همه انبيا و اوليا و حكما و عرفا و صالحين و صديقين و شهدا، در همين دنيا به كمال رسيده‏اند، ‏اينها اگر به دنيا نمى‏آمدند خاكى بودند، يا نطفه‏اى بودند كه همراه پدر دفن مى‏شدند و به كمال ‏نمى‏رسيدند. ولى هنگامى كه به اين بازار دنيا آمدند و داد و ستد كردند، سود بردند، زيرا كه: «دنيا ‏متجر اولياست»، همه خوبان در دنيا خوب شدند پس، اگر كسى به طمع زرق و برق دنيا خود را ‏گرفتار نمود مثل آن كودكى‎ ‎است كه نشناخته، پشت مار ابلق را لمس مى‏نمايد و يا با نيش عقربى ‏بازى مى‏كند‎.‎
‎ ‎در نهج‏البلاغه آمده است: روزى حضرت امير - سلام‏اللَّه عليه - شخصى را ديد كه از دنيا بدگويى ‏مى‏كند، حضرت فرمود‎:‎
‎ »‎أتغترّ بالدّنيا ثمّ تذمّها؟ أنت المتجرِّم عليها أم هى المتجرِّمة عليك»(1).‏
‎ ‎آيا فريفته دنيا مى‏شوى آنگاه مذمّتش مى‏كنى؟ اين تو هستى كه بايد عليه او مدّعى باشى يا ‏او بايد عليه تو اعلام جرم كند؟
‎ ‎آيا دنيا، يعنى اين آب و هوا بد است؟ اين نشئه زيست بد است؟ اصولاً جايى بهتر از دنيا، ‏راستگوتر از دنيا ديده‏ايد؟ او منافقانه با كسى برخورد نكرده، سلامتى را نشان داده، و بيمارى و ‏مرض را هم نشان داده، زنده‏ها را نشان داده و مرگ و مرده‏ها و قبرستان را هم نشان داده است، ‏او دو چهره است و هر دو را نشان مى‏دهد و اين چنين نيست كه فقط يك چهره را نشان بدهد، و ‏چهره ديگر را ارائه ندهد.‏
‎ ‎مشابه همين‏تعبيرها،درمورد مال نيزآمده‏است. رسول گرامى اسلام - صلوات اللَّه وسلامه عليه ‏‏- مى‏فرمايد‎:‎
‎ »‎نعم المال الصالح للرجل الصالح»(2).‏
‎ ‎چقدرمال حلال، براى شخص صالح خوب است. چون هم كمكى براى عبادت و هم نيرويى براى ‏تقويت مجاهدان و مبارزان در جبهه‏هاست. از آن طرف هم مى‏فرمايد: همان سكه‏ها را كه ذخيره ‏كرده است، همانها را داغ مى‏كنند:‏
‎ » ‎يوم يُحمى عليها فى نار جهنم فتكوى بها جباههم وجنوبهم وظهورهم هذا ما كنزتم لأنفسكم ‏فذوقوا ما كنتم تكنزون»(3).‏
‎ ‎همان مالهايى كه او اندوخته و ذخيره كرده و انفاق نكرده، به صورت سكه و اسكناسِ نسوز، داغ ‏مى‏كنند‎.‎
‎ ‎قيامت، صحنه عجيبى است. همين سكه را كه يك شخص در راه رضاى خدا، در ماه مبارك ‏رمضان يا غير آن به كميته امداد يا مصرف ديگرى از مصارف اسلامى رسانده است، براى او روح و ‏ريحان مى‏شود و ديگرى كه ذخيره و احتكار كرده، بدرفتارى كرده، همان سكه در همان آن و همان ‏لحظه گداخته مى‏شود. اين چه نشئه‏اى است كه همه اعمال مجسم مى‏شود؟ يك شى‏ء در يك ‏حال هم سيب و گلابى مى‏شود، هم به صورت فلز گداخته درمى‏آيد.‏
‏
‏(1) نهج البلاغه صبحى صالح، حكمت 131.‏
‏(2) جامع السعادات، ج2، ص38.‏
‏(3) سوره توبه، آيه 35.‏

‏( آیةالله جوادی آملی ،زن در آئينه جلال و جمال، صفحات 375 ـ 377.)‏