مفسران و علماي شيعه و پيروان مكتب اهل بيت (ع) همگي اتفاق نظر دارند كه منظور از «اولي الامر» امامان معصوم است كه رهبران معنوي و مادي جامعه اسلامي در تمام شئون زندگي و حياتند ، و غير آنها را شامل نمي‏شود ، چرا كه اطاعت بي‏قيد و شرط كه در آيه شريفه آمده و همرديف اطاعت خدا و پيامبر (ص) شمرده شده است تنها دربارة معصومان تصور مي‏شود ، و اما كسان ديگري كه اطاعت آنها لازم است همواره محدود به حدود و مقيد به قيودي است ، و هرگز اطاعت مطلق در مورد آنها وجود ندارد ، و اين مسأله واضح است .
اين در حالي است كه مفسران و علماي اهل سنت در معني اولوالامر اختلاف زيادي دارند، بعضي آن را به معني «صحابه»، و بعضي به «فرماندهان لشگر» و بعضي «به خلفاي چهارگانه» تفسير كرده‏اند.
آنها هيچ دليل روشني براي اين تفسيرهاي سه گانه بيان نكرده‏اند.
جمع ديگري «اولوالامر» را به معني علما و دانشمندان شمرده ، و به آيه شريفه 83 سوره نساء استناد نموده‏اند
«وَ اِذا جائَهُمْ اَمْرً مِنَ الاَمْنِ اَوِالْخَوْفِ اَذاعَوابِه وَلَوْرَدوْهُ اِلَي الرَسُولِ وَاِلي اُولِي الاَمْرِ مِنْهُمُ لَعَلِمَهُ الَذينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ»
[و هنگامي كه خبري از پيروزي و شكست به آنها برسد (بدون تحقيق) آن را شايع مي‏كنند ، در حالي كه اگر آن را به پيامبر (ص) و اولوالامر از آنان ، ارجاع دهند كساني كه از ريشه مسائل آگاهند آن را مي‏دانند].
ولي با توجه به اين كه آية مورد بحث دربارة اطاعت بدون قيد و شرط است ، و آيه 83 سوره نساء دربارة سؤال و تحقيق است ، دو مطلب مختلف را بيان مي‏كند و هرگز نمي‏توان هر دو را به يك معني دانست، تحقيق از عالم مطلبي است و اطاعت بي‏قيد و شرط از اولوالامر مطلبي ديگر، دومي جز درباره معصومان تصور نمي‏شود، ولي اولي مفهومي گسترده دارد.
بعضي از مفسّران اهل سنت احتمال پنجمي در اينجا داده‏اند كه منظور از اولوالامر مجموع نمايندگان عموم قشرهاي مردم و حكام و زمامداران و علماء و صاحب منصبان در تمام شئون زندگي مردم هستند.
بعضي از مفسّران اهل سنت مي‏گويند منظور از اولوالامر حكام و امراء و شاهانند! و هر حاكمي بر مسلمانان حكومت كند، عادل باشد يا ظالم ، در مسير صحيح باشد يا منحرف، دستور به اطاعت خدا دهد يا معصيت و نافرماني او ، بايد از او پيروي كرد، چنان كه در تفسير المنار در اشاره سربسته‏اي مي‏گويد
«وَ بَعْضُهُمْ اَطْلَقَ في الْحُكامِ فَاَوْجَبُوا طاعَهَ كُلِ حاكِمٍ»
[بعضي آيه را ناظر به اطاعت تمام حاكمان مي‏دانند و اطاعت آنها را واجب مي‏شمرند]. (تفسير المنار 5/181).
eporsesh.com