زندگانى شخصى حضرت مهدى (عج) از جمله مسائلى است كه نمى‏توان در آن به سادگى به علم و يقين رسيد، ولى مى‏توان با بررسى روايات، احتمالى را به واقع نزديك تر دانست. در اين موضوع كه آيا امام زمان (عج) زن و فرزند دارد، سه احتمال وجود دارد:
الف- امام (عج) اساساً ازدواج نكرده است.
ب- ازدواج كرده است اما فرزند ندارد.
ج- آن جناب ازدواج كرده و فرزند هم دارد.
لازمه‏ى پذيرش احتمال اوّل، اين است كه آن حضرت يكى از سنت‏هاى اسلامى را ترك گفته باشد و چنين امرى بعيد به نظر مى‏رسد.
البته گفته شده است كه مسئله ی غيبت امام زمان اهم است و ازدواج مهم. مانعى ندارد كه به خاطر امر مهم تر، مسئله ی مهم ترك شود، ولى اين گفتار مورد پذيرش نيست؛ چون ميان غيبت و ازدواج تزاحمى وجود ندارد و اين دو قابل جمع هستند.
اما در احتمال دوم؛ اگر چه اشكال احتمال اوّل وجود ندارد، اما اين سؤال بى پاسخ مى‏ماند كه آيا همسر آن حضرت هم عمر طولانى دارد، يا آن جناب در هر زمان همسرهاى متعددى بر مى‏گزيند؟ دليلى در اين رابطه وجود ندارد كه موضوع را بر ما روشن كند، اما مى‏توان گفت كه پذيرش ازدواج با همسرهاى متعدد، استبعادى ندارد. غيبت امام (عج) اقتضا ندارد كه آن حضرت يك داشته همسر باشد، تا همچون وی داراى عمر طولانى باشد؛ زيرا از بعضى روايات به دست مى‏آيد كه غيبت آن جناب غيبت عنوانى است نه شخصى.[1] لذا مى‏تواند با مردم به صورت ناشناس حشر و نشر داشته باشد و با آنها زندگى كند، اما كسى نداند كه ايشان امام زمان (عج) است.
اين سؤال در احتمال سوم هم مطرح مى‏گردد. علاوه بر اين كه بعضى اين احتمال را بعيد شمرده‏اند؛ زيرا اگر امام زمان (عج) فرزندانى داشته باشد، بالاخره آنها روزى به جست و جوى اصل خود مى‏پردازند و... و اين با فلسفه‏ى غيبت سازگارى ندارد.
در ميان روايات هم نمى‏توان به دليل معتبرى دست يافت كه يكى از اين سه احتمال را تأیيد نمايد.
شيخ طوسى از امام صادق (ع) روايت كرده است كه: "لايطَّلعُ على موضِعه احدٌ من وُلْدِه و لا غيره".[2] اما همين سخن را نعمانى به گونه‏ى ديگر نقل كرده است: "لايطلع على موضعه احدٌ من ولى و غيره".[3]
از اين رو با وجود اين اختلاف، استناد به نقل شيخ، اطمينان بخش نيست، بلكه از جهاتى همانند علو سند و لفظ حديث، روايت نعمانى معتبرتر به نظر مى‏رسد. مثلاً از يك سو در حديث شيخ طوسى، ضمير مفرد به جاى جمع آمده است. (به جاى اين كه گفته شود فرزندان او و ديگران، آمده كه فرزندان او و ديگرى) مگر اين كه يكى از اين سه احتمال را بپذيريم:
أ- آوردن ضمير "ه" در "ولده" از اشتباهات نسّاخ بوده است.
ب- روايت خواسته است اشاره كند كه امام يك فرزند دارد.
ج- مراد از لفظ "ولد" اسم جنس است.
