوريد. بعد از اين سعي كنيد اين جملات را تكرار كنيد. «من مي‌توانم فرد موّفقي باشم»، «من مي‌توانم دوستان خوبي داشته باشم و رابطة صميمانه با آنها برقرار كنم. اين جملات را دايم تكرار كنيد، حتي در مواقعي كه در جمع دوستان هستيد. اين جملات در ذهن خود مرور كنيد.
3. هميشه و به خصوص در مواقعي كه در جمع دوستان هستيد؛ تبسمي بر لب داشته باشيد! لبخند زدن و متبسم بودن باعث آرامش دروني و بهبود روابط اجتماعي شما مي‌شود.
4. سعي كنيد در برقراري ارتباط با ديگران ابتكار عمل را به دست بگيريد. هنگامي كه در جمع دوستان هستيد، سؤالي بپرسيد، نظر خود را راجع به موضوعي ابراز نماييد، احوال آنها را جويا شويد و...
5. كوشش كنيد كه بيش از حدّ گرفتار آداب و رسوم و تعارف و تكلّف نباشيد و اين البته به تمرين‌هاي اوليه نيازمند است. قدم ابتدائي را برداريد. آداب و رسومي كه به روشني بي‌محتوي بوده و دست و پاگير هستند را كنار بگذاريد و آرام‌آرام به سراغ بقيه اين نوع آداب برويد. بسيار راحت و ساده و بي‌تكليف با ديگران ارتباط برقرار كنيد. از كلمات و جملات ويژه كه از گفتن آنها احساس خجالت مي‌كنيد، جداً پرهيز كنيد.
6. اگر در برخوردهاي مستقيم و رو در رو با ديگران احساس خجالت مي‌كنيد و نمي‌توانيد نظرات خود را به خوبي بيان كنيد، با دوستان‌تان تلفني صحبت كنيد.
7. سعي كنيد هميشه ظاهر ساده و آراسته داشته، در سلام كردن به ديگران پيشقدم باشيد. با افراد غريبه در مغازه، اتوبوس، كتابخانه، پارك و... صحبت كنيد. و شما خود در برقراري ارتباط و شروع صحبت با ديگران، با رعايت ادب و كلمات و رفتار مطلوب اجتماعي پيشگام باشيد.
8. با اشخاص مختلف، اعم از كوچك و بزرگسال وقت ملاقات بگذاريد، سعي كنيد براي هر ملاقات چيزي براي گفتن يا نشان داشته باشيد. مثلاً مي‌توانيد براي اين كار كتاب و مجله‌اي جديدي را بخوانيد و اطلاعات خودتان را بيشتر كنيد. در امور سياسي و اقتصادي جامعه، معلومات بيشتري كسب كنيد، خاطرات و تجارب جالب خود را مرور كنيد و براي بازگويي آنها در جمع دوستان‌تان آمادگي داشته باشيد. در اين صورت هم دوستان تازه‌اي پيدا مي‌كنيد و هم احساس خجالت و كمرويي شما از بين مي‌رود.
9. هميشه با مقدمه‌اي كوتاه و جالب صحبت خويش را آغاز كنيد، و ارتباط چشمي‌تان را حين سخن گفتن به‌طور كاملاً واقعي با دوستان خود، حفظ كنيد.
10. به هنگام گوش دادن به سخنان طرف مقابل، سعي كنيد همواره شنوندة فعالي باشيد و با دقت كامل به صحبت‌هاي وي گوش دهيد. به هنگام لزوم سؤالاتي مطرح كنيد، و دربارة ديدگاه‌هاي گوينده اظهار نظر كنيد و توضيح بيشتري بخواهيد.[3]
بكارگيري روش‌هاي ياد شده قطعاً در تقويت اعتماد به نفس و ايجاد روابط سالم و صميمي با ديگران مؤثر است، سعي كنيد اين اصول را رعايت نماييد.
---------------------------------------
[1] . براي مطالعه بيشتر ر.ك: غلامعلي افروز، روان‌شناسي كمرويي و روش‌هاي درمان، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1374، ص 26.
[2] . براي مطالعه بيشتر ر.ك: غلامعلي افروز، روان‌شناسي كمرويي و روش‌هاي درمان، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1374، ص 26.
[3] . براي مطالعه بيشتر در مورد روش‌هاي درمان كمرويي و خجالتي بودن مراجعه كنيد به: پُل زاكو، غلبه بر كمرويي، ترجمه بني احمد، انتشارات ققنوس، چاپ سوم، 1380.
( اندیشه قم )