جهاد در اسلام به دو شكل ممكن است صورت گيرد:
الف: جهاد ابتدايي كه به صورت تهاجمي است كه در اين جهاد تكليفي بر عهدة زنان جامعه نمي باشد و بر آنان واجب نيست.
ب: جهاد دفاعي كه بر همه اعضاي جامعه اسلامي اعم از زن و مرد واجب شده و جنگي است كه شروع آن از سوي دشمنان مسلمين و كفار عليه كشور اسلامي مي باشد، لذا در اين موقعيت، غريزه طبعي و فطري دفاع شكل مشروعيت و وجوب نيز به خود مي گيرد و وظيفه همه است كه نوعي در اين دفاع شركت داشته باشند.[1]
حضرت امام خميني ـ رحمة الله عليه ـ در اين باره مي فرمايند:
اگر خداي نخواسته زماني يك هجومي به مملكت اسلامي بشود بايد همه مردم زن و مرد حركت كنند. مسأله اين طور نيست كه تكليف منحصر به مرد باشد يا اختصاص به يك دسته اي داشته باشد. همه بايد بروند و از مملكت خود دفاع كنند.[2] نيز در جواب استفتائي كه در اين زمينه از ايشان شده است مي فرمايند: جهاد بر زن ها واجب نيست ولي دفاع بر هر شخص در حدود توانايي و امكانات واجب است.[3]
بنابراين در مسأله دفاع وظيفه متوجه زنان نيز مي شود، ولي اين بدان معنا نيست كه در انجام بقيه وظايف شرعي خود مجاز به ترك يا بي توجهي باشند به ديگر سخن اين وظيفه ديني (جهاد) بايد با مراعات تمام اصول اخلاقي و احكام شرعي صورت گيرد و در حين جهاد و انجام امورات در جبهه نيز بايد تمام حدود و شئونات مراعات شود.
حضرت امام خميني ـ رحمة الله عليه ـ به خانم ها مي فرمايد:
شما خانم ها، شما زن ها توجه به اين معنا داشته باشيد كه همان طوري كه بر مردها در جبهه لازم است كه جلو بروند و پيشقدم باشند، شما هم در خارج، در پشت جبهه بايد كمك كنيد.[4] بنابراين سهيم بودن در جهاد ممكن است در اشكال گوناگون صورت مي گيرد كه زنان جامعة ما اين امر را در هشت سال دفاع مقدّس به بهترين انواع عملي نمودند.
بنابراين:
اولاً: جهاد اگر به صورت ابتدايي باشد كه بر زن ها واجب نيست و در صورت دفاع است كه بر آنان واجب مي شود كه در دفاع از ميهن اسلامي شركت داشته باشند.
ثانياً: شركت داشتن زنان در دفاع از ميهن اسلامي مجوّزي براي ترك و كنار گذاشتن احكام شرعي، مانند رعايت حجاب و ... نمي شود و امكان جمع بين اين دو وظيفه به خوبي ممكن است، همان گونه كه علاوه بر صدر اسلام در دفاع هشت ساله ما نيز اين مسأله به خوبي هويد است.
ثالثاً: شركت در دفاع و سهيم بودن در اين امر مقدّس منحصر به حضور در خط مقدّم جبهه نيست، زيرا امورات متعدّدي است كه زنان حتي بهتر از مردان توانايي اداره آنها را دارا مي باشند، مانند مداواي مجروحين و رسيدگي به امور بهداشتي رزمندگان و .... كه اين مسأله نيز علاوه بر جنگ هاي صدر اسلام در دفاع مقدّس ما نيز به خوبي به چشم مي خورد كه زنان با رعايت كامل مسائل شرعي به اين امور مي پرداختند.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. جايگاه زن در انديشه امام خميني ـ رحمة الله عليه ـ ، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني ـ رحمة الله عليه ـ با همكاري وزارت ارشاد، ج اول، آبان 1374.
2. احكام جبهه، علي محمد اسدي، دفتر انتشارات اسلامي، چ دوم، آبان 62.
3. زن در آئينه دفاع مقدس، واحد تبليغات سپاه، چ اول 1369.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . زن در آئينه دفاع مقدس، واحد تبليغات سپاه، چاپ اول، 1369، ص 81.
[2] . موسوي خميني، سيد روح الله، صحيفة نور، ج 11، ص 117.
[3] . موسوي خميني، سيد روح الله، استفتائات، ج 1، ص 503.
[4] . صحيفة نور، ج 19، ص 281.