لذا عده‏اى گفته‏اند كه روايت شيخ طوسى در مقام بيان، مبالغه‏ى در خفاست، نه اين كه آن حضرت فرزندى دارد، بلكه در صدد بيان اين نكته است كه بر فرض اگر آن حضرت فرزندى مى‏داشت، از جايگاه و سرّ او، آن فرزندان هم آگاه نبودند.[4] از سوى ديگر اگر از اشكال سندى بعضى از متون كه در اين باب وجود دارد، صرف نظر كنيم، صراحتى در آنها مشاهده نمى‏شود و قابل حمل بر عصر ظهور مى‏باشند. مثلاً ابن طاووس از امام رضا (ع) نقل كرده است: "اللهم اعطه فى نفسه و اهله و ولده و ذريته".[5] از امام صادق (ع) هم روايت شده كه "كانى ارى نزول القائم فى مسجد السهلة باهله و عياله".[6]
عده‏اى با تمسك به داستان جزيره‏ى خضرا گفته‏اند كه امام (عج) فرزندانى دارد كه بر آن جزيره با نظارت آن امام ، حكومت مى‏كنند و... . اما بايد گفت كه اين داستان، افسانه‏اى بيش نيست.[7] و بيشتر به داستان تخيلى شبيه است تا داستان واقعى.
علامه ی مجلسى‏ (ره) در اين باب مى‏فرمايد: چون اين داستان را در كتاب‏هاى معتبر نيافتم، آن را در فصلى جداگانه آورده‏ام.[8] شيخ آقا بزرگ تهرانى آن را يك داستان تخيلى شمرده است.[9]
نتيجه: اين كه گر چه داشتن همسر و فرزند محتمل است، اما در اين باب نمى‏توان به روايت معتبرى استناد كرد.[10] از سوى ديگر دليل محكم و معتبرى هم بر ترك سنت الاهى ازدواج از طرف امام زمان (عج) وجود ندارد.
پی نوشتها:
[1] مثلاً امام صادق (ع) مى‏فرمايد: "صاحب الزمان (عج) در ميان مردم رفت و آمد مى‏كند، در بازار قدم مى‏نهد و گاهى بر فرش منزل‏هاى دوستان مى‏نشيند، لكن او را نمى‏شناسند"، كتاب الغيبة، نعمانى، ص 164.
[2] شيخ طوسى، كتاب غيبت، ص 102.
[3] نعمانى، غيبت، ص 172؛ منتخب الاثر، ص 252، به نقل از، امامت و مهدويت، پاسخ به ده پرسش، زندگانى شخصى حضرت مهدى (عج)، ص 54؛ الاخبار الدخيلة، ج 1، ص 150؛ تاريخ الغيبة الكبرى، ص 69، به نقل از ،جزيره‏ى خضرا در ترازوى نقد، ص 218، سيد جعفر مرتضى عاملى.
[4] محمد، صدر، تاريخ الغيبة الكبرى، ج 2، ص 65، مكتبة الامام اميرالمؤمنين (ع) العامة، اصفهان.
[5] ابن طاووس، جمال الاسبوع، ص 510، به نقل از جزيره‏ى خضرا در ترازوى نقد، ص 219.
[6] بحارالانوار، ج 52، ص 317.
[7] براى آگاهى بيشتر ر.ك: دراسة فى علامات الظهور و الجزيرة الخضرا، سيد جعفر مرتضى عاملى، ص 263 و يا ترجمه‏ى اين كتاب، ص 225 - 217.
[8] بحارالانوار، ج 52، ص 159.
[9] الذرية الى تصانيف الشيعه، ج 5، ص 108؛ دارالاضواء، چاپ بيروت، طبقات اعلام الشيعة، قرن هشتم، 1145.
[10] مسعودى در اثبات الوصية، ص201، از امام رضا (ع) روايتى نقل كرده است كه اگر در روایات آمده است هيچ امامى از دنيا نمى‏رود تا فرزندش را ببيند، مربوط به قائم (ع) نمى‏شود. ر.ك: امامت و مهدويت، صافى گلپايگانى، پاسخ به ده پرسش، ص 56 - 53، چشم به راه مهدى، جمعى از نويسندگان مجله ی حوزه، ص 356 - 351، جزيره خضرا در ترازوى نقد، ص 221 - 217.

منبع: http://farsi.islamquest.net