بايد توجه نمود كه اگر زن در مقابل مرد و مرد در مقابل زن به عنوان دو صنف مطرح است، هرگز مرد قَوّام ‏و قيّم زن نيست و زن هم در تحت قيموميت مرد نيست. بلكه قيمومت مربوط به موردى است كه زن در مقابل ‏شوهر و شوهر در مقابل زن باشد. قوّام بودن در اين مقام نيز نشانه كمال و تقرّب الى‏اللَّه نيست، همچنانكه ‏در وزارتخانه‏ها، مجامع، جامعه‏ها، افرادى هستند كه قوّام ديگرى يعنى مدير، مسؤول و رئيس و مانند آن ‏هستند اما اين مديريت، فخر معنوى نيست بلكه يك مسؤوليت اجرايى است و ممكن است كسى كه ‏رياست آن مؤسسه را به عهده ندارد خالصانه‏تر از قيّم كار بكند و پيش خدا مقرّب‏تر باشد. قوّام بودن مربوط به ‏مديريت اجرايى است، زيرا كه قرآن مى‏فرمايد:‏
‎ » ‎الرّجالُ قوّامون على النّساء بما فضّل اللَّه بعضهم على بعضٍ وبما أنفقوا من أموالهم»(1).‏
‎ ‎توانايى مرد در مسائل اجتماعى و شمّ اقتصادى و تلاش و كوشش براى تحصيل مال و تأمين ‏نيازمندى‏هاى منزل و اداره زندگى بيشتر است. و چون مسؤول تأمين هزينه، مرد است سرپرستى داخله ‏منزل هم با مرد است اما اين چنين نيست كه از اين سرپرستى بخواهد مزيتى به دست آورد و بگويد من ‏چون سرپرستم پس افضل هستم بلكه اين يك كار اجرايى است، وظيفه است نه فضيلت، روح قيّوم و قوّام ‏بودن وظيفه است و اين چنين نيست كه قرآن به زن بگويد تو در تحت فرمان مرد هستى، بلكه به مرد ‏مى‏گويد تو سرپرستى زن و منزل را به عهده دارى. اگر اين آيه به صورت تبيين وظيفه تلقى شود نه اعطاى ‏مزيت، آنگاه روشن مى‏شود «الرّجال قوّامون على النساء» يعنى «يا أيّها الرّجال كونوا قوّامين» يعنى اى ‏مردها شما به امر خانواده قيام كنيد همانطورى كه براى مسائل قضايى مى‏فرمايد:‏
‎ » ‎كونوا قوّامين بالقسط شهداء للَّهِ»(2).‏
‎ » ‎الرّجال قوّامون على النساء » گرچه جمله خبريّه است ولى روحش انشا است يعنى اى مردها شما ‏قوّام منزل باشيد، سرپرست منزل باشيد، كارها را در بيرون انجام دهيد، اداره زندگى را در منزل به عهده ‏بگيريد، زيرا آسايش و آرامش زندگى مرد، در خانه است. اين كه آيه شريفه مى‏فرمايد:‏
‎ » ‎ومن آياته أن خلق لكم من أنفسكم أزواجاً لِتسكنوا اِليها»(3).‏
‎ ‎آنچه در تعبيرات روايى آمده است «ليأوى اليها» برابر همين تعبير قرآنى است. « الرّجال قوّامون على ‏النساء » به اين معنا نيست كه زن اسير مرد است و مرد قوّام، قيّوم و مدير است و مى‏تواند به دلخواه خود ‏عمل كند. هرگز اين تكليف نيامده فتواى يك‏جانبه بدهد و به مرد بگويد تو فرمانروا هستى و هر چه ‏مى‏خواهى بكن، بنابراين، اگر اسلام اين دو حكم الزامى را در كنار هم ذكر كند و به زن در مقابل شوهر ‏دستور تمكين مى‏دهد و به مرد در مقابل زن دستور سرپرستى مى‏دهد، تنها بيان وظيفه و جريان امور ‏خانواده است و هيچ يك نه معيار فضيلت است و نه موجب نقص.‏
‎ ‎در نتيجه، اولاً، «الرّجال قوّامون على النساء» مربوط به زن در مقابل شوهر است نه زن در مقابل مرد. ‏ثانياً، اين قيموميّت معيار فضيلت نيست بلكه وظيفه است. ثالثاً، قيّم بودن زن و مرد در محور اصول خانواده ‏است. گاهى زن قيّم مرد است و گاهى مرد قيّم زن. و در اصول خانوادگى بسيارى از مسائل عوض مى‏شود. ‏اطاعت فرزند چه پسر و چه دختر از ساحت مقدس پدر و مادر واجب است، و اگر فرزند كارى بكند كه پدر يا ‏مادر برنجد عاق پدر و مادر مى‏شود و عقوق والدين حرام است. بنابراين اگر مادر فرزند را از كارى نهى كرد و ‏گفت: اين كار مايه آزردگى من مى‏شود. در اينجا اطاعت مادر واجب است و پسر نمى‏تواند بگويد كه من چون ‏در رتبه اجتهاد به سر مى‏برم يا مهندس و طبيب شده‏ام، ديگر تحت فرمان مادر نيستم و در حقيقت در چنين ‏مواردى زن بر مرد قيّم است، مادر بر پسر قيّم است گرچه پسر مجتهد و يا متخصص باشد. در مسائلى كه ‏مربوط به داخل خانواده است زن و شوهر، مادر و فرزند و پدر و فرزند يك سلسله حقوق متقابلى دارند. و ‏رابعاً، همان گونه كه در آغاز فصل گذشت اين قيمومت طبق شرايط ضمن عقد قابل تحديد و يا واگذارى است.‏

‏( آیةالله جوادی آملی ،زن در آئينه جلال و جمال، صفحات 391 ـ 393.)‏

‏(1) سوره نساء، آيه 34.‏
‏(2) سوره نساء، آيه 135.‏
‏(3) سوره روم، آيه 21.‏