گوهر شير ترکيبي است از آبي و پنيري و چربي .در شير گاو چربي زياد است .شير شتر بسيار رقيق و چربي و پنيري اش از شير گاو کمتر است .
شير بسيار خوب آن است که رنگش بسيار سفيد ، قوامش معتدل و قطره اش بر ناخن نلغزد و باقي بماند .
مزاج :مواد آبکي شير کم و چربي آن معتدل است و کمي گرايش به گرمي دارد .شير ترش (ماست )سرد و خشک است .
خاصيت :به سبب گوهر آبي که دارد لطافت بخش و شوينده است و گزندگي ندارد .
اندام هاي غذا :هر شيري و به ويژه شير پستان زن تغذيه زياد به مغز مي دهد .
شير زود هضم است و بايد چنين باشد .
شير وقتي غذايي شده است که ساير غذاهايي که هضم ها ديده و به بارها پالايش رسيده اند هم حال شده است .
کسي که شير مي نوشد بايد بعداً آرام بگيرد که مبادا شير تباه گردد و بترشد . اما نبايد بعد از شير نوشيدن فوراً خوابيد و نبايد غذاي ديگري خورد .
شير ناجوشيده بادزا است و چون بجوشد معتدل مي شود . نوشيدن شير براي زيبايي رنگ بسيار مفيد است اما گاهي لکه هاي سفيد در رخساره به وجود مي آورد .شير را با شکر بخورند رنگ را بسيار زيبا مي کند و به ويژه زنان از آن بهره مي برند .
شير فربه کننده است و حتي آب پنير هم فربهي مي دهد چنان که اگر آنهايي که مزاج گرم و خشک دارند آب پنير بنوشند و اسهال شوند دليل چاق شدن
آنهاست .
آب پنير را بر رخساره مالند لکه ها و اثرها را از بين مي برد و اگر بخورند هم همين اثر را دارد .
ورم و جوش :اکثراً از اثر شير نوشيدن دمل هاي بد و آماس هاي تباه و بادکردگي و سرخ شدن پوست و گري و خارش از بين مي رود . کساني که ورم هاي دروني دارند بهتر آن است که از خوردن شير پرهيز کنند .
زخم و قرحه :شير زخم هاي ناپيدا را مي شويد و پاک مي کند و مي پوشاند.
مفاصل :شير عموماً با اعصاب ناجور است و براي بيماران عصب و به ويژه آن بيماري که سرد و بلغمي باشد خوب نيست .
سر :شير بز آب بيني زکامي را بند مي آورد.تندي آن را ملايم مي کند. داروي زخم گلو است .شير فراموشي خشک و غم و وسوسه را از بين مي برد .
شير براي دندان خوب نيست ، دندانها را مي کاود ، مي خورد ، خرد مي کند و به ويژه اگر دندان انسان سرد مزاج باشد . لثه را سست مي کند . بهتر آن است که بعد از شير نوشيدن با عسل و آب انگور کهنه و سکنجبين مزمزه
کنند.
شير براي بيماريهاي سردرد و سرگيجه و کساني که احساس صداهاي غريب (طنين )مي کنند خوب نيست .نبايد بعد از شير خوردن خوابيد . شير عموماً براي کساني که ضعف سر دارند بد است .
چشم :شير سبب تم و پرده چشم مي شود .اما در چشم بدوشند براي مداواي رمد و دفع گزند مواد گرم و ناسازگار که به چشم درآيند مفيد است و زبري را از بين مي برد .
براي از بين بردن نقطه خوني (طرفه )مفيد است و همچنين اگر شير با سفيده تخم مرغ و روغن خام گل مخلوط کنند و بر چشم دردمند گذارند بسيار سودمند است .
اندام هاي تنفسي :شير تازه دوشيده بز براي سرفه و سل و خون برآوردن خوب است .
شير گوسفند بهتر از آنها است .در دهان گردانيدن و غرغره کردن شير داروي خفگي ها و ذبحه صدريه و آماس زبان کوچک و لوزتين است .
براي بيماراني که خفقان تر خوني يا بلغمي دارند خوب نيست . شير شتر علاج برنشيت و ضعف اندام ها است .
اندام هاي غذا :شير سبب بندآمدني ها در مثانه و کبد مي شود .آب پنير در علاج يرقان مفيد است .
آب پنير زرداب سوخته را ريزش مي دهد .آب پنير مخلوط با افتيمون سوداي سوخته را بيرون مي راند .شير سنگ به وجود مي آورد .
شير را آنقدر بجوشانند تا ماده آب از آن خارج شود ، شکم را بند مي آورد و بهم خوردن عادت ماهانه را سر و سامان مي بخشد . شير شتر حيض را راه مي اندازد .
دوغ گاوي براي بيرون دادن مراره خوب است .
با شير دوشيده حقنه(وارد کردن مانند شياف ،آمپول و ...) کنند زخم هاي زهدان را علاج مي نمايد .شير بز براي زخم آبدان مفيد است .
شير زيان جماع را جبران مي کند و شهوت انگيز است .هر شير و حتي شير ترش (ماست )که تر و بادزا است آرزوي جماع را زياد مي کند .
شير بادکن روده است .هر شيري که پرمايه باشد و به ويژه آغوز که بسيار پرمايه است قولنج را بر مي انگيزاند و سنگ پديد مي آورد .شير در علاج پوسته انداختن مفيد است .شير ترش و پخته اسهال زردابي و خونريزي را بند مي آورد .شير شتر داروي بواسير است .آماس هاي اطراف مقعد ، زخم هاي مقعد ، ورم هاي زهار ،زخم هاي زهار را اگر با شير بيندايند درد را تسکين مي دهد .
تب ها :شير تازه دوشيده از بز براي بيماري دق مفيد است . شير ترش اگر به خوبي چربيش را بگيرند ولي چربي بماند اکثراً تب دق را قطع مي کند . اما بايد در حالتي باشد که با اشتها آن را بخورند .انواع شير پرمايه ( غليظ )اکثراً تب مي شوند و تب داران بايد از آن پرهيز کنند .
زهرها :کسي که سم خورده و مسموم شده است شير بنوشد مفيد است .